Doorgaan naar hoofdcontent

Vondel versus Jansen - leeft Vondel voldoende voort in onze straatnamen?

Joost van den Vondel is misschien wel de grootste dichter uit de Lage Landen, maar zijn we ons daar nog wel voldoende van bewust? Een dag of tien geleden schreef Christiaan Weijts in een column in het NRC dat het werk van Vondel niet meer van deze tijd is en dat Vondel (samen met andere oude helden zoals Hooft, Bilderdijk en Multatuli) onherstelbare schade toebrengt aan het leesplezier van scholieren. Frank van Pamelen betoogde vandaag in de Volkskrant dat het werk van Vondel nieuw leven ingeblazen moet worden. "Is het jammer als Gijsbrecht van Aemstel of Lucifer van de leeslijst verdwijnt? Welnee. Het wordt pas jammer als we de persoon Vondel uit het geheugen wissen. Want daarmee verkwanselen we kostbaarder cultureel erfgoed dan we ons weleens realiseren." 

En toen vroeg ik me dus af: leeft Vondel wel voldoende voort in onze straatnamen? Zijn er naar Vondel bijvoorbeeld meer straten genoemd dan naar alle Jansens bij elkaar? Cultureel erfgoed moet je niet verkwanselen. Straatnamen zijn typisch zo'n manier waarop wij in Nederland onze erflaters eren. Ik schreef daar eerder al eens wat over in het stuk Bankbiljetten en straatnamen, waar Vondel ook in genoemd wordt. Er zijn in Nederland weliswaar minder straatnamen naar Vondel genoemd dan naar bijvoorbeeld Rembrandt van Rijn en Frans Hals, maar Vondel scoort ongeveer gelijk aan zeeheld Michiel de Ruyter en zelfs veel beter dan Sweelinck, Erasmus en Spinoza.

Vondel versus Jansen
Volgens de Gemeentelijke Basisadministratie is 'de Jong' de familienaam die het meest voorkomt in Nederland, gevolgd door 'Jansen', 'de Vries', 'van de/den/der Berg' en 'van Dijk'. Maar als we de spellingsvarianten 'Jansen' en 'Janssen' bij elkaar optellen, staat de familie Jans(s)en glansrijk op de eerste plaats. Volgens de GBA waren er in 2007 ruim 130.000 mensen die Jansen of Janssen heetten (ik noem ze in het vervolg van dit verhaal gemakshalve even allemaal 'Jansen' met één s). De naam de Jong kwam toen minder dan 90.000 keer voor. En eigenlijk moeten we voor dit verhaal natuurlijk ook nog alle Jansens meetellen die voor 2007 al overleden zijn. Ter vergelijking: in 2007 waren er in Nederland in totaal niet meer dan 250 mensen met de naam Vondel, van Vondel of van den Vondel. Puur op basis van die aantallen zou je toch denken dat er ook veel meer beroemde Jansens zijn, en dat er dus ook veel meer straten zijn genoemd naar mensen die Jansen heten.

Er zijn in Nederland ongeveer 100 straten genoemd naar iemand die Jansen heet. Zo hebben Utrecht, Den Haag en Middelburg een Zacharias Jansenstraat (Zacharias Jansen was brillenslijper en uitvinder van de Hollandse verrekijker), heeft Velden een Professor Jansenplein, is er in Belfeld een Janssen-Dingsweg, ligt in Schijndel een Harry Jansenlaan en heeft Ewijk een Piet Jansenstraat. Allemaal Jansens met eigen straatnamen. Verder zijn er nog 17 plaatsen waar een straat is vernoemd naar een pastoor die Jansen heette, en er zijn ook 17 straten naar een of andere burgemeester Jansen genoemd. Cor Janssen, August Janssen, Ab Jansen, Frans Jansen, Louis Jansen, Martin Jansen, Wouter Jansen en ga zo maar door... ze hebben allemaal ergens een straatnaam. En al die Jansens bij elkaar komen dus samen op ongeveer 100 straatnamen uit. Opvallend: meer dan de helft van die Jansen-straten liggen in Noord-Brabant of Limburg, en er ligt er niet één in Flevoland.

Nee, dan Vondel: die verslaat de familie Jansen simpel en komt in zijn eentje op 150 straatnamen! Van de Vondelstraat in Hoogezand tot de Joost van den Vondelstraat in Elsloo, en van de Vondellaan in Vlissingen tot de Van den Vondelstraat in Goor... de Vondel-straten liggen door het hele land. Zelfs in Flevoland is er eentje. Ook bijzonder: van de straten die naar een Jans(s)en genoemd zijn, heeft 60% heel gewoon -straat als achtervoegsel, maar bij Vondel eindigt bijna 40% van de straten op het veel sjiekere -laan. Daarnaast heeft Vondel ook meer -parken, -singels en -kades op zijn naam, en zelfs een -staete.

De conclusie is eenvoudig: die Vondel doet het dus helemaal niet slecht in het 'speeltoneel' van de straatnamen.


Reacties

Anoniem zei…
En vergeet al die Gijsbrecht van Amstelstraten niet!
Anoniem zei…
Vondel was goed. Man, wat kon die rijmen.
Als ik 't probeer, merk ik iedere keer dat ik er
nooit wat van ... Vondel was goed.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…