Over straatnamen met name

Vorige week overleed de Amerikaanse astronaut Michael Collins. Hij was in 1969 tijdens de elfde Apollo-missie bestuurder van de commandomodule die rond bleef vliegen terwijl zijn collega's Neil Armstrong en Buzz Aldrin als eerste op de maan rondliepen. Een grote stap voor de mensheid. Vanwege zijn pioniersrol in de bemande ruimtevaart zijn er in Nederland acht straten naar hem genoemd. Maar er zijn meer ruimtevaarders waar straten naar genoemd zijn. Een rondje langs die straten is tegelijk een rondje langs mijlpalen uit de begintijd van de ruimtevaart. Collins is vernoemd in Berghem, Hilvarenbeek, Holtum, IJsselstein, Landgraaf, Loon op Zand, Melick en Urmond. In al die plaatsen zijn nabijgelegen straten genoemd naar Armstrong en Aldrin. In Berghem kom je vanuit de M. Collinsstraat via de N. Armstrongstraat en de E. Aldrinstraat heel toepasselijk uit bij de Maanstraat . In Landgraaf en Melick kregen de drie astronauten een zijstraat van de Apollolaan . Een onlosmakelijk trio, zo...

Waren Michiel de Ruyter en Maarten Tromp zeehelden die vochten voor volk en vaderland, of waren het moordenaars en piraten? Die vraag wordt de laatste jaren veelvuldig gesteld. We noemen graag straten naar helden, maar liever niet naar moordenaars. Met die gedachte in je achterhoofd is het wel interessant om eens rond te lopen door Ter Heijde, want daar is meer dan twee derde van alle straten naar een zeeheld genoemd! Ter Heijde is een dorp in het Westland, tussen Monster en de Zee. Dat er in het dorp zo veel straten naar zeehelden genoemd zijn is niet zo vreemd, want het dorp is vooral bekend van de Slag bij Ter Heijde. In augustus 1653 vond daar voor de kust een zeeslag plaats tussen de Nederlandse en de Engelse vloot. Bekende namen zoals Maarten Tromp, Michiel de Ruyter en Witte de With waren bij de slag betrokken. Tromp overleed zelfs in de strijd. De Nederlandse vloot leed stevige verliezen maar het doel werd wel bereikt: de Engelse blokkade van de Nederlandse havens werd opgeheve...

Nieuwendijk is een dorpje aan het Haringvliet met ongeveer 350 inwoners en elf straten. Daarvan zijn er tien naar Noorse plaatsen en personen genoemd. Hoe komt dat zo? Nieuwendijk is zwaar getroffen bij de Watersnoodramp van 1953. Bijna alle woningen van het dorp stonden toen nog op de dijk en een groot deel werd verwoest. Na de ramp droegen veel landen bij aan de wederopbouw. Uit Oostenrijk en de Scandinavische landen kwamen veel bouwmaterialen en soms zelfs complete huizen. Om die steun te herdenken, kregen nieuwe straten in allerlei plaatsen toepasselijke namen. In Nieuwe-Tonge kwamen Finse woningen aan het Finlandplein en in Zuidzijde staan Zweedse woningen aan de Malmöstraat en de Stockholmstraat . Zoiets gebeurde ook in Nieuwendijk toen er nieuwe straten werden aangelegd (áchter de dijk). Aan de oostkant werden die naar Noorse personen genoemd: Amundsenstraat , E. Griegstraat , Henrik Ibsenstraat, Koning Haakonstraat en de  Vikingstraat . Aan de westkant vind je Noorse sted...

In Nederland bestaat de traditie om straten te noemen naar personen die zich op een of andere manier verdienstelijk hebben gemaakt. Raadspensionarissen, burgemeesters, zeehelden, schrijvers en schilders hebben zo hun straatnamen gekregen. Maar wat zien we van de premiers terug in ons straatbeeld? Is de populariteit van premiers af te lezen aan het aantal straten dat hun naam draagt? Sinds 1848 zijn er 42 premiers aangetreden, van Gerrit Schimmelpenninck tot Mark Rutte. Een premier leidde de genoemde Grondwetsherziening, een ander stond aan de basis van onze verzorgingsstaat, een derde voerde ons door de Tweede Wereldoorlog, en weer een ander mocht zijn karwei afmaken en werd daarmee de langst zittende premier. Ze leven allemaal in onze herinnering voort - de een wat meer dan de ander. Kunnen we aan het aantal vernoemde straatnamen zien welke premier het populairst is? Om te komen tot een ranglijst heb ik gekeken naar alle Nederlandse straatnamen waar de achternamen van deze premier...

Er zijn in Nederland straten genoemd naar allerlei verschillende alledaagse dingen zoals naar computer, beeldscherm en printer, naar knolraap, (wit)lof en prei (de schorseneren ontbreken helaas nog), naar deur, slot, sleutel en bos, en naar os, ezel, schaap en herder. Om maar niet te beginnen over alle vlinders, scheepsonderdelen, molentypes en muziekinstrumenten. Je zou bijna denken dat inmiddels alle thema’s en alle voor de hand liggende namen al wel een keer gebruikt zijn. Maar dat is dus niet zo. Er zijn bijvoorbeeld nog helemaal geen straten genoemd naar notensoorten, lettertypes, computerspellen of theesoorten. Omdat ik benieuwd was welke van deze onderwerpen het meeste aan zouden spreken, heb ik een poll opgezet op Twitter. Meer dan 2500 stemmen werden uitgebracht. Uiteindelijk bleken de computerspellen het meest favoriet, met een paar procent voorsprong op de lettertypen. Voor de computerspellen dacht men bijvoorbeeld aan de Super Mariolaan, de Mortal Kombathof en het Angry...

De straatnaamcommissie van de gemeente Heibroek heeft gisteren vergaderd over de straatnamen in een nieuwe buurt waar vroeger een bakfabriek zat. Omdat die vergadering een leuk inkijkje geeft in de werkwijze en overwegingen van de commissie deel ik hieronder het complete verslag van de vergadering. Aanwezig: Lisette Homan (voorzitter), Stef Bolboer, José Grietmaat, Iwan Karbijn, Twan Uffels, Anneke Jetter (secretaris) Verslag: De voorzitter opent de vergadering. Twan Uffels start met een introductie van de locatie. Op het terrein waar tot eind jaren negentig de bakfabriek van Franssen Banket gevestigd was, wordt in de komende jaren een nieuwe woonbuurt gerealiseerd met enkele straten en een centraal plantsoen met speeltoestellen. Veel inwoners hebben in de afgelopen decennia gebak van Franssen gegeten en velen zullen ook iemand kennen die in de fabriek gewerkt heeft. Vanwege de geschiedenis van de locatie heeft men bedacht dat het toepasselijk is om de straten te vernoemen na...

Er zijn in Nederland vele tientallen straten genoemd naar appels en peren. En er zijn zelfs gemeentes die straten naar specifieke appel- en perenrassen zijn genoemd. Zo kun je in verschillende plaatsen wonen in straten die genoemd zijn naar appelrassen zoals Goudreinet (23x vernoemd), Elstar (17x) en Jonagold (10x), of perenrassen zoals Winterjan (10x), Conference (8x) of Gieser Wildeman (7x). Maar wist je dat er in Nederland ook straten zijn genoemd naar aardbeienrassen? Laat ik eerst eens wat vertellen over die aardbeienrassen, want misschien wist je helemaal niet dat aardbeien in meerdere rassen geteeld worden. Er zijn er tientallen. Ooit had een teler voor iedere situatie weer een ander ras: de Primella deed het beter in de kas en de Sivetta weer beter buiten, de Bogota kon je later in het jaar oogsten en als doordragende rassen had je bijvoorbeeld Ostara en Rapella. Maar toen kwam het ene ras dat alle andere overbodig leek te maken: de Elsanta. Aardbeien van dit ras kun je alt...

Worden er eigenlijk wel eens straten naar kinderen genoemd? Die vraag werd me vanochtend gesteld. Ik kon wel meteen een paar straten noemen, maar niet heel veel.  Het is op zich niet vreemd dat er niet veel straten naar kinderen worden genoemd. Er worden straten genoemd naar mensen die op een of andere manier hebben uitgeblonken of een bijzondere prestatie hebben geleverd, en kinderen hebben daar simpelweg nog niet zo veel kans voor gehad. En er is ook een regel dat iemand tien jaar dood moet zijn voordat er een straat naar genoemd kan worden - dat draagt vast ook niet bij aan het aantal vernoemde kinderen. Maar welke kinderen zijn dan wel vernoemd? Er was een tijd dat de genoemde regels nog niet bestonden. In de negentiende eeuw kwam het veel voor dat de aannemers die een straat met huizen bouwden zelf maar gewoon een naam voor die straat bedachten. Zo werden er veel straten naar de kinderen van die aannemers genoemd. In Delft noemden Hermannus Beijer en Jacobus Vos een str...

De verhalen van de Tweede Wereldoorlog zie je op een heleboel plekken in onze straatnamen terug. Namen van bevrijders, verzetshelden en politici zijn in straatnamen vereeuwigd, en ik schreef ook al eens eens verhaal over de datums van gebeurtenissen waar met een straatnaam aan wordt herinnerd. De Tweede Wereldoorlog leverde ons zo honderden straatnamen op. Dit weekend werd het einde van de Eerste Wereldoorlog herdacht. En dus vroeg ik me af: zijn er straatnamen die ons nog herinneren aan personen of gebeurtenissen uit de Eerste Wereldoorlog?  Een oproep op Twitter leverde de volgende reacties op: "Wellicht dat de Mobilisatieweg in Clinge (Hulst), Zeeuws-Vlaanderen, aan de Eerste Wereldoorlog refereert." - Dat klinkt wel aannemelijk. Hoewel Nederland officieel onafhankelijk bleef, nam de oorlogsdreiging snel toe. Op 31 juli 1914 werd daarom tot algehele mobilisatie besloten. Er is ook een Mobilisatieweg in Heerenveen die al kort na de Eerste Wereldoorlog zo werd geno...

Vandaag is het Halloween. Vanavond gaan er weer op veel plaatsen kinderen langs de deuren op jacht naar snoep. Om de buren bang te maken gaan de kinderen daarbij verkleed als heksen, spoken en zombies. Wat zijn nou bij uitstek mooie straatnamen om Halloween te vieren? Er zijn helaas geen straten genoemd naar zombies, vampiers of skeletten, maar er blijven nog genoeg toepasselijke straatnamen over. Ik koos er tien voor je uit. We beginnen in de Allerheiligenweg in Breda. Halloween vindt plaats op de avond voor Allerheiligen (1 november) en daar komt de naam ook vandaan: 'All Hallows Eve' (letterlijk 'de avond vóór Allerheiligen') werd verbasterd tot Halloween. Het Spooklaantje in Bourtange moet natuurlijk ook op de lijst. Maar je kunt ook naar de Spooksingel in Medemblik of de Spooksteeg in Amsterdam, als dat meer in de buurt is. Wat dacht je van de Enge Steeg in Leunen? Misschien is het nog wel enger in de Engersteeg in Putten! Liefhebbers van spinnen en webbe...

Ik houd wel van koken, maar ik ben geen topkok. Ik kan overweg met de belangrijkste kruiden en specerijen, maar ik moet bijvoorbeeld altijd even nadenken bij kummel, komijn en kardemom. Het helpt ook niet dat ze allemaal met dezelfde letter beginnen. En dan heb je ook nog kerrie, koriander, karwij (blijkt een ander woord voor kummel te zijn), ketoembar (wat gewoon koriander is), kaneel, kruidnagel, kurkuma, koenjit en kervel.  Dat zijn genoeg kruiden met een k om een hele kruidenbuurt met straatnamen te vullen, denk ik dan. Ik heb het eens opgezocht en er zijn in Nederland al negen straten naar komijn genoemd, vijftien naar karwij (en ook nog een paar naar kummel) en meer dan dertig naar koriander. Almere heeft bijvoorbeeld een buurt waar een Kummelstraat , Kruidnagelstraat , Kaneelstraat en Korianderweg liggen. In Klazienaveen hebben ze straten met namen zoals Koriander , Kummel , Komijn en Kruizemunt - die laatste had ik hierboven nog niet eens genoemd. En in Veghel kun je wo...

Deze week werd het nieuws bekend dat men in Rotterdam een plein naar Marten Toonder gaat noemen . Rotterdam is daarmee de achtste plaats in Nederland waar een straat naar hem wordt genoemd. Toonder was de schepper van Tom Poes en Olivier B. Bommel, en het verbaast me eigenlijk dat er niet meer straten naar hen zijn genoemd.  Er is maar één plaats in Nederland waar enkele straten zijn genoemd naar figuren uit de verhalen van Toonder en dat is de Stripheldenbuurt in Almere. Tom Poes heeft er een straat en Olivier B. Bommel een hof, en ook Wal Rus, Joost, Dorknoper en burgemeester Dirk Dickerdack zijn er vernoemd. Ze hadden ook nog Terpen Tijn, Bul Super, Wammes Waggel Okke Zielknijper, Simon Slagslager, Pastuiven Verkwil of Pee Pastinakel kunnen kiezen. En ook nog professor Zbygniew Prlwytzkofsky, maar die naam is misschien wat minder handig voor een straatnaam. Er zijn meerdere plekken in het land waar straten zijn genoemd naar figuren uit de verhalen van Annie M.G. Schmidt (zoa...

Soms hebben verschillende straatnaamthema's nauw met elkaar te maken. Op veel plaatsen in Nederland zijn straten genoemd naar beroemde Nederlandse schrijvers en dichters, zoals de P.C. Hooftlaan en de Willem Kloosstraat . Er worden ook straten genoemd naar de pseudoniemen waaronder zij hun werken schreven, zoals de Multatulistraat . Er worden verder ook straten genoemd naar beroemde romans, zoals het Eline Vereplantsoen of De Vlaschaard . En er worden af en toe straten genoemd naar romanfiguren, zoals het Jan Wandelaarpad en de Pieter Stastokstraat . Waarom zou je die thema's niet gewoon in één nieuw alles omvattend thema ‘Nederlandse literatuur’ combineren? Het lijkt misschien iets moderns om straten te noemen naar romans of romanpersonages, maar in de Haagse Spoorwijk hebben ze al bijna honderd jaar straten die genoemd zijn naar schrijvers, hun pseudoniemen en hun belangrijkste romans, en ook nog hun bekendste personages. De wijk werd tussen 1918 en 1936 aangelegd, bij...

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond de gewoonte om stedenbanden aan te gaan, partnersteden te kiezen en jumelages te sluiten. Het idee was dat dat een goede manier was om met andere culturen in contact te komen en zo nieuwe conflicten te voorkomen, maar het werd ook een uitgangspunt voor gerichte ontwikkelingshulp. Met de stedenbanden ontstond ook de vriendelijke gewoonte om straten naar de bevriende plaatsen te noemen - een beetje zoals goede vrienden die elkaars naam op de rug laten tatoeëren. Dat versterkt de band, maar het kan ook wel eens tot problemen leiden. Er zijn in Nederland tientallen straatnamen die naar stedenbanden verwijzen. Uden heeft bijvoorbeeld een vriendschapsband met Lippstadt, en daar ligt aan het zuiden van het dorp de Lippstadtsingel . En de vriendschap is duideljk wederkerig, want 230 kilometer verderop ligt in Lippstadt de Udener Straße . Lopik heeft stedenbanden met Grebenstein, Lezoux en Sarsina. Daar vind je dus de Laan van Grebenstein , de Laan van L...

In Nederland zijn duizenden straten naar dieren genoemd. De Merellaan , de Marterstraat , de Kalfjeslaan en het Glimwormpad ... je kent ze wel. De lijst met aldus vernoemde dieren lijkt schier eindeloos. Op deze Dierendag wil ik daarom eens stilstaan bij de dieren waar nog steeds geen straat naar genoemd is: de Vergeten Dieren van straatnamenland.  Door het hele land liggen buurten en wijken waar de straten zijn genoemd naar vogels, vlindersoorten, kippenrassen, boerderijdieren en ga zo maar door. Als je op alle straatnaambordjes kijkt, zou je bijna gaan denken dat alle dieren uit het dierenrijk er wel vertegenwoordigd zijn. De olifant en de leeuw, de merel en de mus, de dagpauwoog en de citroenvlinder, de gems en de gnoe, de ral en de harpij, de hamster en de spitsmuis, de dolfijn en de sprinkhaan, de koe en de geit - ze zijn allemaal in meer of mindere mate vernoemd. Zij wel. Er zijn echter veel meer diersoorten waar géén straat naar genoemd is. Waarom worden die dieren bij d...

Het lijkt mij leuk om een keer ergens in een nieuwbouwwijk de straten de namen te geven van alle straten uit het Monopoly -spel. Dat mensen daar dan in de Barteljorisstraat wonen, met om de hoek de Neude en een eindje verderop de Dorpsstraat en het Velperplein . Met straatnaambordjes in de kleuren uit het spel. Liefst ook met een gevangenis, een waterleidingbedrijf en een parkeerterrein waar je vrij kunt parkeren, en toch minimaal ook één station. Maar dat is minder belangrijk, want het gaat me natuurlijk vooral om de namen van de straten. In welke plaats zou zo'n wijk kunnen komen? Dat is nog niet zo'n makkelijke vraag. Ik wil natuurlijk wel dat álle straatnamen uit het spel in de wijk een plekje krijgen. Het probleem is dat het ongewenst is dat een straatnaam meer dan eens in een plaats voorkomt. Als een plaats al een Barteljorisstraat of een Coolsingel heeft, kun je niet in de nieuwbouwwijk nog een straat die naam geven. Alle plaatsen uit het Monopoly-spel vallen dus aut...

Ik houd ervan als straatnamen 'kloppen'. Bijvoorbeeld dat als een plaats een Noorderstraat en een Westerstraat heeft, er ook een Oosterstraat en een Zuiderstraat liggen. En dat die dan natuurlijk ook ergens in het noorden, westen, oosten en zuiden liggen. Op zoek naar die zuivere kwartetten moet je goed uitkijken, want niet iedere Oosterlaan is wat je denkt dat-ie is... Eerst iets over die kwartetten. Delft heeft bijvoorbeeld straten die Noordeinde , Oosteinde , Zuideinde en Westeinde heten. De eerste drie dateren van eeuwen geleden en liggen netjes ten noorden, oosten en zuiden van de oude binnenstad. Pas in de twintigste eeuw bedacht de gemeente dat er dan ook een Westeinde moest komen; die naam werd in 1956 gegeven aan een straat in een nieuwe wijk ten westen van de binnenstad. Ook in Meppel liggen een Noord-, Oost-, Zuid - en Westeinde . Zandvoort heeft een  Noorder- Ooster-, Zuider- en Westerstraat rondom het oude centrum liggen. Oldenzaal heeft zo een Noord-, Oost-, ...

Als een Nederlander op fraaie wijze een etappe in de Tour de France heeft gewonnen, wordt er vaak meteen wel ergens voorgesteld om een fietspad naar hem te noemen . Logisch: we noemen zwembaden naar zwemmers ( Pieter van den Hoogenband Zwemstadion ), turnhallen naar turners ( Epke Zonderland Turncentrum ), voetbalstadions naar voetballers ( Johan Cruyff Arena ) en dus ook fietspaden naar fietsers. Mijn stelling is dat er in Nederland meer fietspaden naar wielrenners zijn genoemd, dan gewone straten, lanen en wegen. Tijd voor een onderzoek! We hebben in Nederland zeeheldenbuurten, schilderswijken en componistenbuurten, maar er zijn geen speciale wielrennersbuurten waar alle straten naar beroemde wielrenners zijn genoemd. Er zijn wel sportersbuurten waar straten naar sporters uit allerlei verschillende disciplines zijn genoemd. Je komt daar de namen tegen van sporters zoals Max Euwe, Abe Lenstra, Fanny Blankers-Koen, Rie Mastenbroek en Ada Kok. Her en der liggen er in dat soort buurt...

De vakantietijd is aangebroken. Wat moet je ook weer allemaal meenemen op reis? Ik help je graag op weg met de top-10 van straatnamen die niet mogen ontbreken op je paklijst! Zorg dat je in ieder geval deze tien bij je hebt, dan kan er eigenlijk niks meer fout gaan: Vliegende Koffer - in Eindhoven Paspoortstraat - in Oost-Souburg  Telefoonstraat - in Zuidlaren, Arnhem, Eindhoven, Venhorst, Tilburg en Roosendaal Camerastraat - in Almere  de Vijf Boeken - in Nieuwerkerk aan den IJssel  Landkaartje - in Wolvega, Rijen, Oosterhout en Breda   De Verrekijker - in Sint Jansteen  Tentstraat - in Vaals  Valutaweg - in Varsseveld Korte Broekstraat - in Hummelo en Raamsdonk Er zijn vast nog meer straatnamen die tijdens je vakantie van pas komen. Weet je nog een straatnaam die niet op de paklijst mag ontbreken? Laat het weten in de reacties hieronder. Prettige vakantie!

Er zijn in Nederland nauwelijks winkelstraten die gewoon Winkelstraat heten en dat is best opmerkelijk. De straat bij de kerk heet vaak Kerkstraat , de straat langs het station bijna altijd Stationsstraat en op het industrieterrein ligt de Industriestraat . Maar boodschappen doe je vaak gewoon in de Dorpsstraat , de Steenstraat , de Peppelweg of op het Wilhelminaplein . Waarom zijn er zo weinig winkelstraten die Winkelstraat heten? Heel vroeger ontstonden straatnamen gewoon op straat. Ze werden vaak genoemd naar herkenningspunten zoals belangrijke gebouwen, prominente bewoners of de handel die er werd gedreven. Aan die tijd hebben we straatnamen overgehouden zoals Vissteeg , Beestenmarkt , Boterbrug en Wijnhaven - je kunt wel zien wat daar vroeger verhandeld werd. Er bestaan ook wel een paar oude Winkelstraten , maar die werden zo genoemd omdat er een opvallende knik in de straat zat (en 'winkel' is een oud woord voor hoek, zoals ook in 'winkelhaak'). De term ...