Doorgaan naar hoofdcontent

Een straat met twee namen - ieder zijn zin

Wat doe je als je voor een straat niet kunt kiezen tussen twee namen? Als je een nieuwe naam wilt, maar de oude eigenlijk niet kwijt wilt? Dan neem je ze gewoon allebei! Zo ligt in het centrum van Delft een straat met de curieuze naam 'Jozefstraat voorheen Molenpoort'.

De oudste bekende naam voor deze straat is 'Molenpoort'. Zo heette de straat al in de zeventiende eeuw. In die tijd werd er veel gebruik gemaakt van beschrijvende straatnamen, die iets vertelden over de locatie, de bewoners of het gebruik van de straat. Ook de naam 'Molenpoort' was niet zo slecht gekozen: om de straat te bereiken moest je door een poort, en op de hoek van die poort stond een molen.

De straat lag direct naast de Sint-Jozefkerk en was tot 1898 ook eigendom van de kerk. In dat jaar ging het eigendom van de straat over naar de gemeente. Behalve de kerk hadden er maar twee huizen een ingang in de straat. Die waren echter officieel genummerd aan de grote straten aan de uiteinden van de Molenpoort. Het ene huis had als adres Burgwal 18 en het andere Oude Langedijk 27. Pas in 1980 werd de straatnaam 'Molenpoort' op verzoek van de politie officieel vastgesteld door de Delftse gemeenteraad. De twee huizen werden vanaf dat moment ook aan de Molenpoort geadresseerd. Opmerkelijk genoeg behielden ze wel hun huisnummers. In de Molenpoort waren dus maar twee huizen, met de huisnummers 18 en 27!

De nieuwe adressen leverden al meteen problemen op met de bezorging van de post. Er is in Delft namelijk ook een 'Molenstraat', en de post van de Molenpoort werd regelmatig in de Molenstraat afgeleverd. Men bedacht als snel een pragmatische oplossing: één van de twee straten moest maar een nieuwe naam krijgen. De naam 'Molenstraat' was al sinds de veertiende eeuw in gebruik, en die had dus de oudste rechten. Daarom werd in januari 1981 besloten om de Molenpoort voortaan Jozefstraat te noemen, naar de naastgelegen Sint-Jozefkerk. (Die kerk heette overigens al sinds 1971 de Maria van Jessekerk, maar dat terzijde).

Nou is het goed om te weten dat de bekende schilder Johannes Vermeer zijn hele leven in Delft heeft gewoond. Zijn schoonmoeder had een groot pand naast de Sint-Jozefkerk, op de hoek van de Molenpoort. Vermeer ging daar in 1660 wonen. Hij werkte daar in zijn atelier op de eerste verdieping. Misschien is dat wel de plek waar hij aan zijn beroemde 'Gezicht op Delft' werkte! Vanwege deze beroemde bewoner besloten enkele raadsleden in 1990 dat het goed zou zijn om de historische naam Molenpoort in ere te herstellen. De historische waarde van de naam vonden ze belangrijker dan eventuele problemen door de verwarring van de naam met de Molenstraat. Eén van de raadsleden vertelde dat ze alle bewoners van de straat had gesproken, op eentje na, en die waren volgens haar allemaal akkoord met de keuze voor de oude naam. 'Op eentje na'... dat betekende in de praktijk dat ze de ene bewoner wel had gesproken en de andere niet, want er waren er in totaal maar twee. Toch werd het voorstel in 1991 aangenomen. De straat heette toen dus weer Molenpoort.

Al snel kwam er een bezwaar van beide bewoners van de straat. Zij bleken helemaal niet akkoord met het toekennen van de oude naam, want nu was de verwarring over de straatnaam weer terug. De naam 'Molenpoort' was voor hen geen optie; zei wilden dat het gewoon weer 'Jozefstraat' werd. Maar de gemeenteraad wilde de oude naam 'Molenpoort' - vanwege de beroemde historische bewoner - toch wel graag behouden. Men kwam met een opmerkelijke oplossing: we nemen gewoon allebei de namen! De straatnaam werd op 27 juni 1991 officieel vastgesteld als 'Jozefstraat v/h Molenpoort'. Zo was er geen verwarring meer met de andere straatnaam en was er toch nog steeds een verwijzing naar het oude adres van Vermeer. Een fijn compromis.

Iedereen blij? Dat weet ik niet. Maar het is wel een bijzondere straatnaam. En daar word Ă­k in ieder geval altijd wel blij van.

Reacties

Anoniem zei…
ik dacht dat ik wel vaker straatnamen heb gezien met "voorheen" er in, maar dat is dan misschien alleen in het onderschrift op het bordje geweest en niet in de naam van de straat zelf
Trijntje zei…
In Amsterdam staat onder het straatnaambord 'Albert Luthulistraat' : voorheen Louis Bothastraat.

Dat heeft vast meer te maken met een soort van politieke correctheid.
Bewoner 27 zei…
Op dit moment is de straat zelfs uitgebreid met de huisnummers 18A en 29
Frans zei…
In De Bilt heb je ook zo'n geval: de Dorpsstraat vanouds Steenstraat. Officieel geregistreerd als "Dorpsstraat vo Steenstraat".
Ronald zei…
@Trijntje: 'Albert Luthulistraat' voorheen Louis Bothastraat is ergens in de jaren 90 ontstaan tesamen met het Steve Bikoplein. In de Louis Bothastraat woonde toen een vrouw tegen de naamverandering was, en het was gelukt om de voorheen melding er bij te krijgen. Als ik haar sprak zei ze ook altijd Louis Bothastraat ipv Albert Luthulistraat.

Populaire posts van deze blog

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nĂ³g een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiĂ«le woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiĂ«le woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...