Doorgaan naar hoofdcontent

Over Adolf Hitler en zijn honderden straatnamen

"Als we straten noemen naar Jan Pieterszoon Coen kunnen we net zo goed ook straten naar Adolf Hitler noemen!" Die opmerking zie ik nog wel eens voorbijkomen in discussies over straatnamen. Onzin natuurlijk om Coen met Hitler te vergelijken, maar wel een mooie aanleiding om eens wat te vertellen over Hitler en straatnamen. Er zijn namelijk in het verleden behoorlijk wat straten naar Hitler genoemd - ook in Nederland.

Adolf Hitler werd in 1933 rijkskanselier van Duitsland. In korte tijd vormde hij het land vervolgens om tot een totalitaire dictatuur onder een nationaalsocialistisch regime. Daarbij hoorde een enorme stroom aan propaganda en persoonsverheerlijking. In juli van dat jaar kwam het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken met een verordening dat in alle steden van het land een belangrijke straat of plein naar Hitler moest worden genoemd. In Hannover werd de Bahnhofstraße hernoemd naar Adolf-Hitler-Straße, en datzelfde gebeurde in Osnabrück met de Bramstraße, in Rostock met de Kopernikusstraße, in Saarbrücken en Münster met de Bahnhofstraße, in Kaiserslautern met de Eisenbahnstraße, en zo nog op tientallen plaatsen. In tientallen andere steden werden pleinen hernoemd tot Adolf-Hitler-Platz. Dat gebeurde bijvoorbeeld met de Reichskanzlerplatz in Berlijn, de Friedrichsplatz in Bonn, de Luisenplatz in Darmstadt, de Friedensplatz in Oberhausen en de Rathausmarkt in Hamburg. Alleen in Duitsland werden er zo in korte tijd meer dan 250 straten en pleinen naar Hitler genoemd. En dan hebben we het nog niet eens over de bruggen, stadions en begraafplaatsen.

Direct na het begin van de Tweede Wereldoorlog werden er ook in de bezette gebieden straten naar Hitler genoemd. In de stad Luxemburg werd in 1940 bijvoorbeeld de Avenue de la Liberté omgedoopt tot Adolf-Hitlerstraße. In Mulhouse (in Frankrijk) gebeurde datzelfde met de Rue du Sauvage, in Riga met de Brīvības Iela, in Wenen met de Rathausplatz en in Bratislava met de Masarykovo námesti. Ook in Polen, Litouwen, Tsjechië, Rusland en Italië werden straten naar Hitler genoemd, en er kwam zelfs een Adolf Hitler Street in een Duitse buurt in New York. Ik ken één voorbeeld van een straat in Nederland die naar Hitler werd genoemd: in Valkenburg (in Limburg) werd de Kloosterweg omgedoopt in de Adolf Hitler-Allee. Het was de weg die leidde naar de de SS-Reichsschule.

Na de Tweede Wereldoorlog werden al die benoemingen als de wiedeweerga weer ongedaan gemaakt. Veel van de Straßen en Plätze kregen hun oorspronkelijke naam weer terug, en dat gebeurde ook met de Kloosterweg in Valkenburg. In sommige gevallen koos men ervoor om een nieuwe naam te kiezen. In Bratislava kreeg de Hitler-straat niet oude naam terug maar koos men ervoor om het plein te noemen naar de datum van de bevrijding: Námestie 4 Apríla. En in Keulen kreeg het Hitler-plein niet weer de naam Platz der Republik, maar noemde men het Deutscher Platz. Van die honderden Hitler-straten en pleinen is er niet eentje overgebleven.

Toch is er nog één plekje in de wereld waar ze straten hebben met Hitler in de naam. In het Amerikaanse plaatsje Circleville (in de staat Ohio) hebben ze een Hitler Road #1, een Hitler Road #2 en ook nog een Huber-Hitler Road. Deze straten hebben echter helemaal niks met Adolf Hitler te maken. De straten zijn genoemd naar nazaten van George Hitler, die al aan het eind van de achttiende eeuw naar Circleville verhuisde en daar een succesvol boerenbedrijf had. Hij noemde een van zijn zoons George Washington Hitler, en die noemde op zijn beurt een van zijn zoons Gay Hitler. Ze zijn helemaal geen familie van Adolf en huidige Hitlers vinden het eigenlijk wel mooi dat hun voorouders hier vernoemd zijn.

Bron afbeelding: Wikimedia, CC BY-SA 4.0








Reacties

Via Twitter zei…
In Den Haag heeft de anti-semitische NSNAP in november 1940 een verzoek bij het gemeentebestuur van #DenHaag ingediend om het Plein om te dopen in Adolf Hitlerplein. Het gemeentebestuur heeft van dit verzoek kennis genomen en - gelukkig - terzijde gelegd.
Stefan zei…
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kregen in Nederland ook veel straten die naar leden van het koningshuis waren genoemd een andere naam, omdat de Duitse bezetter niet zo van het koningshuis hield, maar die straten kregen toen de oorlog was afgenomen allemaal hun oude naam weer terug.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Op hoerenjacht met drie groene eikels en een vette knol - de bijzondere straatnamen van Enkhuizen

In lijstjes met bijzondere of vreemde straatnamen kom je vaak dezelfde namen tegen. De Dubbeleworststeeg in Amsterdam bijvoorbeeld, of de Eendekotsweg in Gapinge. Opvallend is dat er in die lijstjes altijd wel één of meer straatnamen uit Enkhuizen staan, zoals de Hoerejacht of Tussen Hel en Vagevuur. Hoe komt Enkhuizen aan die bijzondere straatnamen?

Enkhuizen is een eeuwenoud stadje. Zeshonderd jaar geleden was het een haven- en vissersdorp aan de Zuiderzee. In 1356 kreeg het stadsrechten. Aan het eind van de middeleeuwen werden er havens gegraven en men legde vestingwerken aan. Dat leidde tot een bloeitijd in de zeventiende eeuw: Enkhuizen had toen een eigen kamer van de VOC en het had de grootste haringvloot van de Nederlanden. In die tijd ontstonden straatnamen nog in de volksmond; straten werden genoemd naar een opvallend kenmerk zoals een groot gebouw, de handel die er werd gedreven of een afbeelding op een uithangbord. De Breedstraat was gewoon een opvallend 'breede' st…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…