Over straatnamen met name

Zouden de bewoners van de Vlaminckhorstweg , de Linnaeushof en de Beekloop zich wel realiseren in wat voor bijzondere straatnamen ze wonen? Over die eerste twee schreef ik hier al weleens eerder: de Vlaminckhorstweg is het langste straatnaamisogram en de Linnaeushof bevat alle klinkers precies één keer. En de Beekloop dan? Dat is de langste straatnaam van Nederland waarvan alle opeenvolgende letters netjes in alfabetische volgorde staan! Ik moet toegeven: het is een ietwat obscuur feitje. Maar het is wel een leuk obscuriteitje. Bij woorden zoals accent, chloor en floppy staan de opeenvolgende letters netjes alfabetisch geordend. Je kent vast wel iemand die Ans, Bert of Joost heet. Is het je weleens opgevallen dat de letters van die namen in alfabetische volgorde staan? Het geldt bijvoorbeeld ook voor plaatsnamen zoals Aalst en Horst. En bij Zwolle staan de letters juist van achter naar voren gesorteerd. Netjes hoor. Welnu, ik vroeg me dus af of er ook straatnamen zijn waar dat voor g...

Ik ben dol op dingetjes. De verkleinde vorm van dingen klinkt altijd liever dan het origineel en is dat vaak ook - zelfs bij monstertjes, spookjes en draakjes. Om het nieuwe jaar eens lief te beginnen, ben ik dus voor jullie op zoek gegaan naar straatjes, paadjes en weggetjes die naar verkleinwoordjes genoemd zijn. Lezen jullie een stukje met me mee? Er zijn in Nederland honderden straten met een verkleinwoordje erin. De meeste daarvan zijn van het klassieke type met een verkleinwoord met een achtervoegsel, zoals Reutjesstraat , Nonnetjesweg en Waardjesweg . Die klinken allemaal al best lief, toch? Voor mensenmensjes hebben we zo ook de Stelletjesdijk , de Heertjeslaan , de Vrouwtjesweg en het Kindertjesweilandenpad . Of het Egeltjespad , de Kalfjeslaan en de Hertjesweg voor wie meer van diertjes houdt. Blokjesplaat , Bolletjesweg en Buisjesstraat . Pontjespad , Scheepjeshof en Sluisjesdijk . Broertjespad , Maatjesweg en Luitjesweg . Laantjesweg , Steegjesdijk en Kampjesstraat . ...

Taaljournalist Ewoud Sanders ging deze week op zoek naar woorden met 1, 2, 3, 4 of 5 G's erin. Bij de 5G-woorden vond hij bijvoorbeeld vergiftigingspoging en regeringstoezegging. In een reactie heb ik hem een kort rijtje straatnamen gestuurd die aan zijn zoekopdracht voldoen. En toen vroeg ik me dus af: wat zijn de Nederlandse straatnamen waar de verschillende letters van ons alfabet het vaakst in voorkomen? Je hebt er verder natuurlijk niks aan. Maar je eigen straatnaam zal maar net in dit lijstje staan! Per letter heb ik zelf één mooie straatnaam uitgezocht, en soms twee of drie.  Hier komen ze: 10x E: Verlengde Tweede Koppelveenweg (in Emmer-Compascuum) 9x A: Adriaan van Alkmaarstraat (in Woudrichem) 8x N: van Nispen tot Pannerdenplantsoen (Doorwerth) 7x O: Barones van Voorst tot Voorsthof (Geldrop) 7x R: Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat (Heerlen) - dat is trouwens ook een van de langste straatnamen van Nederland 6x I: Belgisch Regiment Special Air Service...

Ik heb al eens op een rijtje gezet welke palindroomstraatnamen er in Nederland zijn, zoals Egge en Netten . Iemand wees me erop dat er ook straatnaamkoppels bestaan waarbij de straatnamen elkaars omgekeerde zijn. Zo ligt er in Dordrecht een Pijl en hebben ze in Ureterp een straat die Ljip heet. Mooi toch? Hieronder vind je alle koppels op een rijtje. Ik zet de plaatsnamen er bij, voor de mensen die een keer een tochtje langs deze straten willen maken. Aalst (in Riel) & 't Slaa (in Aalten) Bark (Alblasserdam, Alphen aan den Rijn, Barendrecht, Brielle, Huizen, Kropswolde, Nieuw-Amsterdam, Nieuwe Pekela, Obdam, Schipluiden, Spijkenisse, Wieringerwerf) & Krab (Hellevoetsluis, Katwijk, Noord-Scharwoude en Yerseke) Draak (Medemblik) & Kaard (Terschelling) Edam (Rotterdam) & Made (Zeijen) Egger (Leusden) & Regge (Apeldoorn, Den Haag, Deurne, Hoogeveen, Kaatsheuvel, Pijnacker, Rotterdam, Someren, Tilburg, Urk, Veenendaal en Wijk bij Duurstede) Eik (Best, Coevorden, ...

Stel: de gemeente gaat een straat noemen naar Carola Lootsman. Moeten ze dat dan de Lootsmanstraat of de Carola Lootsmanstraat noemen? Wie bepaalt eigenlijk of de voornaam van de persoon die je vernoemt ook in de straatnaam gebruikt wordt? Straatnamen worden in Nederland vastgesteld door de gemeente, vaak na advies van een straatnaamcommissie. Daar wordt dus bepaald of een straatnaam met of zonder voornaam wordt vastgesteld. Er zijn geen landelijke regels voor straatnaamgeving . Er zijn wel wat richtlijnen van de VNG die door veel gemeentes worden aangehouden, zoals dat straten pas naar personen vernoemd mogen als ze al een tijdje dood zijn (met een uitzondering voor leden van het koningshuis). Maar in die richtlijnen staat verder niks over het gebruik van voornamen. Gemeentes zijn daar dus volledig vrij in. Maar ook in de gemeentelijke regels en richtlijnen die ik ken, staat niks over het gebruik van voornamen. Bij de keuze voor het al dan niet gebruiken van voornamen komt ...

Vanmiddag reed ik langs de Buzziburglaan in Driebergen-Rijsenburg. Ik vond de naam grappig klinken en vroeg me meteen af of er meer straatnamen zijn met een dubbele zz erin. Natuurlijk zijn die er. We hebben er in Nederland ongeveer vijftig. De mooiste tien zz-straatnamen zet ik hier even op een rij. Spreek ze bij voorkeur uit met een lange, luie zzet: Buzziburglaan - in Driebergen-Rijsenburg (genoemd naar een oude boerderij op die plek die om onbekende reden ooit de naam 'Buzziburg' kreeg) Dwazziewegen - op de grens van Foxwolde en Roden Guozzemar - in Leeuwarden (genoemd naar een Fries meertje, net als een paar andere straten in de buurt) Hazzeleger - in Beetsterzwaag en in Hurdegaryp (hazenleger in het Fries) Hazzelnútstrjitte - in Stiens (hazelnootstraat in het Fries) Hizzaarderlaan - in Lollum (de weg naar Landgoed Hizzard, waarvan de naam via Hisaard, Hizaerd en Ysaerd teruggaat op 'Issadera mede' uit 1420) Huzzeweg - in Diever Oplizzer - in Surhuisterveen (genoem...

Het is niet handig als in twee plaatsen die aan elkaar grenzen dezelfde straatnaam voorkomt. Dat kan namelijk wel eens verwarrend zijn waardoor de pizzakoerier of de ziekenwagen te laat komt. Maar bij een doorgaande weg van de ene plaats naar de andere kan het juist wel weer handig zijn als die in zijn geheel één naam heeft - mits er aan weerszijden van de grens maar verschillende huisnummers gebruikt zijn. Zo heeft men een paar jaar geleden in Delft de Provincialeweg hernoemd naar Prinses Beatrixlaan , omdat het verlengde van die weg in Rijswijk ook al zo heette. En in de volksmond werd het Delftse deel van die weg ook al vaak zo genoemd. Het lukt niet altijd helemaal om een straat die door twee plaatsen loopt van begin tot eind dezelfde naam te geven. Het komt wel eens voor dat de straat bij het passeren van de gemeentegrens een net wat andere naam krijgt, met een iets andere spelling of een ander achtervoegsel. Ik zet een paar voorbeelden op een rij: In Heeswijk-Dinther ligt de Hei...

Gisteren liep ik in Culemborg over het J.C. Bloempad . Het is een kort straatje van ongeveer vijftig meter lang. Helemaal niet zo lang dus, maar net lang genoeg om "En dan: wat is natuur nog in dit land? Een stukje bos ter grootte van een krant." te denken. Dat zijn twee regels uit het beroemde sonnet De Dapperstraat van J.C. Bloem . Ik vond het wel toepasselijk dat zo'n kort straatje - zelf niet veel groter een krant - naar deze dichter genoemd is. Alsof hij er zelf om gevraagd heeft. Ik was benieuwd of er meer straten in Nederland naar hem genoemd zijn en of die allemaal zo kort zijn. Ik vond er negen. Eigenlijk helemaal niet veel voor zo'n bekende dichter. Het pad in Culemborg bleek de kortste van allemaal, maar de rest was ook niet echt lang. De J.C. Bloemstraten in Den Haag en Hengelo zijn allebei 130 meter lang, net als de J.C. Bloemhove in Zoetermeer. De J C Bloemstraat in Vleuten en het J. C. Bloemplein in Zutphen hebben allebei een lengte van 140 meter. ...

De Arena boulevard in Amsterdam heet tegenwoordig  Johan Cruijff Boulevard . Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van Engelse woorden, uitdrukkingen, woordvolgorde en dergelijke in de Nederlandse taal bij horen. Maar dat onjuiste spatiegebruik is van dat alles natuurlijk het meest erge. En toen vroeg ik me ineens af: sinds wanneer noemt men dat taalverschijnsel eigenlijk de Engelse ziekte? De oudste betekenis van Engelse ziekte ...

Ik houd wel van koken, maar ik ben geen topkok. Ik kan overweg met de belangrijkste kruiden en specerijen, maar ik moet bijvoorbeeld altijd even nadenken bij kummel, komijn en kardemom. Het helpt ook niet dat ze allemaal met dezelfde letter beginnen. En dan heb je ook nog kerrie, koriander, karwij (blijkt een ander woord voor kummel te zijn), ketoembar (wat gewoon koriander is), kaneel, kruidnagel, kurkuma, koenjit en kervel.  Dat zijn genoeg kruiden met een k om een hele kruidenbuurt met straatnamen te vullen, denk ik dan. Ik heb het eens opgezocht en er zijn in Nederland al negen straten naar komijn genoemd, vijftien naar karwij (en ook nog een paar naar kummel) en meer dan dertig naar koriander. Almere heeft bijvoorbeeld een buurt waar een Kummelstraat , Kruidnagelstraat , Kaneelstraat en Korianderweg liggen. In Klazienaveen hebben ze straten met namen zoals Koriander , Kummel , Komijn en Kruizemunt - die laatste had ik hierboven nog niet eens genoemd. En in Veghel kun je wo...

Als kind woonde ik in Boxmeer, een dorp aan de Maas in het oosten van Brabant. Tijdens de zwerftochten met mijn vriendjes kwam ik wel eens op een oud zandweggetje dat ergens tussen de weilanden lag: het Stokstraatje . Het zal een stokoud straatje zijn geweest en er lagen ook stokken, maar ik had als kleine jongen verder geen gedachten bij die straatnaam. Toen ik jaren later in de dierentuin voor het eerst een stokstaartje zag, moest ik natuurlijk meteen aan het Stokstraatje denken. En sindsdien denk ik bij het Stokstraatje ook aan stokstaartjes. Van die dingen, ik houd daar wel van. Helaas is er nergens een straat die Stokstaartje heet . Het kan dus nog mooier, met de kwikstaart bijvoorbeeld. Verspreid over het hele land zijn er tientallen straten naar dat lieve kleine vogeltje genoemd. Slechts twee daarvan - in Kerkrade en Geleen - heten Kwikstaartstraat , en ik snap wel waarom er daar niet meer van zijn. Op allerlei plekken eindigt de straatnaam op -hof, -weg, -laan of zo. Maar i...

Ik houd van straatnamen, taal en spelletjes. En dus vind ik het leuk om af en toe wat te puzzelen met straatnamen of te speuren naar rariteiten in straatnamenland. Ik heb daar in de loop der tijd aardig wat over geschreven. Speciaal voor alle liefhebbers heb ik ze nu op deze pagina verzameld. Veel plezier! Straatnaamisogrammen Een isogram is een woord waar geen letter vaker dan één keer in zit. Het woord 'fiets' is bijvoorbeeld een isogram en 'isogram' zelf ook. Een straatnaam met het achtervoegsel -straat, -laan of -plaats kan nooit een isogram zijn, omdat de letter a daar per definitie al dubbel in zit. Wat zijn de langste isogramstraatnamen van Nederland? Lees meer over straatnamen en isogrammen Straatnaampalindromen Een palindroom is een mooi verschijnsel: het is een symmetrisch woord dat hetzelfde blijft als je het van achter naar voor leest. 'Lepel', bijvoorbeeld, of 'meetsysteem'. Zou het niet geweldig zijn om als taalfanaat in de Taartst...

Er is iets raars aan de hand met de klemtonen in sommige straatnamen. Het komt in veel plaatsen voor dat de lokale bevolking bepaalde straatnamen anders uitspreekt dan de buitenstaanders. Dan zeggen ze bijvoorbeeld Eikenláán tegen wat iedereen de Eíkenlaan noemt, of Broekwég tegen de Bróékweg . Rotterdammers hebben het zelf over de Coolsíngel , maar de rest van Nederland spreekt het uit als Cóólsingel . Hagenezen zeggen niet Lange Vóórhout en Válkenbosplein maar Lange Voorhóút en Valkenbospléín . Er zit niet echt een duidelijk systeem achter. Het is bijvoorbeeld niet zo dat men in Rotterdam bij alle singels de klemtoon op sín legt. Maar wat is dan de verklaring? Laat me eerst even in het algemeen iets uitleggen over klemtonen. Bij woorden die meerdere lettergrepen hebben, krijgt altijd één lettergreep de hoofdklemtoon. Bij Nederlandse samenstellingen ligt in het algemeen de klemtoon op het eerste woorddeel. Zeg maar eens hardop 'ijzerwarenwinkel', 'voetbalwedstrijd' en...

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand?  Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke ge...

Als een straat naar een persoon wordt genoemd, kiest men in het algemeen de schrijfwijze van de naam waaronder die persoon het meest bekend is. Op zich een eenvoudige regel. Wordt er een straat naar Johan Cruijff genoemd, dan kun je die het beste de Johan Cruijffstraat noemen. Je kunt overwegen om de naam met een y te schrijven omdat men dat in het buitenland veel deed, maar het zou stom zijn om de naam met een K of maar één f te schrijven. Zo heeft de waterbouwkundige en meteoroloog Nicolaas Kruik een eenvoudige naam om voor een straatnaam te gebruiken, maar voor alle straten die naar hem genoemd zijn, is toch de gelatiniseerde naam gebruikt waaronder hij bekend werd: Cruquius. Die schrijfwijze is ook gekozen toen in 1849 stoomgemaal De Cruquius naar hem werd genoemd en daar is vervolgens weer de naam van het dorp Cruquius van afgeleid. Er zijn nu een aantal plaatsen met een Cruquiusstraat , terwijl een Kruikstraat natuurlijk veel gemakkelijker was geweest. Men is het er niet a...

Eerder deze week nam dichter Rien Vroegindeweij afscheid van de Rotterdamse straatnamencommissie. Als lid van die commissie heeft hij meer dan tien jaar meegedacht over - en zijn stempel gedrukt op - de nieuwe straatnamen van Rotterdam. Tijdens zijn afscheid droeg hij en gedicht voor over een belangrijke straat uit zijn jeugd. Met zijn gedicht plaatst hij de straat in een historisch perspectief, net zoals een andere kunstenaar dat eerder al deed... Straat De straat waar ik geboren ben, heeft gelukkige tijden gekend want slaan we er Prisma 381 op na, dan lezen we dat Meindert Hobbema: 'in zijn zonnige Gelderse landschappen met watermolens een blijmoediger kijk op de natuur geeft dan zijn leermeester Jacob van Ruisdael, en in een gelukkig moment een der statigste Hollandse landschappen schiep: Het Laantje van Middelharnis.' Het Laantje heet nu Steneweg en ligt in een grauwe nieuwbouwwijk. Geluk en statigheid zijn daar verdreven, geen schilder geeft er nog b...

Kijk eens aan: een hele Levensweg in 26 straatnamen, van de A van Aankomstpassage (een romantischer aanduiding voor de geboorte kon ik even niet vinden) tot de Z van Zielakkersweg (in Geest eren natuurlijk). En natuurlijk alles wat daar verder tussen hoort. Aankomstpassage (in Schiphol) Kinderstraat (in Zierikzee) Speelweide (in Uden) Schoolstraat (in Halfweg, Aarle-Rixtel, Huizen of een van die meer dan vierhonderd andere plaatsen met een Schoolstraat) Hogeschoollaan (in Breda) Verliefd Laantje (in Helmond) Universiteitsweg (in De Bilt) Eerste Baan (in Zwolle) of de Startbaan (in Nootdorp) Lieverman  (in Gemert) of de  Lieve Vrouwestraat  (in Vaals) Trouwhof (in Tilburg) Kindermakerdreef (in Bergschenhoek) Kinderstraatje (in Lepelstraat) Kinderbos (in Boxtel) Nieuwe Baan (in Tienray) Nieuwe Huizen (in Assen),  en misschien wel Vierhuizen (Schiermonnikoog), Vijfhuizen (Haarlem), Zevenhuizen (Werkendam) of zelfs Twintighuizen (Dordrecht) Dr...

Een tijdje geleden was ik in de Kerkring in Klundert en niet lang daarna in de Keerkring in Capelle aan den IJssel. Natuurlijk viel me op dat je ook van de Kerkring naar de Keerkring kunt door één letter aan de naam toe te voegen. Er moeten meer straatnamen zijn waar dat mee kan, bedacht ik, maar zou je daar ook een hele puzzel van kunnen maken? Ja, dat kan. Zie hieronder het bewijs: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen! Hoe werkt zo'n ruitpuzzel ook weer? Je begint met een woord van één letter. Bij ieder volgende woord voeg je steeds een extra letter toe; de volgorde van de letters binnen het woord kan daarbij wel veranderen. En zo ga je door tot halverwege. Daarna ga je via een andere weg weer terug door steeds een letter weg te halen en de volgorde van de resterende letters wellicht nog aan te passen. Bij deze Straatnamenruitpuzzel zijn alle antwoorden straatnamen in Nederland. Je begint met een straatnaam van één letter, dan een van twee , en zo do...

Vorige week heb ik naar aanleiding van een tweet een lijstje gemaakt met alle straatnamen die naar een afkorting zijn genoemd. Vandaag kwam er een tweet voorbij over Michiel A. de Ruyter, Kenau S. Hasselaer en Laurens J. Coster en toen vroeg ik me natuurlijk af: zijn er veel straatnamen genoemd naar personen met zo'n middeninitiaal? En dat werd weer een lijstje. De eerste namen die me te binnen schoten, waren Peter R. de Vries, Truman S. Capote en John F. Kennedy . Van die drie zijn alleen naar de laatste straatnamen genoemd in Nederland. Maar er zijn nog veel meer personen met een middeninitiaal waar een straat naar genoemd is: Franklin D. Roosevelt, Jac. P. Thijsse, Olivier B. Bommel, Ubbo J. Mansholt... maar ook Pieter C. Hooft en Willem F. Hermans (die ik eigenlijk alleen ken als 'P.C. Hooft' en 'W.F. Hermans'). Enfin, hier komt de hele lijst: Abel J Tasmanstraat (in Zuidhorn) Adriaan G. Smitstraat (in Alblasserdam) Adriaan P. de Kleuverstraat (in...

Op Twitter kwam de vraag voorbij hoeveel straatnamen er eigenlijk in Nederland zijn die naar een afkorting genoemd zijn. Dus ik heb ze maar even allemaal op een rij gezet, met hun betekenis erbij. De kans is groot dat ik er een aantal over het hoofd heb gezien. Als je er nog eentje weet, kun je me dat laten weten met een reactie op dit bericht. Nog even wat kanttekeningen en randvoorwaarden. Ik ben voor deze lijst uitgegaan van de officiële schrijfwijze van de straatnamen zoals ze in de BAG staan geregistreerd, dus inclusief de punten, hoofdletters, spaties en streepjes. Verder heb ik alleen gezocht naar  afkortingen , en niet naar verkortingen of letterwoorden (hoewel er daarvan toch een paar op de lijst staan).  Daar komen ze: ABBAborg (Schiedam) ABBA A.B.C.-straat (Utrecht) ABC ABC (Hoorn) Aruba, Bonaire en Curaçao ABC straat (Brunssum) Anna Barbara Custers ABC Westland (Poeldijk) Agri Business Centrum AEGONplein ('s-Gravenhage) Algemeene Frie...