Doorgaan naar hoofdcontent

De laatste straat van het land

Op Vernoeming.nl las ik een artikel over de laatste voornamen in het alfabet: Zzohra, Zzamouri en Zyxcban. Intrigerende namen waar ik me bijna niet van voor kan stellen dat er echt mensen zijn die zo heten. Maar het inspireerde me wel om eens op zoek te gaan naar de laatste straatnamen uit het alfabet.

Eigenlijk levert dat een heel erg saaie lijst op. Drie dingen met een z waar men straatnamen naar noemt zijn zwin (het gedeelte in zee tussen twee zandbanken), Zwitserland en Zwolle. Op een aantal plekken in Nederland zijn er Zwinpaden, -straten en -wegen. De meeste daarvan liggen om begrijpelijke redenen in plaatsen in Zeeland en Noord-Holland. Straten die genoemd zijn naar Zwitserland liggen door het hele land - dat zijn er in totaal ongeveer tien. Straatnamen met een verwijzing naar Zwolle vinden we ook door het hele land, maar de meeste liggen - ook weer om begrijpelijke redenen - in Gelderland en Overijssel. Een beetje rondom Zwolle, zeg maar.

De laatste drie straatnamen op mijn lange alfabetische lijst zijn:
  1. Het Zwolsewegje in Nunspeet. Dankzij de verkleinvorm laat deze alle 'gewone' Zwolsewegen voor zich in het alfabet. En geloof het of niet, maar als je vanuit deze weg een rechte lijn ongeveer 30 kilometer doortrekt, dan kom je precies in Zwolle uit!
  2. De Zwolsmanweg in de jachthaven van Sneek. Ik weet het niet zeker, maar ik acht de kans groot dat deze straat is genoemd naar meneer of mevrouw Zwolsman. Zwolsman is namelijk gewoon een achternaam. En het is een toponiem, want de naam betekent eigenlijk 'een man uit Zwolle'. De lijn van de Zwolsmanweg naar Zwolle is letterlijk en figuurlijk wat langer dan die vanuit Nunspeet.
  3. De Zworrelstraat in Herwijnen is de allerlaatste straatnaam op mijn alfabetische lijst. Ik heb werkelijk geen idee wie of wat een 'zworrel' is. Een oud soort wilg? Een uitgestorven bijenras? Een behekste vrouw? Een of ander beest dat onder de grond leeft? Een oude kreekrug misschien? Of gewoon een ander woord voor Zzohra, Zzamouri of Zyxcban? Ik heb geen idee... wie het weet mag het zeggen.

Reacties

Hazkan zei…
Dit maakt mij natuurlijk nieuwsgierig naar de eerste drie van de lijst.

Waarschijnlijk Aalbesweg of zoiets.

(staat er nu voor altijd dat ik deze reactie verwijderde alleen omdat ik het email-volgreactievinkje wilde aanvinken om het nogmaals te versturen?)
RenĂ© zei…
@Hazkan: Ik was natuurlijk ook benieuwd naar de eerste drie, maar dat hangt een beetje van de definitie af. Komen de cijfers voor de letters? Dan begint de straat met een 1 - bijvoorbeeld de 1 Februariweg in Herkingen. Of beginnen we met de vreemde tekens? Dan is 'n Mos in Geesteren de eerste. Als we gewoon bij de A kijken, dan is 'A' in Ottoland de eerste straatnaam in het alfabet. Op de voet gevolgd door 'Aa' in Kaatsheuvel.

(Ik heb je eerste reactie net maar verwijderd.)
Henk Bakker zei…
Is Zworrel misschien een oude voor- of achternaam?
Een z of een s als beginletter kan duiden op een verkorting van het woordje des. Zie bijv. Smeets en Smulders.
Er zijn in Nederland minder dan 5 mannen met die voornaam.
http://www.meertens.knaw.nl/nvb/naam/is/worrel
Worrel in heel veel variaties is ook een Angelsaksische achternaam.
Henk Bakker zei…
Zworrelstraat.
Ik heb het even nagevraagd bij de destbetreffende gemeente.
Als ik antwoord krijg, zal ik het hier melden.
Henk Bakker zei…
Onderstaand antwoord (tussen "") kreeg ik van de gemeente Lingewaal.
Dus: des Worrels (land van Worrel) zou tot de mogelijkheden kunnen behoren. Maar dit is natuurlijk pure speculatie.

"Straatnamen in Herwijnen zijn in het verleden en ook nu nog altijd gelinkt aan het feit hoe bepaalde stukken grond daar in het verleden werden genoemd.
Deze hadden een naam.
Waarschijnlijk zal Zworrelstraat hier van afgeleid zijn"
Frank zei…
Ik dacht bij het lezen van dit stukje aan het laatste deel van de tejefoongids van Nederland: Waal t/m Zijtaart. Jaren tegenaan gekeken. Dus het leek mij al sterk. En inderdaad: de Zijtaartseweg in St Oedenrode.
Dinx zei…
@Frank:
De complete Telefoongids! Dat waren nog eens tijden... :-)
De gebruikelijke sortering in het Nederlands is om de letter ij als i-j te zien. Zij komt dan dus tussen Zie en Zip. De Telefoongids week daarvan af (net als de Gouden Gids volgens mij) en telde de ij als y. Daarom komt Zijtaart op en in de gids nĂ¡ Zworrel. Ik heb ooit gehoord dat ze daarvoor kozen omdat namen zoals Bruijn en Bruyn dan in de gids bij elkaar kwamen te staan.
Het zal je duidelijk zijn van welke sortering ik voor dit verhaal ben uitgegaan.
Frank zei…
Wij als Zworrelbuurtbewoners (de straat wordt as-we-speak geheel hervernieuwbouwd) zullen a.s. vrijdag op ons jaarlijkse tentfeest het glas heffen op u en uw onderzoek. Dank!
Dinx zei…
Proost. Geniet ervan. Hopelijk is het niet het laatste feestje!

Populaire posts van deze blog

Hoeveel unieke straatnamen heeft Nederland nou eigenlijk? Ik zocht het voor je uit!

Zo af en toe vraagt iemand me hoeveel straatnamen er in Nederland zijn die niet vaker dan één keer voorkomen. Die vraag kreeg ik bijvoorbeeld na mijn artikel over de grote overlap in straatnamen tussen Den Helder en Dordrecht . Of naar aanleiding van de top-10 van meest voorkomende Nederlandse straatnamen . Of het gebeurt als ik wat schrijf over bijzondere straatnamen zoals Burelhul , Szydlowskiplein of Wroetende Mol , of tweets stuur over opmerkelijke namen zoals Nijdjipstrjitte of Wiebiegenweg . Aan de ene kant zijn er best veel straatnamen die heel vaak voorkomen, en lijkt er dus weinig ruimte voor echt unieke straatnamen. Maar aan de andere kant komen er eigenlijk best vaak vreemde straatnamen voorbij waarvan je je haast niet voor kunt stellen dat er meer straten zijn die zo heten. Ik heb het eindelijk uitgezocht. Om het antwoord op de vraag te vinden, ben ik weer eens in de BAG-database gedoken. Dat is de database van de Basisregistraties Adressen en Gebouwen, en daarin s...

Wat zijn de regels voor nieuwe straatnamen?

Dorstige Smid , Mickey Mousestraat , Kerstomaatplantsoen . Tussen alle vragen die mensen me stellen over straatnamen, komen twee vragen iedere keer weer terug: wie bedenkt toch al die nieuwe straatnamen en wat voor regels gelden daarbij? Het vaststellen van straatnamen is een taak van de gemeente - het gebeurt in het algemeen door het College van B&W. Veel gemeentes hebben een speciale straatnaamcommissie, die advies uitbrengt aan het College. In de commissie zitten deskundigen met verschillende achtergronden, zoals een stadshistoricus en een stedenbouwkundige. De manier waarop in een gemeente de straatnamen worden vastgesteld, is vastgelegd in een 'Verordening Straatnaamgeving en huisnummering'. In die verordening kan een gemeente ook richtlijnen voor de straatnamen opnemen, maar dat is niet verplicht. Het kan ook zijn dat de straatnaamcommissie ongeschreven regels hanteert. Er is dus niet één vaste lijst met regels waar alle straatnamen in Nederland aan moeten vol...

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet. Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste lĂ¡Ă¡n van Nederland. Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk la...

Waarom ligt er bij het Drielandenpunt een Viergrenzenweg?

Onlangs was ik bij het Drielandenpunt in Vaals. Op weg ernaartoe reed ik over de Viergrenzenweg. Dat klinkt erg onlogisch... waarom heet die weg niet gewoon Drie grenzenweg? Natuurlijk maakte ik het eerst veel te moeilijk: ik haalde er een vraagstuk bij van de lagere school. Er staan vier bomen langs de weg en een man wil daar slingers tussen ophangen. De vraag is hoeveel slingers hij nodig heeft. Ik herinner me goed dat een deel van de klas zonder na te denken 'vier' antwoordde. Als er vier bomen staan, heb je immers ook vier slingers nodig. Maar zo zit het dus niet. En als je drie landen hebt, zitten daar ook zeker geen vier grenzen tussen. Maar hoe komt de Viergrenzenweg dan aan zijn naam? Dat is heel eenvoudig: ons Drielandenpunten was ooit een Vierlandenpunt. Behalve Nederland, België en Duitsland kwam ook Neutraal Moresnet nog op dit punt uit. Neutraal Moresnet? Na de val van Napoleon werden in 1815 tijdens het Congres van Wenen nieuwe afspraken gemaakt over de lan...