"Als we straten noemen naar Jan Pieterszoon Coen kunnen we net zo goed ook straten naar Adolf Hitler noemen!" Die opmerking zie ik nog wel eens voorbijkomen in discussies over straatnamen. Onzin natuurlijk om Coen met Hitler te vergelijken, maar wel een mooie aanleiding om eens wat te vertellen over Hitler en straatnamen. Er zijn namelijk in het verleden behoorlijk wat straten naar Hitler genoemd - ook in Nederland.
Adolf Hitler werd in 1933 rijkskanselier van Duitsland. In korte tijd vormde hij het land vervolgens om tot een totalitaire dictatuur onder een nationaalsocialistisch regime. Daarbij hoorde een enorme stroom aan propaganda en persoonsverheerlijking. In juli van dat jaar kwam het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken met een verordening dat in alle steden van het land een belangrijke straat of plein naar Hitler moest worden genoemd. In Hannover werd de Bahnhofstraße hernoemd naar Adolf-Hitler-Straße, en datzelfde gebeurde in Osnabrück met de Bramstraße, in Rostock met de Kopernikusstraße, in Saarbrücken en Münster met de Bahnhofstraße, in Kaiserslautern met de Eisenbahnstraße, en zo nog op tientallen plaatsen. In tientallen andere steden werden pleinen hernoemd tot Adolf-Hitler-Platz. Dat gebeurde bijvoorbeeld met de Reichskanzlerplatz in Berlijn, de Friedrichsplatz in Bonn, de Luisenplatz in Darmstadt, de Friedensplatz in Oberhausen en de Rathausmarkt in Hamburg. Alleen in Duitsland werden er zo in korte tijd meer dan 250 straten en pleinen naar Hitler genoemd. En dan hebben we het nog niet eens over de bruggen, stadions en begraafplaatsen.
Direct na het begin van de Tweede Wereldoorlog werden er ook in de bezette gebieden straten naar Hitler genoemd. In de stad Luxemburg werd in 1940 bijvoorbeeld de Avenue de la Liberté omgedoopt tot Adolf-Hitlerstraße. In Mulhouse (in Frankrijk) gebeurde datzelfde met de Rue du Sauvage, in Riga met de Brīvības Iela, in Wenen met de Rathausplatz en in Bratislava met de Masarykovo námesti. Ook in Polen, Litouwen, Tsjechië, Rusland en Italië werden straten naar Hitler genoemd, en er kwam zelfs een Adolf Hitler Street in een Duitse buurt in New York. Ik ken één voorbeeld van een straat in Nederland die naar Hitler werd genoemd: in Valkenburg (in Limburg) werd de Kloosterweg omgedoopt in de Adolf Hitler-Allee. Het was de weg die leidde naar de de SS-Reichsschule.
Na de Tweede Wereldoorlog werden al die benoemingen als de wiedeweerga weer ongedaan gemaakt. Veel van de Straßen en Plätze kregen hun oorspronkelijke naam weer terug, en dat gebeurde ook met de Kloosterweg in Valkenburg. In sommige gevallen koos men ervoor om een nieuwe naam te kiezen. In Bratislava kreeg de Hitler-straat niet oude naam terug maar koos men ervoor om het plein te noemen naar de datum van de bevrijding: Námestie 4 Apríla. En in Keulen kreeg het Hitler-plein niet weer de naam Platz der Republik, maar noemde men het Deutscher Platz. Van die honderden Hitler-straten en pleinen is er niet eentje overgebleven.
Toch is er nog één plekje in de wereld waar ze straten hebben met Hitler in de naam. In het Amerikaanse plaatsje Circleville (in de staat Ohio) hebben ze een Hitler Road #1, een Hitler Road #2 en ook nog een Huber-Hitler Road. Deze straten hebben echter helemaal niks met Adolf Hitler te maken. De straten zijn genoemd naar nazaten van George Hitler, die al aan het eind van de achttiende eeuw naar Circleville verhuisde en daar een succesvol boerenbedrijf had. Hij noemde een van zijn zoons George Washington Hitler, en die noemde op zijn beurt een van zijn zoons Gay Hitler. Ze zijn helemaal geen familie van Adolf en huidige Hitlers vinden het eigenlijk wel mooi dat hun voorouders hier vernoemd zijn.
Bron afbeelding: Wikimedia, CC BY-SA 4.0
Direct na het begin van de Tweede Wereldoorlog werden er ook in de bezette gebieden straten naar Hitler genoemd. In de stad Luxemburg werd in 1940 bijvoorbeeld de Avenue de la Liberté omgedoopt tot Adolf-Hitlerstraße. In Mulhouse (in Frankrijk) gebeurde datzelfde met de Rue du Sauvage, in Riga met de Brīvības Iela, in Wenen met de Rathausplatz en in Bratislava met de Masarykovo námesti. Ook in Polen, Litouwen, Tsjechië, Rusland en Italië werden straten naar Hitler genoemd, en er kwam zelfs een Adolf Hitler Street in een Duitse buurt in New York. Ik ken één voorbeeld van een straat in Nederland die naar Hitler werd genoemd: in Valkenburg (in Limburg) werd de Kloosterweg omgedoopt in de Adolf Hitler-Allee. Het was de weg die leidde naar de de SS-Reichsschule.
Na de Tweede Wereldoorlog werden al die benoemingen als de wiedeweerga weer ongedaan gemaakt. Veel van de Straßen en Plätze kregen hun oorspronkelijke naam weer terug, en dat gebeurde ook met de Kloosterweg in Valkenburg. In sommige gevallen koos men ervoor om een nieuwe naam te kiezen. In Bratislava kreeg de Hitler-straat niet oude naam terug maar koos men ervoor om het plein te noemen naar de datum van de bevrijding: Námestie 4 Apríla. En in Keulen kreeg het Hitler-plein niet weer de naam Platz der Republik, maar noemde men het Deutscher Platz. Van die honderden Hitler-straten en pleinen is er niet eentje overgebleven.
Toch is er nog één plekje in de wereld waar ze straten hebben met Hitler in de naam. In het Amerikaanse plaatsje Circleville (in de staat Ohio) hebben ze een Hitler Road #1, een Hitler Road #2 en ook nog een Huber-Hitler Road. Deze straten hebben echter helemaal niks met Adolf Hitler te maken. De straten zijn genoemd naar nazaten van George Hitler, die al aan het eind van de achttiende eeuw naar Circleville verhuisde en daar een succesvol boerenbedrijf had. Hij noemde een van zijn zoons George Washington Hitler, en die noemde op zijn beurt een van zijn zoons Gay Hitler. Ze zijn helemaal geen familie van Adolf en huidige Hitlers vinden het eigenlijk wel mooi dat hun voorouders hier vernoemd zijn.
Bron afbeelding: Wikimedia, CC BY-SA 4.0
Reacties