Door het hele land liggen straten die zijn genoemd naar dieren met een opvallend kenmerk. Ik heb hier al wel eens wat geschreven over de Wroetende Mol en Achter het Wild Varken. Zo hebben ze in Stegeren nog een straat die de Hongerige Wolf heet en in Maassluis ligt de Zure Vischsteeg. Een bijzondere straat in deze categorie is de Lastig Eendstraat in Dordrecht.
De bebouwing in de Lastig Eendstraat is relatief modern, maar ergens is aan een muur een oude gevelsteen te zien uit het midden van de zeventiende eeuw. De gevelsteen toont een eend die een zware steen op zijn staart draagt, en erachter staat een ooievaar die aan de teugels trekt. Of de eend werkelijk lastig was is hier niet zo relevant, het gaat er hier om dat het de eend lastig wordt gemaakt. De eend is dus niet 'lastig' in de betekenis 'overlast veroorzakend', maar juist 'belast' of 'lastdragend'. Er zijn wel meer gevelstenen uit die tijd met een 'lastige eend' erop. In Dordrecht hangt er een eindje verderop ook een in de Nieuwstraat (die zie je ook op de foto bij dit verhaal) en in Amsterdam hangt er een aan de Prinsengracht. In beide gevallen heeft de eend hier trouwens geen steen maar een rijksappel op de rug, wat dan weer symbool staat voor 'de wereld'. Ook geen pretje.
Waarom hield men er in de zeventiende eeuw zo van om het eenden letterlijk en figuurlijk zwaar te maken? Dat is een typische woordgrap uit die tijd, en eigenlijk ook een beeldgrap. Op de Amsterdamse gevelsteen staat de tekst "T endt draagt de last". Dit kun je letterlijk lezen als "de eend draagt de last" en dat is ook wat je op de afbeelding ziet. Maar wat men er eigenlijk mee wilde zeggen, is: "het einde draagt de last". Tegenwoordig hebben we de daarvoor de uitdrukking "de laatste loodjes wegen het zwaarst". Zo koos men vroeger als symbool wel vaker de verbeelding van een complete veelbetekenende uitdrukking.
Als je door een eeuwenoude binnenstad loopt en ergens een opmerkelijke straatnaam ziet, is de kans groot dat die naar een oude gevelsteen of uithangbord is genoemd. Blik omhoog dus, want misschien hangt de verklaring van de straatnaam gewoon ergens hoog aan de muur!
Waarom hield men er in de zeventiende eeuw zo van om het eenden letterlijk en figuurlijk zwaar te maken? Dat is een typische woordgrap uit die tijd, en eigenlijk ook een beeldgrap. Op de Amsterdamse gevelsteen staat de tekst "T endt draagt de last". Dit kun je letterlijk lezen als "de eend draagt de last" en dat is ook wat je op de afbeelding ziet. Maar wat men er eigenlijk mee wilde zeggen, is: "het einde draagt de last". Tegenwoordig hebben we de daarvoor de uitdrukking "de laatste loodjes wegen het zwaarst". Zo koos men vroeger als symbool wel vaker de verbeelding van een complete veelbetekenende uitdrukking.
Als je door een eeuwenoude binnenstad loopt en ergens een opmerkelijke straatnaam ziet, is de kans groot dat die naar een oude gevelsteen of uithangbord is genoemd. Blik omhoog dus, want misschien hangt de verklaring van de straatnaam gewoon ergens hoog aan de muur!
Reacties
Een gelijknamige woonplaats of openbare ruimte van het type 'Administratief gebied' heb ik in de BAG niet aangetroffen. Er is wel een bebouwde kom (artikel 20a, Wegenverkeerswet 1994) in de woonplaats Finsterwolde met de naam Hongerige Wolf gem. Oldambt; zie https://goo.gl/maps/BXvQpoQVKVS2