Doorgaan naar hoofdcontent

Over kummel, komijn en koriander - lekker verdwalen in de k-k-kruidenbuurt

Ik houd wel van koken, maar ik ben geen topkok. Ik kan overweg met de belangrijkste kruiden en specerijen, maar ik moet bijvoorbeeld altijd even nadenken bij kummel, komijn en kardemom. Het helpt ook niet dat ze allemaal met dezelfde letter beginnen. En dan heb je ook nog kerrie, koriander, karwij (blijkt een ander woord voor kummel te zijn), ketoembar (wat gewoon koriander is), kaneel, kruidnagel, kurkuma, koenjit en kervel. 

Dat zijn genoeg kruiden met een k om een hele kruidenbuurt met straatnamen te vullen, denk ik dan. Ik heb het eens opgezocht en er zijn in Nederland al negen straten naar komijn genoemd, vijftien naar karwij (en ook nog een paar naar kummel) en meer dan dertig naar koriander. Almere heeft bijvoorbeeld een buurt waar een Kummelstraat, Kruidnagelstraat, Kaneelstraat en Korianderweg liggen. In Klazienaveen hebben ze straten met namen zoals Koriander, Kummel, Komijn en Kruizemunt - die laatste had ik hierboven nog niet eens genoemd. En in Veghel kun je wonen in straten zoals Komijnveld, Karwijveld, Kaneelveld of Kerrieveld. Maar in al die buurten liggen de k-kruidenstraten tussen straten die naar kruiden zijn genoemd die met andere letters beginnen.

Er zijn in Nederland tientallen kruidenbuurten, maar bij de meeste daarvan gaat het om andere kruiden. In de jaren tachtig van de vorige eeuw werd het ineens bijzonder populair om de straten in nieuwbouwwijken namen te geven die allemaal op -kruid eindigden. Mensen kwamen in die wijken dus te wonen straten met namen zoals Penningkruid, Fluitekruid, Gipskruid of Speenkruid. Een achtervoegsel zoals -straat of -weg vond men niet meer nodig. Je zag dat overigens ook - maar in mindere mate - met straatnamen die op -gras of -mos eindigden. Nederland heeft op dit moment 450 straatnamen die op -kruid eindigen, en de meeste daarvan liggen in kruidenbuurten.

Waar het in de jaren tachtig en negentig een trend was om een zekere uniformiteit te krijgen in de straatnamen van één wijk door ze allemaal een zelfde achtervoegsel te geven, doet men dat de laatste jaren juist door de straten namen te geven die met hetzelfde woord of dezelfde letter beginnen. In Barendrecht ligt bijvoorbeeld een wijk waar de namen van alle straten beginnen met Rieder (dat verwijst naar het gebied dat in de middeleeuwen Riederwaard heette); als achtervoegsels heeft men gekozen voor woorden als -delft, -werf, -veld, -slee, -meet, -beemd en -hof. En in Eindhoven hebben ze zo een wijk waar meer dan twintig straatnamen allemaal met Zand- beginnen. Je kunt daar van de Zandoever via de Zandschuit naar de Zandkrab rijden, en dan verder via de Zandschelp, de Zandgolf en de Zandhagedis naar het Zandstrand. In de buurten in de directe omgeving beginnen alle straatnamen met Gras-, Water- en Bos-. Op zich is het een leuke nieuwe aanpak, maar het is wel verwarrend dat je de Bosuil niet in de vogelbuurt moet zoeken maar in de Bosbuurt.

In de Tilburgse wijk Reeshof koos men als thema ‘Nederlandse plaatsen met minder dan 20.000 inwoners’. In de wijk zelf wonen inmiddels meer dan 40.000 mensen verdeeld over tientallen straten. Om de enorme wijk toch nog een beetje overzichtelijk te houden, zijn de straatnamen geclusterd op beginletter. In de K-buurt kun je bijvoorbeeld wonen in de Krommeniestraat, de Kijkduinlaan, de Krabbendamstraat, de Kortgenestraat en de Kinderdijkstraat. En zo zijn er ook nog buurten met andere beginletters. Je hoeft alleen de eerste letter van de straatnaam te onthouden om de goede buurt te vinden. Maar als je dan vervolgens in die buurt bent aangekomen en alleen nog weet dat de straat naar een plaats met een K was genoemd, is het lastig verder zoeken.

Er zijn meer plaatsnamen met een k dan kruiden met een k, maar toch zijn er meer dan genoeg om een hele kruidenbuurt met straatnamen te vullen. Dat wordt een kruidig wijkje met smaakmakers zoals kummel, komijn, kardemom, kerrie, koriander, karwij, ketoembar, kaneel, kruidnagel, kurkuma, koenjit, kervel, kruizemunt en kalmoes. Maar ik zou er zelf wel verdwalen.

Reacties

Populaire posts van deze blog

Hoeveel unieke straatnamen heeft Nederland nou eigenlijk? Ik zocht het voor je uit!

Zo af en toe vraagt iemand me hoeveel straatnamen er in Nederland zijn die niet vaker dan één keer voorkomen. Die vraag kreeg ik bijvoorbeeld na mijn artikel over de grote overlap in straatnamen tussen Den Helder en Dordrecht . Of naar aanleiding van de top-10 van meest voorkomende Nederlandse straatnamen . Of het gebeurt als ik wat schrijf over bijzondere straatnamen zoals Burelhul , Szydlowskiplein of Wroetende Mol , of tweets stuur over opmerkelijke namen zoals Nijdjipstrjitte of Wiebiegenweg . Aan de ene kant zijn er best veel straatnamen die heel vaak voorkomen, en lijkt er dus weinig ruimte voor echt unieke straatnamen. Maar aan de andere kant komen er eigenlijk best vaak vreemde straatnamen voorbij waarvan je je haast niet voor kunt stellen dat er meer straten zijn die zo heten. Ik heb het eindelijk uitgezocht. Om het antwoord op de vraag te vinden, ben ik weer eens in de BAG-database gedoken. Dat is de database van de Basisregistraties Adressen en Gebouwen, en daarin s...

Wat zijn de regels voor nieuwe straatnamen?

Dorstige Smid , Mickey Mousestraat , Kerstomaatplantsoen . Tussen alle vragen die mensen me stellen over straatnamen, komen twee vragen iedere keer weer terug: wie bedenkt toch al die nieuwe straatnamen en wat voor regels gelden daarbij? Het vaststellen van straatnamen is een taak van de gemeente - het gebeurt in het algemeen door het College van B&W. Veel gemeentes hebben een speciale straatnaamcommissie, die advies uitbrengt aan het College. In de commissie zitten deskundigen met verschillende achtergronden, zoals een stadshistoricus en een stedenbouwkundige. De manier waarop in een gemeente de straatnamen worden vastgesteld, is vastgelegd in een 'Verordening Straatnaamgeving en huisnummering'. In die verordening kan een gemeente ook richtlijnen voor de straatnamen opnemen, maar dat is niet verplicht. Het kan ook zijn dat de straatnaamcommissie ongeschreven regels hanteert. Er is dus niet één vaste lijst met regels waar alle straatnamen in Nederland aan moeten vol...

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Waarom ligt er bij het Drielandenpunt een Viergrenzenweg?

Onlangs was ik bij het Drielandenpunt in Vaals. Op weg ernaartoe reed ik over de Viergrenzenweg. Dat klinkt erg onlogisch... waarom heet die weg niet gewoon Drie grenzenweg? Natuurlijk maakte ik het eerst veel te moeilijk: ik haalde er een vraagstuk bij van de lagere school. Er staan vier bomen langs de weg en een man wil daar slingers tussen ophangen. De vraag is hoeveel slingers hij nodig heeft. Ik herinner me goed dat een deel van de klas zonder na te denken 'vier' antwoordde. Als er vier bomen staan, heb je immers ook vier slingers nodig. Maar zo zit het dus niet. En als je drie landen hebt, zitten daar ook zeker geen vier grenzen tussen. Maar hoe komt de Viergrenzenweg dan aan zijn naam? Dat is heel eenvoudig: ons Drielandenpunten was ooit een Vierlandenpunt. Behalve Nederland, België en Duitsland kwam ook Neutraal Moresnet nog op dit punt uit. Neutraal Moresnet? Na de val van Napoleon werden in 1815 tijdens het Congres van Wenen nieuwe afspraken gemaakt over de lan...