Doorgaan naar hoofdcontent

En tóch zijn er Brinken in Noord-Brabant!

Op de onvolprezen Taalkalender van Onze Taal is het iedere vrijdag straatnamendag. Dat was voor mij reden genoeg om de kalender aan te schaffen. Op vrijdag 18 januari ging het over de straatnaam Brink - onder andere bekend van het Monopoly-spel. Volgens de kalender zijn er wel brinken te vinden in Noord-Brabant, maar heten ze daar nooit 'Brink'. Nou ben ik toevallig Brabander en daardoor weet ik dat die informatie helemaal niet klopt. Dat zet ik dus graag even recht.

Wat is een brink eigenlijk? Op de Taalkalender schrijft men hierover: "De brinken zijn in de late Middeleeuwen ontstaan. Oorspronkelijk waren het open ruimtes aan de rand van het dorp, waar men het vee verzamelde om daarmee naar de gemeenschappelijke weidegronden te gaan. Pas later kwam de brink in de dorpskom te liggen, en veranderde hij in een dorpsplein." Zo, dat is duidelijk. En waar in Nederland liggen die brinken dan zoal? De tekst op de kalender gaat verder: "Brinken zijn te vinden in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Noord-Holland. In wezen zijn ze ook in Noord-Brabant te vinden, maar daar heten ze anders, namelijk plaats(e) of heuvel." En dáár gaat Onze Taal dus in de fout, want ook in Noord-Brabant liggen brinken die 'Brink' heten.

Midden in het dorp Sint Anthonis ligt bijvoorbeeld een prachtige brink. Het plein is de reden dat het dorp in de wijde omtrek bekendstaat als 'brinkdorp'; het helpt daarbij vast dat de plaatselijke VVV die term ook gebruikt. Voor het dorpsplein in Sint Anthonis is officieel de straatnaam Brink vastgesteld. En zo liggen er ook brinken met die naam in Someren, Geldrop, Ravenstein en Empel (tegenwoordig een wijk van 's-Hertogenbosch). Er ligt ook nog een Brink in Ottersum in Limburg, net over de provinciegrens met Noord-Brabant. Als we die stiekem nog meetellen, liggen er in Noord-Brabant evenveel straatnamen die Brink heten als in Gelderland. Drenthe, Overijssel en Noord-Holland hebben er nog nét een paar meer, maar het aantal Brinken in Noord-Brabant kunnen we niet negeren. Al is het alleen al vanwege al die mensen die heel tevreden aan een Brabantse Brink wonen.

Brink op Wikipedia
Waarom schrijft Onze Taal dat er in Noord-Brabant geen Brinken te vinden zijn? Waarschijnlijk hebben ze de Wikipedia-pagina over de brink geraadpleegd. Daar staat namelijk een vrijwel identieke uitleg van wat een brink precies is, en bovendien vertelt men daar over de naamgeving het volgende: "Regionaal heeft het fenomeen van de brink verschillende namen. De term brink zelf wordt gebruikt in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Noord-Holland, terwijl men in Noord-Brabant spreekt over een plaetse of heuvel." Hmm, dat lijkt best een beetje op de tekst op de kalender. Maar die informatie op Wikipedia klopt dus ook niet!

Ik heb even opgezocht of de straatnamen 'Plaats' en 'Heuvel' typisch Brabants zijn. De straatnaam Plaats komt helemaal niet voor in Noord-Brabant, maar wel vier keer in Zuid-Holland, drie keer in Flevoland, een keer in Gelderland en nog een keer in Utrecht. Plaatse met een e erachter heb ik maar één keer kunnen vinden: in Eersel en dat is inderdaad Noord-Brabant. De straatnaam Heuvel lijkt wel typisch Brabants te zijn. Die straatnaam komt ruim twintig keer in Noord-Brabant voor. Daarnaast liggen er ook nog zeven in Limburg, een in Gelderland en een in Utrecht. Op die straatnaam lijken ze in Brabant dus wel een monopolie te hebben.

(Ik heb voor dit artikel overigens alleen gekeken naar straatnamen 'Brink', 'Heuvel', 'Plaats' en 'Plaatse', en dus niet naar varianten zoals  'De Brink', 'Grote Brink' of 'Aan de Brink'.

Brink in Monopoly
Aanleiding van het stuk op de Taalkalender was de vraag of de straatnaam Brink uit het Monopoly-spel in Nederland ook echt bestaat. Dat is dus inderdaad zo. In het spel ligt de straat in Ons Dorp, samen met de Dorpsstraat. Die combinatie van twee straatnamen komt in Nederland in een paar dorpen voor. Eén van die dorpen is Someren. Blijkbaar ligt Ons Dorp uit het Monopoly-spel gewoon in Noord-Brabant!

Reacties

Voor zover ik heb kunnen nagaan is het Drentse Vledder de enige plaats in Nederland met zowel een Brink als een Dorpsstraat (met dubbel -s). Daarom staat Vledder in mijn gids 'Fietsen Rond de Wereld in Nederland' vermeld als 'Ons Dorp.'
Someren heeft weliswaar een Dorpsstraat, maar de Brink ligt drie kilometer verder in de afzonderlijke kern Someren-Heide.

Flip van Doorn
Dinx zei…
@Flip: Volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) is 'Someren' de officiële woonplaats; de woonplaats 'Someren-Heide' staat niet op die lijst. Officieel liggen de Brink en de Dorpsstraat dus in dezelfde woonplaats Someren. En dat komt voor mijn Brabantse verhaal wel mooi uit. :-)
Anoniem zei…
What about Muiderberg:

https://www.google.com/maps/preview#!q=Brink%2C+Muiderberg%2C+Nederland&data=!4m10!1m9!4m8!1m3!1d7722!2d5.118062!3d52.326488!3m2!1i1120!2i608!4f13.1

Populaire posts van deze blog

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet. Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland. Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk la

Van Nummer naar Klokhúsdyk - over Nederlandse plaatsen die maar één straatnaam hebben

In een stad waar regelmatig nieuwe buurten en wijken worden gebouwd, kun je af en toe helemaal los gaan bij het vaststellen van nieuwe straatnamen. Maar stel dat je een plaats hebt met maar één straat, wat voor naam geef je die dan? Noem je die straat gewoon naar de plaats zelf, naar iets uit de omgeving of misschien naar iemand die je leuk vindt? Denk goed na, want je mag dus maar één ding kiezen... Dat soort dingen vraag ik me dus soms af. Het is makkelijk om er antwoorden bij te vinden, want in de BAG staan maar 24 woonplaatsen waarvoor officieel niet meer dan één straatnaam is geregistreerd. Daarvan liggen er vijftien in Friesland, zes in Drenthe en ook eentje in Groningen, Noord-Holland en Utrecht. Ik vond in deze plaatsen zes verschillende soorten straatnamen. Vererving - In 1e Exloërmond, Balloërveld, Eleveld, Geelbroek, Oranje, Húns, Leons, Oudezijl, Noordeinde en Ossenwaard heet de enige straat gewoon precies net zoals de plaats. Daar heten de straten dus ook 1e Exloërmond, B

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd

De hoge heren van Hoogerheide - op zoek naar de grootste plaats in Nederland waar niet één straat naar een vrouw genoemd is

De laatste jaren wordt er veel gesproken over de man/vrouw-verdeling in straatnamenland. Van alle straten die naar personen genoemd zijn, is een grote meerderheid naar mannen genoemd en dat is natuurlijk niet eerlijk. Met moties en petities krijgen gemeentes de opdracht om meer straten naar vrouwen te noemen. Dat riep bij mij de vraag op: wat is de grootste plaats in Nederland waar nog steeds niet één straat naar een vrouw genoemd is? Zoektocht Nederland heeft ruim 2.000 plaatsen met in totaal ongeveer 250.000 straatnamen. Het is ondoenlijk om die plaatsen stuk voor stuk langs te gaan om te kijken of er ergens toch in ieder geval één straat naar een vrouw genoemd is. Om te beginnen heb ik alle plaatsen met minder dan 150 straatnamen van de lijst verwijderd - je moet ergens een streep trekken. Zo hield ik nog 398 plaatsen over. Vervolgens heb ik alle plaatsen uit te lijst verwijderd waar een straat naar Wilhelmina, Juliana of Beatrix genoemd is. Dat zijn de meest vernoemde vrouwen in Ne