Doorgaan naar hoofdcontent

En tóch zijn er Brinken in Noord-Brabant!

Op de onvolprezen Taalkalender van Onze Taal is het iedere vrijdag straatnamendag. Dat was voor mij reden genoeg om de kalender aan te schaffen. Op vrijdag 18 januari ging het over de straatnaam Brink - onder andere bekend van het Monopoly-spel. Volgens de kalender zijn er wel brinken te vinden in Noord-Brabant, maar heten ze daar nooit 'Brink'. Nou ben ik toevallig Brabander en daardoor weet ik dat die informatie helemaal niet klopt. Dat zet ik dus graag even recht.

Wat is een brink eigenlijk? Op de Taalkalender schrijft men hierover: "De brinken zijn in de late Middeleeuwen ontstaan. Oorspronkelijk waren het open ruimtes aan de rand van het dorp, waar men het vee verzamelde om daarmee naar de gemeenschappelijke weidegronden te gaan. Pas later kwam de brink in de dorpskom te liggen, en veranderde hij in een dorpsplein." Zo, dat is duidelijk. En waar in Nederland liggen die brinken dan zoal? De tekst op de kalender gaat verder: "Brinken zijn te vinden in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Noord-Holland. In wezen zijn ze ook in Noord-Brabant te vinden, maar daar heten ze anders, namelijk plaats(e) of heuvel." En dáár gaat Onze Taal dus in de fout, want ook in Noord-Brabant liggen brinken die 'Brink' heten.

Midden in het dorp Sint Anthonis ligt bijvoorbeeld een prachtige brink. Het plein is de reden dat het dorp in de wijde omtrek bekendstaat als 'brinkdorp'; het helpt daarbij vast dat de plaatselijke VVV die term ook gebruikt. Voor het dorpsplein in Sint Anthonis is officieel de straatnaam Brink vastgesteld. En zo liggen er ook brinken met die naam in Someren, Geldrop, Ravenstein en Empel (tegenwoordig een wijk van 's-Hertogenbosch). Er ligt ook nog een Brink in Ottersum in Limburg, net over de provinciegrens met Noord-Brabant. Als we die stiekem nog meetellen, liggen er in Noord-Brabant evenveel straatnamen die Brink heten als in Gelderland. Drenthe, Overijssel en Noord-Holland hebben er nog nét een paar meer, maar het aantal Brinken in Noord-Brabant kunnen we niet negeren. Al is het alleen al vanwege al die mensen die heel tevreden aan een Brabantse Brink wonen.

Brink op Wikipedia
Waarom schrijft Onze Taal dat er in Noord-Brabant geen Brinken te vinden zijn? Waarschijnlijk hebben ze de Wikipedia-pagina over de brink geraadpleegd. Daar staat namelijk een vrijwel identieke uitleg van wat een brink precies is, en bovendien vertelt men daar over de naamgeving het volgende: "Regionaal heeft het fenomeen van de brink verschillende namen. De term brink zelf wordt gebruikt in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Noord-Holland, terwijl men in Noord-Brabant spreekt over een plaetse of heuvel." Hmm, dat lijkt best een beetje op de tekst op de kalender. Maar die informatie op Wikipedia klopt dus ook niet!

Ik heb even opgezocht of de straatnamen 'Plaats' en 'Heuvel' typisch Brabants zijn. De straatnaam Plaats komt helemaal niet voor in Noord-Brabant, maar wel vier keer in Zuid-Holland, drie keer in Flevoland, een keer in Gelderland en nog een keer in Utrecht. Plaatse met een e erachter heb ik maar één keer kunnen vinden: in Eersel en dat is inderdaad Noord-Brabant. De straatnaam Heuvel lijkt wel typisch Brabants te zijn. Die straatnaam komt ruim twintig keer in Noord-Brabant voor. Daarnaast liggen er ook nog zeven in Limburg, een in Gelderland en een in Utrecht. Op die straatnaam lijken ze in Brabant dus wel een monopolie te hebben.

(Ik heb voor dit artikel overigens alleen gekeken naar straatnamen 'Brink', 'Heuvel', 'Plaats' en 'Plaatse', en dus niet naar varianten zoals  'De Brink', 'Grote Brink' of 'Aan de Brink'.

Brink in Monopoly
Aanleiding van het stuk op de Taalkalender was de vraag of de straatnaam Brink uit het Monopoly-spel in Nederland ook echt bestaat. Dat is dus inderdaad zo. In het spel ligt de straat in Ons Dorp, samen met de Dorpsstraat. Die combinatie van twee straatnamen komt in Nederland in een paar dorpen voor. Eén van die dorpen is Someren. Blijkbaar ligt Ons Dorp uit het Monopoly-spel gewoon in Noord-Brabant!

Reacties

Voor zover ik heb kunnen nagaan is het Drentse Vledder de enige plaats in Nederland met zowel een Brink als een Dorpsstraat (met dubbel -s). Daarom staat Vledder in mijn gids 'Fietsen Rond de Wereld in Nederland' vermeld als 'Ons Dorp.'
Someren heeft weliswaar een Dorpsstraat, maar de Brink ligt drie kilometer verder in de afzonderlijke kern Someren-Heide.

Flip van Doorn
Dinx zei…
@Flip: Volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) is 'Someren' de officiële woonplaats; de woonplaats 'Someren-Heide' staat niet op die lijst. Officieel liggen de Brink en de Dorpsstraat dus in dezelfde woonplaats Someren. En dat komt voor mijn Brabantse verhaal wel mooi uit. :-)
Anoniem zei…
What about Muiderberg:

https://www.google.com/maps/preview#!q=Brink%2C+Muiderberg%2C+Nederland&data=!4m10!1m9!4m8!1m3!1d7722!2d5.118062!3d52.326488!3m2!1i1120!2i608!4f13.1
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Over hobo, fagot en piccolo - hobofobie in Zaandam

Deze week kwam in het nieuws dat in de gemeente Zaanstad een paar jaar geleden de straatnaam Hobo is gewijzigd in Piccolo, omdat een toekomstige bewoner het te veel op 'homo' vond lijken. De reden dat dat nu in het nieuws was, is dat de gemeente nu pas bekend heeft gemaakt spijt te hebben van dat besluit. Wat is er nou precies allemaal gebeurd? 

In Zaandam wordt al jaren gewerkt aan het nieuwbouwproject Zaans Hout. De naam van het project verwijst naar de houtindustrie die in de 19e eeuw welig tierde in Zaandam. Langs de Houtveldweg verrezen allerlei nieuwe buurten waarvan de straatnamen allemaal iets met hout te maken hebben. Zo is er een buurt met houtsoorten als straatnaam, zoals Cypressehout, Ebbehout, Grenehout en Teakhout (vreemd genoeg heeft men de tussen-n uit de namen weggelaten). Daaronder ligt een buurt met straatnamen die aan de houtbewerking ontleend zijn: Kapzaag, Blokschaaf, Schrobzaag en Raamzaagpad (vreemd genoeg heeft alleen die laatste een achtervoegsel). En…

Heulen en kneuteren met de koning - over de straatnamen van Prinsjesdag

Op Prinsjesdag rijden koning Willem-Alexander en koningin Máxima in de Glazen Koets van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. Hopelijk kijken ze onderweg goed uit het raam naar de straatnaambordjes, want de route leidt ze langs een paar bijzondere straatnamen die allemaal wat vertellen over de geschiedenis van Den Haag.

Nadat de koets het paleis verlaten heeft, rijdt deze eerst een stukje over het Noordeinde. Die straat werd eeuwen geleden al zo genoemd omdat hij aan de noordkant de stad uitliep. Het was toen overigens niet meer dan een modderpad. De bebouwing hield hier op en het was dus echt het noordeind van de stad. In 1533 werd hier een huis gebouwd dat in de loop der eeuwen is verbouwd, verwaarloosd, gerestaureerd en uitgebreid, en uiteindelijk geworden is tot het Paleis Noordeinde zoals wij dat nu kennen. Sinds 1984 is het in gebruik als werkpaleis, eerst voor koningin Beatrix en nu voor Willem-Alexander.

De koets slaat linksaf de Heulstraat in. Langs de oostkant van het Noorde…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…