Vorige week was het Halve Zolenpad in Waspik in het nieuws, nadat een masturberende man daar een vrouw had lastiggevallen. Met een verwarde man, een Halve Zolenpad en de plaatsnaam Waspik liggen de grappen voor het oprapen. Maar ik vroeg me vooral af: wie noemt zo'n fietspad nou Halve Zolenpad? Daar bleek eigenlijk best een goede verklaring voor te zijn.
Het Halve Zolenpad is een fietspad van Raamsdonksveer via Waspik, Waalwijk en Drunen naar 's-Hertogenbosch. Het pad volgt de route van een voormalige spoorlijn. Heel vroeger was dit gebied in het westen van Brabant het centrum van de Nederlandse leer- en schoenenindustrie. Voor het transport van en naar alle schoenfabrieken werd in 1890 een spoorlijn aangelegd. De lijn liep van Lage Zwaluwe in het westen (waar een overlaadpunt was voor schepen vanuit Rotterdam) oostwaarts langs alle fabrieken tot aan 's-Hertogenbosch. Na de Tweede Wereldoorlog nam de leer- en schoennijverheid sterk af, en daarmee ook het gebruik van de spoorlijn. De laatste trein reed er in 1972.
De spoorlijn liep door de Langstraat en werd daarom officieel de Langstraatspoorlijn genoemd. 'Langstraat' is in dit geval niet een straatnaam, maar de naam van de streek. In de volksmond werd de spoorlijn de Halvezolenlijn genoemd. Die bijnaam had de lijn natuurlijk te danken aan de schoenenindustrie in het gebied. Er gaan ook verhalen dat het juist een verwijzing is naar de trage snelheid waarmee de trein voorbijreed. Heel misschien heeft het er ook nog mee te maken dat er bij de aanleg van de lijn al rekening mee werd gehouden dat het ooit een dubbelspoorse lijn zou worden, maar dat is er nooit van gekomen. En het fijnste verhaal is natuurlijk dat de lijn zijn bijnaam dankt aan de inwoners van het gebied die van de trein gebruikmaakten. Een stelletje halve zolen, dat was het. Het scheldwoord 'halve zool' is trouwens afgeleid van het Engelse scheldwoord 'asshole'. Amsterdamse en Rotterdamse bootwerkers vingen dat woord op en maakten er 'zool' van. En later werd daar nog 'halve' ter versterking toegevoegd, waarschijnlijk naar voorbeeld van de 'halve gare'.
Terug naar de Langstraat. Sinds 1972 rijden er dus geen treinen meer over de Halvezolenlijn. Op een deel van het traject heeft men sindsdien een fietspad aangelegd, en het is wel toepasselijk dat dat het Halve Zolenpad heet. In Waalwijk loopt het pad door een park dat men het Halvezolenpark heeft genoemd. Een mooie plek voor halve zolen om samen te komen. Maar je weet nu dat de namen van het pad en het park dus niks zeggen over de geestelijke toestand van de omwonenden. Het is allemaal terug te voeren op de oude schoenenindustrie.
De spoorlijn liep door de Langstraat en werd daarom officieel de Langstraatspoorlijn genoemd. 'Langstraat' is in dit geval niet een straatnaam, maar de naam van de streek. In de volksmond werd de spoorlijn de Halvezolenlijn genoemd. Die bijnaam had de lijn natuurlijk te danken aan de schoenenindustrie in het gebied. Er gaan ook verhalen dat het juist een verwijzing is naar de trage snelheid waarmee de trein voorbijreed. Heel misschien heeft het er ook nog mee te maken dat er bij de aanleg van de lijn al rekening mee werd gehouden dat het ooit een dubbelspoorse lijn zou worden, maar dat is er nooit van gekomen. En het fijnste verhaal is natuurlijk dat de lijn zijn bijnaam dankt aan de inwoners van het gebied die van de trein gebruikmaakten. Een stelletje halve zolen, dat was het. Het scheldwoord 'halve zool' is trouwens afgeleid van het Engelse scheldwoord 'asshole'. Amsterdamse en Rotterdamse bootwerkers vingen dat woord op en maakten er 'zool' van. En later werd daar nog 'halve' ter versterking toegevoegd, waarschijnlijk naar voorbeeld van de 'halve gare'.
Terug naar de Langstraat. Sinds 1972 rijden er dus geen treinen meer over de Halvezolenlijn. Op een deel van het traject heeft men sindsdien een fietspad aangelegd, en het is wel toepasselijk dat dat het Halve Zolenpad heet. In Waalwijk loopt het pad door een park dat men het Halvezolenpark heeft genoemd. Een mooie plek voor halve zolen om samen te komen. Maar je weet nu dat de namen van het pad en het park dus niks zeggen over de geestelijke toestand van de omwonenden. Het is allemaal terug te voeren op de oude schoenenindustrie.
Reacties
Daar heb je gelijk in, in Waspik heet het inderdaad Halve Zolenpad. Ik las ook ergens dat het in Den Bosch wel Halvezolenpad heet. Voor het Halvezolenlijntje ben ik ook wel de schrijfwijze Halve Zolenlijntje tegengekomen. Geen van de gemeentes waar het fietspad door loopt heeft de naam overigens officieel geregistreerd in de 'Basisregistraties Adressen en Gebouwen' (BAG), dus daarin kunnen we de officiële spelling niet opzoeken. Ik heb er in mijn verhaal net wel overal 'Halve Zolenpad' van gemaakt.
Leuk, die link had ik wonderlijk genoeg zelf nog niet gelegd. Ik voeg de link naar dat artikel nog even toe: Schelden met straatnamen - je bent zelf een Burelhul!
Ons team is er naar vernoemd: www.halvezolenlijntje.nl