Het verhaal van de Vier Heemskinderen en hun ros Beiaard is een sage die zijn oorsprong vindt in de Middeleeuwen. Zo'n verhaal biedt natuurlijk een goed aanknopingspunt voor een paar mooie straatnamen. Minimaal vier, lijkt me. Want als je een straat naar een van de Heemskinderen noemt, dan mogen de andere drie niet ontbreken... zou je denken.
Eerst even over de sage - hoe zat het ook al weer? Het verhaal gaat over de vier zoons van ridder Aymon (een leenheer van Karel de Grote) en zijn vrouw Aye. In het Nederlands is de naam van Aymon verbasterd tot 'Heymijn' of 'Heem' en daarom zijn zijn zoons ook bekend als de 'Heemskinderen', oftewel: 'de kinderen van Heem'. De vier zoons heten Reinout, Ritsaert, Writsaert en Adelaert. Reinout is nogal sterk , en daarom krijgt hij van zijn vader ook een groot en sterk paard: het beruchte ros Beiaard. Tijdens een hoogopgelopen ruzie doodt Reinout de zoon van Karel de Grote, waarna de vier broers vluchten op het ros. Karel neemt na een lange strijd hun vader Aymon gevangen, en eist dat hij het beruchte ros krijgt. Reinout wil zijn geliefde paard natuurlijk niet kwijt, maar staat hem onder druk van zijn moeder toch af. Karel geeft opdracht om het dier te laten verdrinken, maar het Beiaard is zo sterk dat hij keer op keer weet te overleven. Omdat Reinout het lijden van zijn paard niet langer aan kan zien, wendt hij zijn hoofd af. Beiaard interpreteert dit als desinteresse van zijn baas, en staakt zijn strijd. Uiteindelijk verdrinkt het paard - een tragisch eind aan het verhaal.Straten voor de Vier Heemskinderen
De hoofdpersonen uit zo'n sage verdienen wel ergens een eigen straatnaam. Stel nou dat je ergens een straat naar één van de Vier Heemskinderen zou mogen noemen, welke zou je dan kiezen? En welke komt op de tweede plek? Het lot van de Vier Heemskinderen is zo aan elkaar verbonden, dat kiezen haast niet mogelijk is. Als je straatnamen ontleent aan dit verhaal, dan moet je toch minimaal de vier broers vernoemen. En liefst ook nog het beroemde paard als vijfde.
In Geldrop hebben ze sinds 1994 een Laan der vier Heemskinderen. Deze komt uit in het deel van de wijk Coevering waar het ridderthema is gebruikt voor de straatnamen. In de buurt liggen ook de Reinoutlaan, de Ritsaartlaan en de Adelaartlaan... maar geen Writsaertlaan! Wristaert heeft als enige van de vier broers geen eigen straatnaam gekregen! Er zijn wel straten genoemd naar Walewein (een van de onbekendere ridders van de Ronde Tafel), Roelant (ridder uit het Roelantslied) en Clarisse (een jonkvrouw uit het verhaal van de Zwaanridder), maar blijkbaar verdiende ridder Writsaert geen straatnaam. De reden hiervoor wordt al snel duidelijk als je de namen Ritsaert en Writsaert hardop uitspreekt: als je een ziekenwagen of taxichauffeur naar de Writsaertlaan stuurt, is de kans groot dat die in de Ritsaertlaan terechtkomt, of andersom. Achteraf had Aymon zijn zoon Writsaert beter gewoon Willem kunnen noemen.
Ook in de Eindhovense wijk Jagershoef zijn alle straten aan ridderverhalen ontleend. Ze hebben daar bijvoorbeeld straten die zijn genoemd naar Koning Arthur, Lancelot, Parcival (van de Ronde Tafel), de Elegast (die van 'Karel ende Elegast') en Roelant (weer die van het Roelantslied). Er ligt ook de Vier Heemskinderenlaan, met als zijstraten de Adelaertstraat en de Ritsaertstraat. Maar hier ontbreken zelfs twee van de vier broers in de straatnaamgeving. Dat Writsaert geen straat heeft gekregen in Eindhoven, heeft waarschijnlijk dezelfde oorzaak als in Geldrop. Dat de oudste broer Reinout hier ook geen straat kreeg, heeft er misschien mee te maken dat er in dezelfde wijk ook al een Reinaertstraat en een Reynhovestraat liggen. Toch zou ik dan zelf eerder de oudste van de Heemskinderen vernoemd hebben, en één van die andere straten achterwege hebben gelaten.
In Heemskerk is een nieuwe wijk met een Reynoutlaan, een Ritsaertlaan en een Adelaertlaan. Ook hier ontbreekt de laan voor Writsaert. De vierde laan in de wijk is genoemd naar het ros: de Beyaertlaan. Dat is dan wel weer aardig.
En Writsaert dan?
Er is in heel Nederland niet één plaats die Writsaert het voordeel van de twijfel heeft gegund en een straat naar hem vernoemd heeft. In Noordwijk komen ze daar nog het dichtst bij in de buurt. Vlak bij zee ligt daar de Heemborghpromenade - genoemd naar de Heemborg, de burcht van de Vier Heemskinderen. Om de huisnummering van het appartementencomplex overzichtelijker te maken, heeft men de vijf gebouwen officieel een eigen naam gegeven: Beyaert, Reinout, Adelaert, Ritsaert en... Writsaert!
Het is wel verrassend dat ze er bij de vijf (5!) gebouwen aan gedacht hebben om die naar de Vier (4!) Heemskinderen te noemen, want dan kom je zo op het eerste gezicht toch een naam tekort. Dat is net zoiets als bij vier gebouwen meteen denken aan de drie musketiers (met D'Artagnan erbij als vierde naam). Maar deze verrassende ingeving levert toch nog Writsaert dan gelukkig toch nog een vernoeming op!
Reacties