Doorgaan naar hoofdcontent

Vriendschapsbanden en straatnamen - dat gaat dus lang niet altijd goed

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond de gewoonte om stedenbanden aan te gaan, partnersteden te kiezen en jumelages te sluiten. Het idee was dat dat een goede manier was om met andere culturen in contact te komen en zo nieuwe conflicten te voorkomen, maar het werd ook een uitgangspunt voor gerichte ontwikkelingshulp. Met de stedenbanden ontstond ook de vriendelijke gewoonte om straten naar de bevriende plaatsen te noemen - een beetje zoals goede vrienden die elkaars naam op de rug laten tatoeëren. Dat versterkt de band, maar het kan ook wel eens tot problemen leiden.

Er zijn in Nederland tientallen straatnamen die naar stedenbanden verwijzen. Uden heeft bijvoorbeeld een vriendschapsband met Lippstadt, en daar ligt aan het zuiden van het dorp de Lippstadtsingel. En de vriendschap is duideljk wederkerig, want 230 kilometer verderop ligt in Lippstadt de Udener StraĂŸe. Lopik heeft stedenbanden met Grebenstein, Lezoux en Sarsina. Daar vind je dus de Laan van Grebenstein, de Laan van Lezoux en de Laan van Sarsina. Het bijzondere is dat dit een hechte vriendengroep is met vier bevriende gemeenten. In Grebenstein vind je dus de Lopiker StraĂŸe, de Sarsinaer StraĂŸe en de Lezouxer StraĂŸe. In Lezoux hebben ze de Rue de Grebenstein, de Rue de Sarsina en de Square Lopik. En in Sarsina hebben ze een Via Lopik en een Via Lezoux; ik weet niet waarom maar er is daar geen straat naar Grebenstein genoemd.

Het doet een beetje denken aan het uitnodigen van vrienden voor een feest: welke mogen wel komen en welke niet? Alkmaar heeft bijvoorbeeld stedenbanden met Bath, Darmstadt, Troyes, Tata, Bergama en Uitenhage. In het noorden van de stad liggen een Laan van Bath, Laan van Troyes, Laan van Darmstad en Laan van Tata. De plaatsen Bergama en Uitenhage kwamen later bij de vriendengroep en toen waren er waarschijnlijk geen straten meer over; die twee zijn dus niet vernoemd in Alkmaar. In Darmstadt hebben ze trouwens ook weer een AlkmaarstraĂŸe en er is een Rue d’Alkmaar in Troyes, maar in Bath heb ik geen verwijzing naar Alkmaar kunnen vinden. Zouden ze daar anders denken over de vriendschap?

Uden, Lopik en Alkmaar hebben het nog aardig getroffen met de namen van hun vrienden. Maar met vrienden in verre, vreemde landen heb je natuurlijk kans dat ze exotische namen hebben die zich niet echt lenen voor een straatnaam. Naarden heeft bijvoorbeeld een stedenband met UherskĂ½ Brod, omdat de beroemde pedagoog Comenius die in Naarden begraven is uit de buurt van UherskĂ½ Brod kwam. De stad in TsjechiĂ« heeft sinds 2013 een NaardenskĂ¡ (Naarderstraat), en dus kon men in Naarden eigenlijk niet anders dan een straat naar UherskĂ½ Brod te noemen. Maar een UherskĂ½ Brodstraat is natuurlijk niet zo makkelijk in de communicatie. Men koos ervoor om aan de binnentuin achter het Comenius Museum de naam UherskĂ½ Brod Hof te geven. Hopelijk hebben de Tsjechen niet door dat dit geen officiĂ«le straatnaam is...

De fusiegemeente Leidschendam-Voorburg heeft drie vrienden: Voorburg was voor de fusie al bevriend met Hranice en Temecula, en Leidschendam was al bevriend met Konstancin-Jeziorna. In Voorburg liggen het Hraniceplein en het Temeculaplein. Dat zijn niet de meest eenvoudige namen om uit te spreken. Je kunt je voorstellen dat het wel eens fout zou kunnen gaan als iemand in geval van nood de politie of de brandweer naar het Temeculaplein moet sturen... "Temacalu, Tamacula, ehhh Tarantula!" Maar daar heeft men rekening mee gehouden, want aan het plein zitten maar twee adressen: op Temeculaplein 1 zit het politiebureau en op Temeculaplein 2 de brandweerkazerne. Dat kun dus haast niet fout gaan. Aan het Hraniceplein zitten helemaal geen adressen. Bij het Stadskantoor in Leidschendam is het straatje langs het parkeerterrein Konstancin-Jeziorna pad genoemd, maar ook daar liggen geen adressen aan.

In Nijmegen liggen nabij de Vriendschapslaan straten die Pskovlaan, Masayalaan en Albanystraat heten, en iets verderop ligt ook nog het Gaziantepplein. Stuk voor stuk genoemd naar bevriende steden. Er is echter geen straat genoemd naar Higashimatsuyama waar Nijmegen sinds 1996 een band mee heeft. Het kan natuurlijk zijn dat men net als in Alkmaar even geen straten in de buurt meer vrij had, maar ik vermoed eigenlijk dat men de naam van de stad gewoon te ingewikkeld vond voor een straatnaam. Er was trouwens ook een Nijmegenstraat in Gaziantep, maar na de diplomatieke rel begin 2017 besloot de gemeenteraad van Gaziantep om die straat om te dopen tot Vrijheidsstraat "als reactie op het fascistische handelen van de Nederlandse regering". De vriendschap was blijkbaar niet bestand tegen een ruzie.

Het is niet altijd de spelling die een naam van een stad minder geschikt maakt voor een straatnaam. De gemeente Smallingerland heeft vriendschapsbanden met Kiryat Ono en Gobabis. De lastige spelling van die eerste naam was blijkbaar geen bezwaar, want in het centrum van Drachten ligt al geruime tijd het Kiryat-Onoplein. In 2011 ontstond bij de herontwikkeling van het nabijgelegen Raadhuisplein een nieuwe straat en het leek de gemeente een goed idee om die naar Gobabis te noemen. De omwonenden maakten echter bezwaar tegen die naam. Niet omdat die te ingewikkeld zou zijn, maar vanwege de betekenis van die naam. Gobabis betekent 'plaats waar olifanten drinken' maar daarnaast ook 'plaats waar mensen ruzie maken', en dat vond men niet zo'n fijne betekenis.  Zo werd die naam bijna een 'nomen est omen'. Uiteindelijk koos men voor een heel andere naam die niks met de vriendschapsbanden te maken had: De Marke.

Het dorp met de langste naam van Europa ligt in Wales: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. Het dorp heeft geen stedenbanden met plaatsen in Nederland, maar wel met een plaats in Frankrijk die een naam heeft van slechts één letter: Y. Ik heb het even gezocht maar volgens mij hebben deze twee geen straten naar elkaar genoemd.





Reacties

Populaire posts van deze blog

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nĂ³g een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiĂ«le woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiĂ«le woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...