Doorgaan naar hoofdcontent

Een straat met twee namen - ieder zijn zin

Wat doe je als je voor een straat niet kunt kiezen tussen twee namen? Als je een nieuwe naam wilt, maar de oude eigenlijk niet kwijt wilt? Dan neem je ze gewoon allebei! Zo ligt in het centrum van Delft een straat met de curieuze naam 'Jozefstraat voorheen Molenpoort'.

De oudste bekende naam voor deze straat is 'Molenpoort'. Zo heette de straat al in de zeventiende eeuw. In die tijd werd er veel gebruik gemaakt van beschrijvende straatnamen, die iets vertelden over de locatie, de bewoners of het gebruik van de straat. Ook de naam 'Molenpoort' was niet zo slecht gekozen: om de straat te bereiken moest je door een poort, en op de hoek van die poort stond een molen.

De straat lag direct naast de Sint-Jozefkerk en was tot 1898 ook eigendom van de kerk. In dat jaar ging het eigendom van de straat over naar de gemeente. Behalve de kerk hadden er maar twee huizen een ingang in de straat. Die waren echter officieel genummerd aan de grote straten aan de uiteinden van de Molenpoort. Het ene huis had als adres Burgwal 18 en het andere Oude Langedijk 27. Pas in 1980 werd de straatnaam 'Molenpoort' op verzoek van de politie officieel vastgesteld door de Delftse gemeenteraad. De twee huizen werden vanaf dat moment ook aan de Molenpoort geadresseerd. Opmerkelijk genoeg behielden ze wel hun huisnummers. In de Molenpoort waren dus maar twee huizen, met de huisnummers 18 en 27!

De nieuwe adressen leverden al meteen problemen op met de bezorging van de post. Er is in Delft namelijk ook een 'Molenstraat', en de post van de Molenpoort werd regelmatig in de Molenstraat afgeleverd. Men bedacht als snel een pragmatische oplossing: één van de twee straten moest maar een nieuwe naam krijgen. De naam 'Molenstraat' was al sinds de veertiende eeuw in gebruik, en die had dus de oudste rechten. Daarom werd in januari 1981 besloten om de Molenpoort voortaan Jozefstraat te noemen, naar de naastgelegen Sint-Jozefkerk. (Die kerk heette overigens al sinds 1971 de Maria van Jessekerk, maar dat terzijde).

Nou is het goed om te weten dat de bekende schilder Johannes Vermeer zijn hele leven in Delft heeft gewoond. Zijn schoonmoeder had een groot pand naast de Sint-Jozefkerk, op de hoek van de Molenpoort. Vermeer ging daar in 1660 wonen. Hij werkte daar in zijn atelier op de eerste verdieping. Misschien is dat wel de plek waar hij aan zijn beroemde 'Gezicht op Delft' werkte! Vanwege deze beroemde bewoner besloten enkele raadsleden in 1990 dat het goed zou zijn om de historische naam Molenpoort in ere te herstellen. De historische waarde van de naam vonden ze belangrijker dan eventuele problemen door de verwarring van de naam met de Molenstraat. Eén van de raadsleden vertelde dat ze alle bewoners van de straat had gesproken, op eentje na, en die waren volgens haar allemaal akkoord met de keuze voor de oude naam. 'Op eentje na'... dat betekende in de praktijk dat ze de ene bewoner wel had gesproken en de andere niet, want er waren er in totaal maar twee. Toch werd het voorstel in 1991 aangenomen. De straat heette toen dus weer Molenpoort.

Al snel kwam er een bezwaar van beide bewoners van de straat. Zij bleken helemaal niet akkoord met het toekennen van de oude naam, want nu was de verwarring over de straatnaam weer terug. De naam 'Molenpoort' was voor hen geen optie; zei wilden dat het gewoon weer 'Jozefstraat' werd. Maar de gemeenteraad wilde de oude naam 'Molenpoort' - vanwege de beroemde historische bewoner - toch wel graag behouden. Men kwam met een opmerkelijke oplossing: we nemen gewoon allebei de namen! De straatnaam werd op 27 juni 1991 officieel vastgesteld als 'Jozefstraat v/h Molenpoort'. Zo was er geen verwarring meer met de andere straatnaam en was er toch nog steeds een verwijzing naar het oude adres van Vermeer. Een fijn compromis.

Iedereen blij? Dat weet ik niet. Maar het is wel een bijzondere straatnaam. En daar word ík in ieder geval altijd wel blij van.

Reacties

Anoniem zei…
ik dacht dat ik wel vaker straatnamen heb gezien met "voorheen" er in, maar dat is dan misschien alleen in het onderschrift op het bordje geweest en niet in de naam van de straat zelf
Trijntje zei…
In Amsterdam staat onder het straatnaambord 'Albert Luthulistraat' : voorheen Louis Bothastraat.

Dat heeft vast meer te maken met een soort van politieke correctheid.
Bewoner 27 zei…
Op dit moment is de straat zelfs uitgebreid met de huisnummers 18A en 29
Frans zei…
In De Bilt heb je ook zo'n geval: de Dorpsstraat vanouds Steenstraat. Officieel geregistreerd als "Dorpsstraat vo Steenstraat".
Ronald zei…
@Trijntje: 'Albert Luthulistraat' voorheen Louis Bothastraat is ergens in de jaren 90 ontstaan tesamen met het Steve Bikoplein. In de Louis Bothastraat woonde toen een vrouw tegen de naamverandering was, en het was gelukt om de voorheen melding er bij te krijgen. Als ik haar sprak zei ze ook altijd Louis Bothastraat ipv Albert Luthulistraat.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…