Regelmatig krijg ik vragen zoals "Ik woon in de Huppeldepupstraat. Weet je naar wie of wat die straat genoemd is?" Misschien wel, maar zeer waarschijnlijk niet. We hebben in Nederland meer dan 200.000 straatnamen en je snapt dat ik daar ook niet alle verhalen bij weet. Maar ik kan je wel wat tips geven hoe je daar zelf achter kunt komen.
- Heb je op het straatnaambord gekeken of er wellicht een regel onder de straatnaam staat? Soms wordt in dat onderschrift namelijk heel kort uitgelegd naar wie of wat de straatnaam genoemd is. "J.F. Huppeldepup, burgemeester van 1878-1903" bijvoorbeeld, of "Vogel uit de familie van de roofvogels". Als je niet in de buurt bent, kun je ook op Google Streetview kijken of de straatnaamborden een onderschrift hebben. En let op: het kan zo maar zijn dat een bord aan de ene kant van de straat geen verklarend onderschrift heeft, maar een ander bord halverwege of aan de andere kant van de straat wel.
- Kun je wat leren van de straten in de directe omgeving? Als je straat in een wijk ligt waar alle straatnamen binnen een thema passen, dan kun je misschien aan de andere straatnamen zien wat dat thema is. Als je vanuit de Tangostraat via de Salsastraat en de Paso Doblesingel in de Huppeldepupstraat komt, zal 'huppeldepup' ook wel een dans zijn.
- Heb je het al gevraagd aan mensen die al langer in de buurt wonen? Bij oude straatnamen heb je kans dat oudere mensen nog wel weten waar de naam naar verwijst. Sowieso is zo'n straatnaam een mooie aanleiding om een gesprekje aan te knopen.
- Staat het archief van je gemeente online? Dan kun je daarin wellicht de oude handelingen van de gemeenteraad vinden waarin dan met een beetje geluk ook de discussie staat die leidde tot de vaststelling van de straatnaam. (Door te zoeken op de website van Stadsarchief Delft kon ik ooit het verhaal van de totstandkoming van de Jozefstraat v/h Molenpoort in Delft reconstrueren.)
- Bestaat er een straatnamenboek van jouw plaats? In aardig wat steden en dorpen is ooit weleens een straatnamenboek uitgegeven (zie hier wat voorbeelden). In zo'n boek staan vaak alle straatnamen in alfabetische volgorde, met bij iedere naam een korte verklaring en geschiedenis. Soms kun je in dat soort boeken ook vinden wanneer de straat precies zijn naam kreeg en of de straat eerst nog andere namen heeft gehad. Kijk eens in de boekhandel of zoek anders op Marktplaats.nl of Boekwinkeltjes.nl of daar een straatnamenboek van jouw plaats te vinden is.
- Heeft je gemeente in plaats van een boek misschien een website waar alle straatnamen worden verklaard? Tegenwoordig komt het steeds vaker voor dat je de verhalen achter de straatnamen online kunt vinden. Ik verzamelde op deze pagina allerlei links naar dat soort websites (ik garandeer niet dat alle links nog werken). Voor Delft, Rotterdam en Schiedam bestaat ook een heuse straatnamen-app waarin alle straatnamen verklaard worden.
- Heb je al gegoogeld op de straatnaam? Soms werkt het om op 'huppeldepupstraat geschiedenis' of 'huppeldepupstraat verklaring' te zoeken. En anders kun je ook nog zoeken op het eerste deel van de naam zonder -straat of -weg erachter. Als je zoekt op een persoonsnaam is het soms handig om er de plaatsnaam bij te zetten (maar soms ook juist niet). En als je zoekt op een oude naam of woord waarvan je de betekenis niet kent, zou je eens kunnen zoeken in de Etymologiebank of het Woordenboek der Nederlandsche Taal.
Moet je alle bovenstaande vragen met 'nee' beantwoorden? Dan kun je nog proberen om je vraag te mailen aan je gemeente of de plaatselijke historische vereniging. Misschien dat zij het weten.
Reacties