Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

De Lotgevallen van de bewoners van de Ferdinand Huycklaan - over een huisnummerklucht in Soest

Wat doe je als gemeente wanneer er tientallen woningen gebouwd gaan worden aan een nieuwe zijstraat van een bestaande weg? De gemeente Soest laat in de situatie rondom de Ferdinand Huycklaan zien hoe je er makkelijk een potje van maakt. Het gevolg is dat de bewoners van nummer 20 nu niet alleen post krijgen die voor een van de nieuwe woningen bedoeld is, maar ook pakketjes, bouwmaterialen en energiecontracten. Met alle overlast van dien. De Soestse Ferdinand Huycklaan bestaat al ruim honderd jaar. De straat is in 1923 genoemd naar de hoofdpersoon van de roman De Lotgevallen van Ferdinand Huyck van Jacob van Lennep. In het boek bezoekt Ferdinand herberg De Drie Ringen die hier in de buurt stond. Heel toepasselijk dus dat hij hier vernoemd is. Een zijstraat is genoemd naar Jacob van Lennep zelf, terwijl bijvoorbeeld ook de schrijvers Bilderdijk, Wolkers, Wolff en Deken vernoemd zijn. Tot zover is er nog geen probleem. Maar toen kwam er nieuwbouw op het terrein tussen de Ferdinand Huyck...
Recente posts

Half Elfje en Kwart voor Twaalf - over straatnamen die lezen als een klok

In Someren ligt een straat die Kwart voor Twaalf heet. Dat leest toch als een tijdsaanduiding? Toen ik het straatnaambordje zag, heb ik natuurlijk meteen uitgezocht hoe die straat aan zijn naam komt. Het begint allemaal met de aanleg van de Zuid-Willemsvaart in 1825. In het kanaal werden een aantal sluizen gebouwd. Bij Someren kwam sluis 11 en een eind verderop bij Someren-Eind kwam sluis 12. Toen er jaren later een ophaalbrug werd gebouwd halverwege de sluizen 11 en 12 noemde men dat natuurlijk de Half Twaalfse brug . De brug werd tijdens de Tweede Wereldoorlog tweemaal verwoest. In mei 1940 blies het Nederlandse leger de brug op, waarna de brug later dat jaar al weer werd hersteld. In september 1944 werd de brug opnieuw opgeblazen, maar nu door het Duitse leger. De brug werd ook daarna weer hersteld om vervolgens nog ruim zestig jaar dienst te kunnen doen. Op een gegeven moment bleek die Half Twaalfse brug toch niet meer aan de eisen van de tijd te voldoen. In 2008 werd iets verdero...

Naar wie of wat is mijn straat genoemd? - over de zoektocht naar (nog) onbekende straatnaamverhalen

Regelmatig krijg ik vragen zoals "Ik woon in de Huppeldepupstraat . Weet je naar wie of wat die straat genoemd is?" Misschien wel, maar zeer waarschijnlijk niet. We hebben in Nederland meer dan 200.000 straatnamen en je snapt dat ik daar ook niet alle verhalen bij weet. Maar ik kan je wel wat tips geven hoe je daar zelf achter kunt komen.  Met deze vragen probeer ik je te helpen om het antwoord op je straatnaamvraag te vinden: Heb je op het straatnaambord gekeken of er wellicht een regel onder de straatnaam staat? Soms wordt in dat onderschrift namelijk heel kort uitgelegd naar wie of wat de straatnaam genoemd is. "J.F. Huppeldepup, burgemeester van 1878-1903" bijvoorbeeld, of "Vogel uit de familie van de roofvogels". Als je niet in de buurt bent, kun je ook op Google Streetview kijken of de straatnaamborden een onderschrift hebben. En let op: het kan zo maar zijn dat een bord aan de ene kant van de straat geen verklarend onderschrift heeft, maar een ander...

Wiegel en Den Draaijer - over overledenen waar al een straat naar genoemd was

In Nederland worden straten meestal pas naar personen genoemd nadat ze zijn overleden. Maar er zijn natuurlijk altijd uitzonderingen. In 2025 overleden twee personen waar al ergens een straat naar genoemd is. Er zijn in het afgelopen jaar best weer wat grote namen overleden, zoals Dieuwertje Blok, Joost Prinsen, Leo Beenhakker, Loretta Schrijver, Jonnie Boer, Viola Holt, Ron Brandsteder, Manuëla Kemp, Gerard Cox en Joke Bruijs, Rob de Nijs, Frits Bolkestein, Harmen Siezen en Chiel Montagne. Maar ik heb nog geen straten kunnen vinden die naar één van hen genoemd waren. Die vond ik wel voor de volgende twee personen: Op 2 januari 2025 overleed Willem van Kooten, ook bekend onder zijn pseudoniem Joost den Draaijer. Hij was een radio-dj en ondernemer. Hij bedacht in de jaren zestig voor Radio Veronica de Top 40 en introduceerde nieuwe begrippen op de radio zoals palingsound, tipparade en gouwe ouwe. Bij het Hilversumse Media Park werd de Joost den Draaijerrotonde naar hem genoemd. Op 16 m...

Een rondje om de kerk - over plaatsen zonder Kerkstraat

Van alle straatnamen van Nederland is 'Kerkstraat' de populairste . Die straatnaam komt in 516 plaatsen voor. Je zou denken dat de meeste grote plaatsen welk een Kerkstraat hebben. En dus vroeg ik me af: wat is de grootste plaats van Nederland waar géén Kerkstraat te vinden is? De 'grootste plaats' definieer ik in dit geval als de woonplaats met de meeste straatnamen (en dus niet die met de meeste inwoners of het grootste oppervlak). In Nederland hebben achtereenvolgens Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere de meeste straatnamen, en deze steden hebben ook allemaal ergens een Kerkstraat . Ook in Eindhoven - de nummer zes op de ranglijst - ligt een Kerkstraat . Van de dertig grootste steden hebben verder ook Amersfoort, Arnhem, Maastricht, Haarlem, Enschede, Breda, Zwolle, Groningen, Den Bosch, Helmond, Nijmegen, Alkmaar, Hengelo, Deventer, Delft en Almelo allemaal een Kerkstraat . Maar de vraag is natuurlijk: welke plaatsen hebben géén Kerkstraat ? Uit de ran...

Kalix Berna, Palmpol en Han Stijkel - over de bijzondere namen van verzorgingsplaatsen

Langs de Nederlandse snelwegen liggen vele tientallen verzorgingsplaatsen met vaak bijzondere namen, zoals Hondsiep, Uilengoor, Swentibold en De Gagel. Meestal rijden we er gedachteloos aan voorbij, zonder te weten dat er achter die namen vaak een interessante geschiedenis schuilgaat. In mijn reeks artikelen voor Vemobin staat steeds de geschiedenis van één zo’n naam centraal. Eerst even kort iets over het woord verzorgingsplaats. Veel mensen hebben het gewoon over tankstations langs de snelweg, maar op die plekken zijn vaak ook winkels, restaurants, laadstations, parkeerterreinen en recreatiemogelijkheden. En dat alles bij elkaar heet dus officieel een verzorgingsplaats. Sterker nog: er zijn ook verzorgingsplaatsen zĂ³nder tankstation. Knorrestein Wie vanuit Utrecht over de A12 naar het westen rijdt, kan bij Zoetermeer nog snel even een pitstop maken bij verzorgingsplaats Knorrestein. Of moet ik het als Knorrestèn uitspreken? We zijn immers bijna bij Den Haag. De verzorgingsplaats is n...

Van Busbaan naar Beneden Rijkersloot - over alle gewijzigde straatnamen van 2024

Er wordt de laatste jaren veel gediscussieerd over straatnamen. Helden waar ooit een straat naar genoemd is vallen van hun voetstuk omdat ze in verband worden gebracht met slavernij, fout waren in de oorlog of andere misstanden hebben begaan. In dat soort discussies wordt vaak ook geroepen dat de vernoemde personen geen straatnaam verdienen en de straat dus hernoemd zou moeten worden. "Ze pakken ons onze straatnamen af!", roepen anderen dan weer. Maar gemeentes houden er helemaal niet van om straten een andere naam te geven. Ik krijg regelmatig de vraag hoeveel straatnamen er in Nederland worden gewijzigd. Voor het antwoord op die vraag heb ik me eens verdiept in alle straatnaamwijzigingen van 2024. Alle straatnamen van Nederland worden geregistreerd in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In dat bestand worden ook de wijzigingen bijgehouden. Bert Hubert stuurde me een bestand met al deze wijzigingen in de BAG-database (waarvoor veel dank!). Dat bestand vormt de b...

Van Havenkant tot De Onrust - over de straatnamen van Moerdijk

De gemeente Moerdijk heeft ervoor gekozen om het dorp Moerdijk op te heffen om zo ruimte te maken voor de industrie. De 1.100 inwoners moeten verhuizen en de huizen worden gesloopt. De straatnamen van het dorp zullen daarmee ook verdwijnen. Een goede aanleiding om daar eens even in te duiken. Het dorp Moerdijk heeft 20 straten en 21 straatnamen. Ik leg verderop uit waar die extra naam vandaan komt. Maar het is alles bij elkaar behoorlijk overzichtelijk. Die namen geven samen een mooi inkijkje in de geschiedenis van het dorp: De oudste straten zijn de Steenweg en de Grintweg . De oudste bebouwing ontstond aan deze twee straten. De andere straten van het dorp zijn allemaal van na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de oorlog is een aanzienlijk deel van het dorp verwoest, waaronder de kerk en een groot klooster. In 1952 werd op die plek de Kloosterstraat aangelegd. Visserij was lange tijd een belangrijke bron van inkomsten voor de inwoners. Eind jaren veertig bestond de vissersvloot nog uit ...

De Computerlaan - over oude en nieuwe ambachten

Op de Voldersgracht en de Verwersdijk in Delft gaan mijn gedachten soms terug naar de lakenvollers en -ververs die hier eeuwen geleden hun werk deden. Maar als ik in dezelfde stad langs de Computerlaan kom, moet ik vaak even besmuikt lachen. Hoe heeft men ooit kunnen bedenken om een straat naar zo’n alledaags gebruiksartikel te noemen?  In de loop van de jaren negentig nam het computergebruik een flinke vlucht. Het is bijna niet meer voor te stellen, maar computers waren in die tijd voor veel mensen nog iets bijzonders. Bij de ontwikkeling van het Delftechpark besloot de gemeente in 1995 om daar met de straatnamen bij aan te haken: "In het park worden bedrijven gehuisvest welke een grote mate van affiniteit hebben met geavanceerde elektronische (computer)processen". Zo kwam men erop om de straatnamen Computerlaan en Elektronicaweg vast te stellen. Een paar jaar later kwam daar ook nog de Informaticalaan bij. De nieuwe straatnamen pasten ook prima bij de strategie om Delft mee...

Rue du Cerf-Volant - over de straatnaamborden van Bordeaux

Als ik in een stad ben waar ik niet zo vaak kom, dan let ik natuurlijk altijd op de straatnamen die ik daar op de bordjes zie staan. Onlangs was ik een paar dagen in Bordeaux en daar vielen me ook wat dingen op. In het centrum zag ik bijvoorbeeld naast de blauwe bordjes ook gegraveerde straatnamen. Ik leerde dat het ooit de gewoonte was om straatnamen te graveren in de muren van de gebouwen op de hoek. Die oude inscripties zie je nu soms nog terug. Oorspronkelijk waren de letters ingekleurd met ossenbloedrode verf. Rue du Cerf-Volant Dat graveren van de straatnamen was natuurlijk helemaal niet handig als de namen werden veranderd. In de 18e en 19e eeuw gebeurde dat nog weleens. Her en der kun je de oude namen nog in de muren gebeiteld zien staan. Place du Chapelet Rue Louis Combres Op zoek naar meer informatie kwam ik uit bij de website Gravés dans la pierre . Daar zijn alle gegraveerde straatnamen van Bordeaux verzameld, met bij elke naam een korte toelichting. Ik zag her en der ...

Fionnuala, Tadhg en Wubbo - over namen voor stormen

Vandaag maakten de Nederlandse, Ierse en Britse weerdiensten bekend hoe de stormen van het seizoen 2025/2026 gaan heten. En toen vroeg ik me dus af: hoe worden die namen eigenlijk gekozen? Lijkt dat misschien een beetje op hoe nieuwe straatnamen worden vastgesteld? Het Nederlandse KNMI , de Britse Met Office en de Ierse Met Éireann geven elk jaar namen aan zware stormen die mogelijk schade gaan veroorzaken. Het idee is dat als stormen namen dragen, de mensen zich meer bewust zijn van de impact die deze stormen kunnen hebben. Voor de weerdiensten is het makkelijker om over de aankomende stormen te communiceren. Een van de eisen is dat de namen in alle landen eenvoudig uit te spreken moeten zijn. Het nieuwe stormenalfabet begint met de A van Amy. De letters Q, U, X, Y en Z worden niet gebruikt; daarmee sluiten de weerdiensten aan bij internationale afspraken voor storm- en orkaannamen. De overgebleven 21 letters worden netjes verdeeld over de drie landen: ze leveren elk zeven namen aan...

De straatnamen van Johan de Witt - over de raadspensionaris en het rampjaar

Johan de Witt werd geboren in 1625; dat is dit jaar precies 400 jaar geleden. De Witt was een van de belangrijkste politici uit onze vaderlandse geschiedenis: als leider van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden stond hij aan de basis bij de vorming van ons land. Dan zullen er vast ook heel veel straten naar hem genoemd zijn, zou je denken. Maar op dat gebied blijft hij toch een beetje achter. Tijd voor een deductie. Eerst maar een geschiedenisles. In 1650 begon na het overlijden van Willem II van Oranje-Nassau het Eerste Stadhouderloze Tijdperk. Willem III werd acht dagen na het overlijden van zijn vader geboren, maar was nog veel te jong om zijn vader op te volgen. Dat bood de staatsgezinde partij - die fel tegenstander was van het stadhouderlijk gezag van de Oranjes - de kans om hun ideaal van de Ware Vrijheid in de praktijk te brengen. Johan de Witt speelde daarbij een belangrijke rol, met zijn broer Cornelis als rechterhand. Johan de Witt was van 1653 tot 1672 raadspensiona...

Meer dan 100 jaar vrouwenstraatnamen in het nieuws - over een 'galanterie tegenover de vrouwen'

De laatste jaren is er in de media veel aandacht voor straatnamen die naar vrouwen zijn genoemd. Helemaal terecht, want vrouwen hebben nog een grote achterstand in straatnamenland. Journalisten van de Correspondent becijferden in 2018 dat van de ruim 2.000 straatnamen die in Amsterdam naar een persoon zijn genoemd slechts 12% de naam van een vrouw draagt . De laatste jaren is er in veel gemeentes opgeroepen om meer straten naar vrouwen te noemen en er komen daardoor inderdaad meer vrouwenstraatnamen bij. Je zou je af kunnen vragen waarom we dit niet eerder bedacht hebben met zijn allen. Maar het is niet voor het eerst dat er aandacht is voor dit onderwerp. Omdat ik nieuwsgierig was of er in het verleden al vaker aandacht is geweest voor vrouwenstraatnamen ben ik eens in de archieven gedoken. Ik heb in Delpher gespit naar oude krantenartikelen waarin geschreven wordt over straatnamen voor vrouwen en ik heb - heel ouderwets - met Google gezocht naar relevante artikelen. Vooral de laats...