Doorgaan naar hoofdcontent

Een NSB'er, een foute pastoor en een racistische aanduiding - over straten met nieuwe namen

Ondanks dat er de laatste jaren steeds vaker over straatnamen wordt gediscussieerd, worden er in de praktijk eigenlijk maar zelden straatnamen aangepast. Heel soms besluit een gemeente dat een straatnaam echt niet langer houdbaar is en dan krijgt de alsnog een nieuwe naam. In de afgelopen stonden er ineens drie straatnamendiscussies in de landelijke pers. Ik zal ze eens voor je op een rijtje zetten.

Burgemeester Van der Voort van Zijplaan in Utrecht
In Utrecht lag de Burgemeester Van der Voort van Zijplaan onder vuur. Niet vanwege de lengte van de straatnaam, maar omdat hij een fascist was. Coenraad van der Voort van Zijp was van 1924 tot zijn dood in 1935 burgemeester van Maartensdijk. Een paar jaar later werd er in de Maartensdijkse wijk Tuindorp een straat naar hem genoemd. In 1954 werd de wijk onderdeel van de stad Utrecht. 

Op 4 mei van dit jaar kwam de Socialistische jongerenorganisatie ROOD in actie: ze plakten een sticker over de straatnaam en maakten er Hannie Schaftdreef. Ze vroegen daarmee aandacht voor het feit dat Van der Voort van Zijp niet alleen burgemeester was, maar ook een prominente NSB'er. Hij was een van de eerste leden van de NSB in Nederland en een vertrouweling van Anton Mussert. In de jaren dertig van de vorige eeuw was dat geen probleem, maar nu denken we daar anders over.

Het is nog niet duidelijk wat de gemeente Utrecht met deze naam gaat doen.

Deken van Pelthof in Asten
Begin mei hebben de bewoners van de Deken van Pelthof in Asten een nieuw adres. Dat zat er al een tijdje aan te komen. 

Deken Harrie van Pelt werd in 1960 pastoor-deken van Asten. Een van zijn werkzaamheden was het verzorgen van lessen seksuele voorlichting in de zesde klas van de lagere school. Hij overleed in 1980. De laatste jaren hadden een aantal personen aan de gemeente gemeld dat ze slachtoffer waren van seksueel misbruik door de deken. Dat er los van elkaar meerdere meldingen binnenkwamen, was voor de gemeente reden om op zoek te gaan naar een nieuwe naam. 

De lokale heemkundekring adviseerde om er Bartholomeushof van te maken, met een verwijzing naar het nabijgelegen (voormalige) klooster. Per 1 mei is dat de nieuwe straatnaam.

Eskimolaan in Dronten
De gemeente Dronten besloot dat de Eskimolaan een nieuwe naam moest krijgen: IJsbaanlaan. Aanleiding voor deze naamswijziging was een klacht van een inwoonster die stelde dat de aanduiding 'eskimo' racistisch is. De oorspronkelijke bewoners van het Noordpoolgebied noemen zichzelf geen eskimo's maar inuit. De belangenvereniging van de Inuit bevestigde dat het woord 'eskimo' inderdaad als racistisch kan worden beschouwd.

De buurtbewoners reageerden verdeeld op de naamwijziging. Een deel begreep wel dat de naam vanwege de racistische bijklank werd aangepast en was dus blij met de nieuwe naam. Een ander deel vindt het allemaal maar onzin en had liever gewoon de oude naam behouden. En een derde deel verwonderde zich erover dat er niet voor de naam Inuitlaan was gekozen. Worden de Inuit met de naam IJsbaanlaan niet een beetje weggecijferd?

Vanaf 1 januari 2025 zal de straat dus IJsbaanlaan heten, met een verwijzing naar de ijsbaan die er zit. De zes bedrijven in de straat krijgen van de gemeente allemaal 500 euro als tegemoetkoming in de kosten die ze moeten maken.


Reacties

Populaire posts van deze blog

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nĂ³g een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiĂ«le woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiĂ«le woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...