De oudst bekende straatnaam van Tholen is de Kerkstraat; deze dateert van precies zevenhonderd jaar geleden. In 1312 liet Ewout Pieterszoon Gabriee in een oorkonde vastleggen dat hij zijn huis aan de Kerckstrate beschikbaar stelde als gasthuis om arme reizigers op te vangen. Dat is de oudste registratie van een straatnaam in het gebied. Het jubileum valt mooi samen met de uitgave van een bijzonder straatnamenboek: Zeven eeuwen straatnamen op Tholen en Sint Philipsland.
Het boek geeft natuurlijk informatie over alle straatnamen op Tholen en Sint Philipsland, en die informatie is al behoorlijk uitgebreid. Maar het doet meer dan dat. In het boek staan namelijk ook verhalen over alle straatnamen die ooit op het eiland in gebruik zijn geweest, maar die nu niet meer bestaan. Het vertelt dus niet alleen hoe straatnamen ontstonden, maar ook hoe ze soms weer verdwenen! Zo lag in de plaats Tholen bijvoorbeeld ooit een steeg die Brouslop werd genoemd, vanwege de naastgelegen brouwerij. Maar in 1617 kreeg timmerman Cornelis Smijtegelt toestemming om de steeg bij zijn huis te voegen, en daarmee verdween de straatnaam weer. Ja, zo gaat dat soms. De straat Armenhuizen in Stavenisse dankte zijn naam aan de armenhuizen die er stonden. Maar bij de onderwaterzetting van het eiland in 1944 raakten de woningen beschadigd en na de watersnoodramp van 1953 waren ze helemaal niet meer te redden. Tegenwoordig ligt op de plek van de armenwoningen het Van der Lek de Clercqplein, genoemd naar de familie Van der Lek de Clercq die veel voor Stavenisse heeft betekend. Kijk, zo leer je nog eens wat over het gebied! Nog eentje dan: het Nieuwe Pad in Sint-Annaland. Dat pad werd in 1652 voor het eerst zo genoemd op een kaart. Drie eeuwen later besloot de gemeenteraad in 1955 dat het beter was om de straat voortaan Nieuwstraat te noemen. Het pad was vermoedelijk al lang geen paadje meer, en het nieuwe was er waarschijnlijk ook wel vanaf.
In het boek staan veel weetjes over de wegenbouw op Tholen. In 1320 gaf de Hollandse graaf Willem II het dorp Scherpenisse een vergunning tot het heffen van accijnzen voor het bestraten van de wegen met keien en klinkers - tot die tijd waren de wegen nog onverhard. Nadat de stad Reimerswaal aan het begin van de 17e eeuw was verlaten - en later ook verdronken - werden de straatstenen uit de stad gebruikt voor de bestrating van wegen elders op het eiland. Die bestrating was vooral fijn voor karren en koetsen, want auto's reden er nog helemaal niet. Pas vanaf 1900 verleende de provincie Zeeland vergunningen voor het rijden met motorvoertuigen op de openbare wegen in de provincie. De eerste vergunning was voor de heer F.C.O.M. Hombach in Hulst, grondeigenaar en lid van de Staten van Zeeland.
Ik noem ook nog even wat feiten over de invoering van straatnamen en huisnummering. Straatnamen bestonden in de volksmond al vele eeuwen, maar in de aanduiding van huizen aan die straten zat vaak maar weinig structuur. Rond 1800 werden her en der in het gebied de eerste huisnummers gebruikt. Met een raadsbesluit in 1907 werd de eerste straatsgewijze huisnummering in de gemeente Tholen ingevoerd. Dat zelfde jaar werden ook de eerste straatnaamborden in Tholen geplaatst. In Scherpenisse werd de eerste straatsgewijze huisnummering in 1956 pas ingevoerd, in de Laban Deurloostraat om precies te zijn. Vanaf 1968 werden ook straatnaamborden in de buitengebieden geplaatst; inmiddels is iedere straat vanzelfsprekend van minimaal één bord voorzien. De laatste straatnaambesluiten die in het boek zijn verwerkt, dateren van 18 september 2012... zeven eeuwen naar de registratie van de Kerkstraat in Tholen.
Het boek Zeven eeuwen straatnamen op Tholen en Sint Philipsland is geschreven door Hans Zuurdeeg, de oud-gemeentearchivaris van Tholen. Hij heeft goed en grondig werk geleverd. Je zou bijna zeggen dat hij wel een straatnaam op Tholen heeft verdiend.
In het boek staan veel weetjes over de wegenbouw op Tholen. In 1320 gaf de Hollandse graaf Willem II het dorp Scherpenisse een vergunning tot het heffen van accijnzen voor het bestraten van de wegen met keien en klinkers - tot die tijd waren de wegen nog onverhard. Nadat de stad Reimerswaal aan het begin van de 17e eeuw was verlaten - en later ook verdronken - werden de straatstenen uit de stad gebruikt voor de bestrating van wegen elders op het eiland. Die bestrating was vooral fijn voor karren en koetsen, want auto's reden er nog helemaal niet. Pas vanaf 1900 verleende de provincie Zeeland vergunningen voor het rijden met motorvoertuigen op de openbare wegen in de provincie. De eerste vergunning was voor de heer F.C.O.M. Hombach in Hulst, grondeigenaar en lid van de Staten van Zeeland.
Ik noem ook nog even wat feiten over de invoering van straatnamen en huisnummering. Straatnamen bestonden in de volksmond al vele eeuwen, maar in de aanduiding van huizen aan die straten zat vaak maar weinig structuur. Rond 1800 werden her en der in het gebied de eerste huisnummers gebruikt. Met een raadsbesluit in 1907 werd de eerste straatsgewijze huisnummering in de gemeente Tholen ingevoerd. Dat zelfde jaar werden ook de eerste straatnaamborden in Tholen geplaatst. In Scherpenisse werd de eerste straatsgewijze huisnummering in 1956 pas ingevoerd, in de Laban Deurloostraat om precies te zijn. Vanaf 1968 werden ook straatnaamborden in de buitengebieden geplaatst; inmiddels is iedere straat vanzelfsprekend van minimaal één bord voorzien. De laatste straatnaambesluiten die in het boek zijn verwerkt, dateren van 18 september 2012... zeven eeuwen naar de registratie van de Kerkstraat in Tholen.
Het boek Zeven eeuwen straatnamen op Tholen en Sint Philipsland is geschreven door Hans Zuurdeeg, de oud-gemeentearchivaris van Tholen. Hij heeft goed en grondig werk geleverd. Je zou bijna zeggen dat hij wel een straatnaam op Tholen heeft verdiend.
Reacties