Over straatnamen met name

Er wordt de laatste jaren veel gediscussieerd over straatnamen. Helden waar ooit een straat naar genoemd is vallen van hun voetstuk omdat ze in verband worden gebracht met slavernij, fout waren in de oorlog of andere misstanden hebben begaan. In dat soort discussies wordt vaak ook geroepen dat de vernoemde personen geen straatnaam verdienen en de straat dus hernoemd zou moeten worden. "Ze pakken ons onze straatnamen af!", roepen anderen dan weer. Maar gemeentes houden er helemaal niet van om straten een andere naam te geven. Ik krijg regelmatig de vraag hoeveel straatnamen er in Nederland worden gewijzigd. Voor het antwoord op die vraag heb ik me eens verdiept in alle straatnaamwijzigingen van 2024. Alle straatnamen van Nederland worden geregistreerd in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). In dat bestand worden ook de wijzigingen bijgehouden. Bert Hubert stuurde me een bestand met al deze wijzigingen in de BAG-database (waarvoor veel dank!). Dat bestand vormt de b...

Ondanks dat er de laatste jaren steeds vaker over straatnamen wordt gediscussieerd, worden er in de praktijk eigenlijk maar zelden straatnamen aangepast. Heel soms besluit een gemeente dat een straatnaam echt niet langer houdbaar is en dan krijgt de alsnog een nieuwe naam. In de afgelopen stonden er ineens drie straatnamendiscussies in de landelijke pers. Ik zal ze eens voor je op een rijtje zetten. Burgemeester Van der Voort van Zijplaan in Utrecht In Utrecht lag de Burgemeester Van der Voort van Zijplaan onder vuur. Niet vanwege de lengte van de straatnaam, maar omdat hij een fascist was. Coenraad van der Voort van Zijp was van 1924 tot zijn dood in 1935 burgemeester van Maartensdijk. Een paar jaar later werd er in de Maartensdijkse wijk Tuindorp een straat naar hem genoemd. In 1954 werd de wijk onderdeel van de stad Utrecht.  Op 4 mei van dit jaar kwam de Socialistische jongerenorganisatie ROOD in actie: ze plakten een sticker over de straatnaam en maakten er Hannie Schaftdreef...

De laatste tijd wordt er in allerlei plaatsen gediscussieerd over het hernoemen van straatnamen. In Helmond doen ze iets anders: daar wordt een straatnaam verplaatst naar een heel andere plek in de stad. Het Speelhuisplein krijgt daar vandaag een nieuwe locatie. Dat gebeurt natuurlijk niet zonder reden. Het Speelhuisplein was de naam van het plein bij de bekende kubuswoningen van Helmond . De kubuswoningen zijn ontworpen door architect Piet Blom. Ze weden opgeleverd in 1977. Een paar jaar later werden er ook kubuswoningen volgens zijn ontwerp gebouwd in Rotterdam. De kubuswoningen in Helmond vormden aanvankelijk een architectonisch geheel met theater 't Speelhuis. Dit theater werd echter in 2011 bij een grote brand verwoest. De straatnaam Speelhuisplein herinnert nog aan het theater op deze plek. Na de brand vond het theater een nieuw onderkomen in een oude kerk aan de Kromme Steenweg , een eindje verderop in de stad. Daarmee was de bijzondere situatie ontstaan dat het theat...

Wilhelminapark, Raadhuispark of Berkhoutpark? Dat was de vraag die de gemeente Voorschoten de laatste jaren bezighield. Aanleiding was een discussie over de rol van burgemeester Berkhout in de Tweede Wereldoorlog: was hij goed of fout? Verdiende hij het wel dat er een prachtig park naar hem is vernoemd? Het park In de jaren dertig van de vorige eeuw werd bij het raadhuis in Voorschoten een park aangelegd. Het park werd 'Wilhelminapark' genoemd en werd mei 1937 feestelijk geopend. Marinus Floris Berkhout was toen net een jaar geleden benoemd tot burgemeester van Voorschoten. Bij de start van de Tweede Wereldoorlog in 1940 probeerde de NSB overal aan de macht te komen. In veel gemeenten werd de zittende burgemeester vervangen door een NSB'er. Berkhout wist echter van geen wijken en bleef gewoon aan in zijn functie als burgemeester. Onder druk van de Duitse bezetter werden tijdens de oorlog in het hele land straatnamen aangepast. Alle namen met een verwijzing naar het koningsh...

Bij Blaricum bouwt men een nieuwe woonwijk: de Blaricummermeent. De straatnamen in de wijk zullen allemaal verwijzen naar de geschiedenis van de bouwlocatie of die van de gemeente Blaricum. Zo zijn de eerste straatnamen genoemd naar negentiende-eeuwse kunstenaars die allemaal in de gemeente Blaricum hebben gewoond: Piet Mondriaan, Jozef Israëls, Bart van de Leck, Lou Loeber en Pyke Koch. Pyke Koch? Heeft die in Blaricum gewoond dan? Nee, dat heeft hij niet... en dat heeft men in Blaricum inmiddels ook ontdekt. En bovendien is de keuze voor Pyke Koch nog eens extra discutabel omdat zijn imago ietwat besmet is. Hij maakte voor de Tweede Wereldoorlog een paar fascistische werken en exposeerde tijdens de oorlog veel in Duitsland. Hij nam later weliswaar afstand van het fascisme, maar werd toch gezien als een collaborateur. Dat hij alleen nog maar neutrale onderwerpen schilderde, mocht niet meer baten. In geval van twijfel kun je beter op zoek naar een alternatief. Er hebben in Blaricum gen...

Ik heb wel eens iemand horen zeggen dat straatnaamgeving 'voor de eeuwigheid' is. In Ieper denken ze daar duidelijk anders over. Ruim 120 Ieperse straatnamen ondergaan op 1 januari 2012 een verandering. Gelukkig gaat het in de meeste gevallen alleen maar om kleine details. De discussie over de Ieperse straatnamen kwam op gang toen het stadsbestuur oude straatnaamborden begon te vervangen door borden met het nieuwe logo. Niet iedereen was echter even enthousiast over die veranderingen. De borden waren niet alleen minder leesbaar, een aantal inwoners fronste ook de wenkbrauwen toen ze merkten dat hun straatnaam gewijzigd was. Zo werden de Lange en de Korte Torhoutstraat plots 'Torhout se straat'. "Sedert 1977 werd de straatnamenlijst niet meer aangepast", zegt schepen Frans Lignel. "En de lijst die toen goedgekeurd was, in een tijdperk waarin nog geen computers waren, bevatte meerdere inconsequenties en spellingsfouten. Bovendien waren er verschillen tu...

In het Engelse Conisbrough in South Yorkshire hebben de bewoners van de 'Butt Hole Road' ('Kontgatstraat') een andere naam voor hun straat bedongen. Alsof de jarenlange moppen over de rare benaming nog niet genoeg waren, zorgde de naam ook voor praktische problemen. Zo geloofden veel pakjesbezorgers niet eens dat de straat bestond, vernam de Daily Mail. Bovendien kreeg de straat continu toeristen over de vloer die op de foto wilden met het straatnaambordje, en dat zorgde voor overlast. Veel bezoekers gingen immers op de foto met hun blote kont. Sinds een foto in een Amerikaans boekje was beland, stopten er geregeld ook bussen vol Amerikanen. De inwoners legden uiteindelijk wat geld samen om de naam van hun straat te veranderen in het iets meer neutrale 'Archers Way' ('Boogschuttersstraat'), verwijzend naar een kasteel iets verderop. bron: >HLN

De volksmond is de grootste mond van allemaal. Als de volksmond iets zegt, dan kun je dus maar beter luisteren. Jacob Bijsterbosch begon in 1890 een timmerwerkplaats in Diepenveen. In 1904 verhuisde het bedrijf naar de Oranjelaan om daar voorlopig niet meer weg te gaan. Het bedrijf bleef bijna honderd jaar in de familie. Jacob, Karel, Bertus, Karel en Geert Bijsterbosch volgden elkaar op en werkten achtereenvolgens aan de uitbouw van het bedrijf, totdat verdere uitbreiding op die plek in 1990 - honderd jaar na oprichting - niet meer mogelijk was. Het bedrijf verliet Diepenveen en de gebouwen werden in 2004 gesloopt om plaats te maken voor een aantal villa's. De zijstraat van de Oranjelaan waar de bedrijfspanden stonden, heet nu nog Warande. In de volksmond heet het straatje echter gewoon 'Bijsterbosch'. De bevolking van Diepenveen wil graag de oude en historische namen van het dorp zo veel mogelijk behouden. De Historische Vereniging Dorp Diepenveen en Omgeving heeft zich d...

Het Vrijheidsfront Plus (VF+) wil dat Nederland in actie komt om de Nederlandse straatnamen in Pretoria te redden. Het front - de politieke partij die in Zuid-Afrika de belangen van de Afrikanerminderheid dient - heeft daarom dinsdag een verzoekschrift aangeboden aan de Nederlandse ambassadeur in Pretoria, Rob de Vos. Het verzoekschrift ging vergezeld van 27 tulpen; één tulp voor elke straat waarvan de gemeente de naam wil veranderen. Tot de straatnamen die de gemeente Pretoria wil wijzigen wegens de 'aanstootgevende verwijzing ervan naar het koloniale- en apartheidsverleden' behoort de Koningin Wilhelmina Rylaan, waaraan toevallig de Nederlandse ambassade is gelegen.

Straatnamen verander je niet zo maar. Er zijn wel redenen te bedenken waarom een gemeente zou kunnen besluiten om een straatnaam te wijzigen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat door een gemeentelijke herindeling een bepaalde straatnaam ineens dubbel voorkomt: als beide kernen die zijn samengevoegd een Kerkstraat hadden, heb je er ineens twee - en dat is niet handig. Soms verandert de verkeerssituatie waardoor een straat ineens in twee delen wordt gesplitst, en dan kan het nodig zijn om voor de duidelijkheid één van de delen een andere naam te geven. Het kan ook zijn dat de persoon waar een straat naar genoemd is toch een minder smetteloos verleden had dan was gedacht, en dan is het maar beter om de straatnaam snel te veranderen voordat de huizenprijzen kelderen. Het veranderen van een straatnaam levert altijd veel gedoe op. Bewoners willen niet dat hun geliefde straat - waar ze misschien al veertig jaar wonen - ineens een andere naam krijgt. Bedrijven gaan schadeclaims indienen omdat ze van...

De straatnaamgeving van nieuwsbouwwijken begint met het bedenken van een nieuw thema. Maar hoe ruim of hoe nauw kies je zo'n thema? Of anders gezegd: hoe moeilijk wil je het jezelf maken? Als je het thema 'vlinders' nog net wat ruim gekozen vindt, kun je bijvoorbeeld voor 'inheemse vlinders' gaan. Nog minder ruim: 'inheemse vlinders die voorkomen op de plek waar gebouwd gaat worden' . En als je het thema te krap kiest, kun je altijd nog zelf wat vlinders bedenken die eigenlijk helemaal niet bestaan! Het lijkt erop dat ze dat in Apeldoorn hebben gedaan, zo blijkt uit onderstaande column die onlangs in De Stentor verscheen. Dat is ook wat. Ben je net een paar maanden een straatnaam, word je al weer ingetrokken. Het overkwam de Azuurvlinder , een straat in Zuidbroek, de wijk in aanbouw. Lopend vanaf de Citroenvlinder in noordelijke richting tot het Oranjetipje . Vroeger heette deze straat Zuidbroeksweg. Tot Zuidbroek kwam en het de Vlinderbuurt is geworden. ...

De gemeente Nijkerk is flink aan het uitbreiden. Het stadje is een nieuwe wijk aan het bouwen en voor al die nieuwe straten moeten namen worden verzonnen. Maar één straatnaam is al afgeschoten door de toekomstige bewoners, voordat hun huizen überhaupt gebouwd waren. De straat was De Harde genoemd naar de historische aanduiding voor het gebied. Maar de bewoners hadden een meer seksuele associatie bij die naam. Ze dienden een klacht in bij de gemeente en die is gehonoreerd. "Wij willen de toekomstige bewoners niet in verlegenheid brengen," verklaarde een woordvoerder. De Harde heet nu de Bijkerkstraat . Bron: Spits

Het komt regelmatig voor dat mensen een officieel verzoek indienen om een bestaande straatnaam te wijzigen. Soms gebeurt dat na een gedegen voorbereiding, maar vaak ook in een opwelling. Het verzoek uit onderstaand nieuwsbericht lijkt een voorbeeld van het laatste. De Harry Potter Fanclub wil dat de bestaande Potterstraat in Utrecht officieel wordt omgedoopt tot Harry Potterstraat . Het zou de eerste Harry Potterstraat ter wereld worden. Alle fans wordt gevraagd om de Potterpetitie te ondertekenen via www.kinderboekwinkel.net . De Harry Potterfanclub heeft onderzoek gedaan naar de naam van de Utrechtse Potterstraat. De herkomst is onduidelijk: de naam zou kunnen komen van een middeleeuwse familie De Potter, een potten-en pannenmarkt of een lang geleden afgebroken huis, dat De Pot zou hebben geheten. Bron: AD

De Koningin Wilhelminalaan en de Beatrixlaan in Zuid-Afrika's hoofdstad Pretoria staan op de lijst om geschrapt te worden. Ze prijken op een lijst van zevenentwintig straatnamen die naar het oordeel van de gemeenteraad verwijzen naar Zuid-Afrika's geschiedenis van onderdrukking De straten zullen worden hernoemd naar onder andere verzetshelden uit de strijd tegen de apartheid. De naamsveranderingen worden door de ANC-meerderheid in de gemeenteraad noodzakelijk geacht om de erfenis van de stad te 'herbouwen'. Koningin Wilhelmina en Beatrix lijken daarmee samen met Afrikaner houwdegens als Hendrik Verwoerd, Hans Strijdom en Paul Kruger op de mestvaalt van de geschiedenis terecht te komen. Dat is niet zo goed nieuws voor de medewerkers van de Nederlandse Ambassade die enkele jaren geleden nogal in hun nopjes waren met het toen in gebruik genomen nieuwe ambassadegebouw dat grenst aan de Koningin Wil...