Doorgaan naar hoofdcontent

Over Louis Couperus en al zijn straatnamen

In 2013 is het precies 150 jaar geleden dat de Nederlandse schrijver Louis Couperus werd geboren. Daarom is het jaar ook uitgeroepen tot Couperus-jaar. Het is volgepland met allerlei activiteiten. Normaal zou je bij zo'n jubileum ook kijken of het mogelijk is om ergens een straat naar de jubilaris genoemd te krijgen, maar dat is bij Couperus niet nodig...

Louis Couperus werd in 1863 geboren in Den Haag. Zijn verre voorvaderen heetten nog gewoon 'Kuiper', maar aan het begin van de 17e eeuw werd de familienaam heel chique verlatijnst tot 'Couperus'. Louis Couperus staat met zes werken in de Canon van de Nederlandse letterkunde: Eline Vere (uit 1889), De stille kracht (1900), De boeken der kleine zielen (1901), De berg van licht (1906), Van oude menschen, de dingen die voorbijgaan (1906) en Iskander (1920). Couperus en Willem Elsschot zijn de enige schrijvers die er zes keer in staan. Ter vergelijking: P.C. Hooft en Simon Vestdijk staan er vijf keer in, Nescio, Nijhoff, Hermans en Vondel vier keer, en Claus, Mulisch, Reve en Slauerhoff drie keer. Je kunt dus wel stellen dat hij een van de belangrijkste Nederlandse schrijvers was.

Couperus en zijn straatnamen
Van zo'n groot schrijver mag je verwachten dat er wel her en der in het land straten naar zijn genoemd. En inderdaad: hij heeft in Nederland bijna vijftig straatnamen. Van de Louis Couperusstraat in Alkmaar tot de Couperusstraat in Zuidbroek, van de Couperusweg in Almere tot de Louis Couperusstraat in Zevenaar, van de Louis Couperussingel in Amstelveen tot de Couperussingel in Zevenhuizen en van de Couperusstraat in Arnhem tot de Louis Couperushove in Zoetermeer. Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht... ze hebben allemaal een straat naar Couperus genoemd. In Den Haag mocht die natuurlijk ook niet ontbreken, want dat is zijn geboortestad; het Haagse Louis Couperusplein ligt niet ver van zijn geboortehuis.

Maar een schrijver zoals Couperus verdient nog meer eer: er zijn ook straatnamen genoemd naar zijn romanfiguren! In plaatsen zoals Amstelveen, Gouda, Hoogvliet en Zaandam zijn in hele wijken de straten genoemd naar beroemde figuren uit de Nederlandse literatuur. Daar zijn altijd wel straten genoemd naar Max Havelaar (uit de gelijknamige roman van Multatuli), Jan Wandelaar (uit Hollands Glorie, van Jan de Hartog), Sara Burgerhart (uit De Historie van mejuffrouw Sara Burgerhart, door Betje Wolff en Aagje Deken), Ferdinand Huyck (uit De Lotgevallen van Ferdinand Huyck, van Jacob van Lennep) en Joachim Stiller (uit De komst van Joachim Stiller, van Hubert Lampo). En Eline Vere ontbreekt gelukkig niet in dat rijtje. In Oosterhout gaan ze nog wat verder: daar hebben ze niet alleen een Eline Verelaan, maar ook een Leonie van Oudyckstraat. Die straat is natuurlijk genoemd naar de hoofdpersoon uit De stille kracht.

Spaar ze allemaal
Amersfoort spant de kroon in deze Couperus-verering. In een deel van de wijk Schothorst zijn de straten genoemd naar personages uit de Nederlandse literatuur. Het lijkt wel of Couperus daar een eigen buurtje heeft gekregen, want in de noordwesthoek liggen niet alleen de Eline Verestraat en het Van Oudijckerf, maar ook nog de Elly Takmastraat en het Iskanderpad. Daarmee zijn niet alleen de personages Eline Vere en Leonie van Oudijck vernoemd (zoals in Oosterhout), maar ook nog Otto van Oudijck, Elly Takma (uit Van oude menschen, de dingen, die voorbij gaan...) en Iskander (de bijnaam van Alexander de Grote, waar Couperus zijn roman naar noemde). Jammer dat ze niet ook nog een plekje hebben gevonden voor straatnamen voor Henri van der Welcke en zijn vrouw Constance, of voor keizer Heliogabalus. Dat had er nog mooi bij gepast.

Het zou natuurlijk mooi zijn als ze in dit jubileumjaar in zijn geboortestad Den Haag zouden besluiten om een hele Couperuswijk te plannen, maar dat zal er wel niet van komen. Jammer, want daar hadden we genoeg mooie straatnamen voor kunnen bedenken. Tot die tijd moet je je in Den Haag beperken tot een wandeling langs de straten waar Couperus gewoond heeft. Die wandeling voert je - in chronologische volgorde - van de Mauritskade (waar hij geboren is), via de Nassaukade, het Nassauplein, de Surinamestraat, de Jacob van der Doesstraat naar de Hoge Wal. Echte fans lopen halverwege naar de Roeltjesweg te Hilversum, want dat uitstapje maakte Couperus ook. En de wandeling eindigt in de Arnhemse Straatweg in De Steeg, waar Couperus in 1923 overleed.

Reacties

Den Haag heeft sinds kort ook eindelijk een Simon Carmiggelthof (Carmiggelt werd dit jaar 100 jaar geleden geboren in Den Haag).
Anoniem zei…
Het is ook precies 150 jaar geleden dat de eerste metro in London reed. Kunnen jullie daar ook wat mee?
Matt Dings zei…
Soms komt Louis er maar bekaaid vanaf:
http://mattdings.blogspot.nl/2012/05/eeuwige-roem-op-het-naatjepedpaadje.html
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…