Doorgaan naar hoofdcontent

De ene Nobel is de andere niet - naar wie of wat is de Nobelstraat genoemd?

Op Twitter werd me de vraag gesteld waar dat 'Nobel' vandaan komt in straatnamen zoals Nobellaan of Nobelstraat. Als je ergens een Nobelstraat ziet, kun je gokken dat die naar Alfred Nobel genoemd is. Maar er zijn meer Nobellen of Nobels dan je denkt.

Er zijn in Nederland ongeveer 75 straten naar een of andere Nobel genoemd. Er is bijvoorbeeld een Nobelstraat in Breda, in Brielle, in Haarlem, in Den Haag, in Nieuw Namen en in Rotterdam, en er is een Nobelslag in Houten, een Nobel Hoeve in Vleuten en een Nobelhof in Sint Pancras. En het wonderlijke is dat de straten uit deze opsomming allemaal naar een andere Nobel zijn genoemd.

Het grootste deel van deze straatnamen - ongeveer twee derde - is genoemd naar Alfred Nobel, de Zweedse chemicus die rijk werd van de uitvinding van het dynamiet en die de Nobelprijs instelde. Er zijn aardig wat industrieterreinen waar de straten naar uitvinders en wetenschappers zoals Einstein en Edison zijn genoemd, en daar krijgt Nobel ook vaak een plekje. En anders heeft hij wel Nobelprijswinnaars in zijn directe omgeving.

Nobel was ook een koning in het epische verhaal van Reinaart de vos. Het Koning Nobelpad in Amersfoort, Nobel in Kollum en het Nobelplein en de Nobelstraat in Nieuw Namen zijn naar deze Koning Nobel genoemd. De straten in de omgeving zijn dan bijvoorbeeld naar Reinaart, Cantecleer en Grimbeert genoemd.

Er is ook een oude gouden munt die Nobel heet. In een aantal plaatsen zijn de straten in een bepaalde wijk naar oude munten genoemd. In Houten zit daar ook een Nobelslag bij en in Mijdrecht hebben ze de Nobel als straatnaam.

In het noorden van Vleuten ligt een wijk waar alle straten naar oude boerderijen zijn genoemd. Tussen de Helenahoeve en de Griendhoeve ligt daar ook de straat Nobel Hoeve (met spatie). Die straat is dus naar een boerderij genoemd. De vraag is natuurlijk naar wie of wat de boerderij zelf ooit genoemd is.

De familienaam Nobel kwam eeuwen geleden al voor in Nederland, en soms werd er in een plaats een straat genoemd naar iemand die Nobel, de Nobel of Nobelaar heette. Het kan zijn dat er in die straat iemand woonde met die naam of dat de grond eigendom was van iemand die zo heette. Die verklaring noemt men bijvoorbeeld in Haarlem voor de Nobelstraat, in Den Haag voor de Nobelstraat (en de Kleine Nobelstraat), in Utrecht voor de Nobelstraat (en de Nobeldwarsstraat) en in Zierikzee voor de Lange Nobelstraat, de Korte Nobelstraat en de Nobelpoort. Nobelstraten in alle soorten en maten. Naar welke Nobel de straat precies genoemd is, zal per plaats verschillen. Van de Nobelstraat in Rotterdam weet men wel naar wie die genoemd is: naar Hendrick Nobel die er vierhonderd jaar geleden burgemeester was.

Ik las nog een theorie dat de Nobelstraat wellicht zo heet omdat er in de straat vroeger 'nobele mensen' (oftewel edellieden) woonden. Maar voor die theorie heb ik nergens onderbouwing kunnen vinden. Ik hoor het graag als jij daar meer over weet.

Reacties

Rens zei…
Weten jullie ook over de waarom van uitspraak? In Utrecht zeg je Nóbelstraat, terwijl je Alfred juist weet als Nobèl uitspreekt
Dinx zei…
@Rens:
Je ziet vaker bij oudere straatnamen dat de betekenis vervaagt en de naam als geheel een eigen klemtoon krijgt. Vaak is die eigen uitspraak trouwens ook een manier waarop je de lokale bewoners van de bezoekers kunt onderscheiden.
hans.schrijen@gmail.com zei…
In Heerlen is ook een Nobelstraat. Die is ook niet vernoemd naar Alfred Nobel en die spreek je uit met een stomme 'e'. De straat is vernoemd naar een beekje dat daar vroeger liep. de Nobel.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vr

De Hudsonstraat - over een straat die helemaal niet bestaat. Of toch..?

Er is in Nederland een straat die niet bestaat, maar wel al vijftig jaar op allerlei kaarten staat. De straat is te zien op stadsplattegronden van Falk, stratenatlassen van de ANWB en bijvoorbeeld ook in Google Maps. Je kunt met die laatste zelfs de route naar die straat bepalen, terwijl de straat dus helemaal niet bestaat! Het gaat hier over de Hudsonstraat in Vlaardingen. In dit verhaal zal ik je uitleggen hoe deze wonderlijke situatie ontstaan is. Hoe het begon Eind jaren vijftig van de vorige eeuw werd in Vlaardingen nagedacht over een uitbreidingsplan in het gebied dat globaal tussen het treinstation Vlaardingen Centrum, de Buitenhaven en het Scheur ligt. In de raadsvergadering van 2 november 1962 stond de naamgeving van de straten in dit plan op de agenda. Het voorstel van burgemeester en wethouders begint als volgt: "Nu met de straataanleg en bebouwing van het uitbreidingsplan Maasboulevard is begonnen, dient ook de straatnaamgeving aldaar ter hand te worden genomen. Hoewel

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht? Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel ' The Landlord's Game '. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet. Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland. Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk la