Waterwolf en Landleeuw - over straatnamen uit een gedicht van Vondel

Er zijn in Nederland ongeveer 150 straten naar Joost van de Vondel genoemd. Daarmee scoort Vondel net zo goed als De Ruyter en Van Gogh. Dat grote aantal is niet zo vreemd, want Vondel wordt gezien als de grootste Nederlandse dichter en toneelschrijver. Wist je dat er ook straten zijn genoemd naar woorden uit zijn werken? Waar je dus als het ware in zijn gedichten kunt wonen?

In 1641 schreef Vondel het gedicht Aenden Leevw van Hollant (Aan de leeuw van Holland). Het was een steunbetuiging voor de plannen van Jan Adriaanszoon Leeghwater om de Haarlemmermeer droog te leggen. Het wilde water was in die tijd maar moeilijk te beteugelen en bedreigde het omringende land. Er waren zelfs al enkele dorpen verzwolgen. In het gedicht stelt Vondel het water voor als een waterwolf - een begrip dat Leeghwater ook al gebruikte - die de Hollandse leeuw van binnenuit aanvalt. Het gedicht werd gebruikt op een kaart met de inpolderplannen van Jacob Bartelsz Vernis: Provisioneel concept ontwerp ende voorslach dienende tot de bedijckinge vande groote water meeren.

Aan de leeuw van Holland
Uitheemse vijanden te zitten in de veren,
  Te slingeren de staart grootmoedig over zee,
Is ijdel, als uw long, geslagen aan het teren,
  Inwendig vast vergaat en gij met hartewee
Zo deerlijk zucht en kucht en loost bij hele brokken
  Het rottend ingewand de keel uit, in de golf.
Wat baat het met uw klauw heel 't oost en west te plokken,
  Indien u bijt in 't hart deez' wrede waterwolf,
Nu uit om over u eerlang te triomferen.
  O, landleeuw, waak eens op en wek met enen schreeuw
Al 't veen: de Kennemers en Rijnlands oude heren
  Met d' Amstellanders op, tot noodhulp van hun leeuw.
Met sluite met een dijk dit dier dat u komt plagen.
  De windvorst vliege er met zijn molenwieken toe.
De snelle windvorst weet de waterwolf te jagen
  In zee, van waar hij u kwam knabbelen nimmer moe.
De veenboer zit en wenst deez' waterjacht te spoeien
  En 't veenwijf roept: "Hij ruimt! De landleeuw weidt op 't ruim
En zuigt zijn long gezond aan d' uiers van de koeien!"
  Zo wint de landleeuw land. Zo puurt hij goud uit schuim.

Goud puren uit schuim... wie wil dat nou niet? Dat vervelende, schuimende water moest vervangen worden door vruchtbare grond met gouden korenaren! Het zou alleen nog tweehonderd jaar duren voordat de droogmakerij werd uitgevoerd. In 1853 werd besloten om in de nieuwe polder twee dorpen aan te leggen: Kruisdorp en Venneperdorp. Vijftien jaar later werd Kruisdorp omgedoopt tot Hoofddorp en zo kennen we de plaats nog steeds. 

Waarom vertel ik dit allemaal? Welnu, in Hoofddorp is een wijkje (Bleesland) waar de straatnamen zijn geïnspireerd op bovenstaand gedicht van Vondel. Drie van de straatnamen komen rechtstreeks uit het gedicht: Landleeuw, Waterwolf en Windvorst. De andere twee straten sluiten aan bij het thema: Stormvloed en Golfslag. Vermoedelijk vond men de veenboer, veenwijf en molenwieken minder geschikt voor een straatnaam. (Een stuk ten zuiden van Hoofddorp ligt nabij Abbenes trouwens ook een boerderij die naar dit gedicht van Vondel genoemd is: Vondel's Landleeuw.)

Elders in Hoofddorp ligt de wijk Graan voor Visch. Het bijzondere aan die wijk is dat alle straten er dezelfde naam hebben en dat de huisnummers er oplopen van 13711 tot 19924. Dat leek ooit handig. De wijk is genoemd naar een oude boerderij die voorheen op die plek stond. Het was misschien nog toepasselijker geweest als ze de wijk niet Graan voor Visch maar Goud uit Schuim hadden genoemd.