Doorgaan naar hoofdcontent

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen rijk op. In de elfde eeuw kwam daar het bankwezen tot bloei. Een eeuw later begonnen de geldwisselaars uit Lombardije zich over West-Europa te verspreiden; ze trokken met handelaren mee van jaarmarkt naar jaarmarkt en kwamen zo ook in de Nederlanden terecht.

Het was hier in die tijd door de kerk verboden om geld uit te lenen tegen rente of een onderpand. Maar door de groei van de economie en de handel was er toch veel behoefte aan geldschieters en kredietverstrekkers.Om in de behoefte te kunnen voorzien, werd voor Joden en Lombarden een uitzondering gemaakt op de kerkwetten. De Lombarden konden in de steden tegen betaling een vergunning krijgen om voor langere tijd een 'geldtafel' te exploiteren. Ons woord 'bank' is afgeleid van 'banca', het Italiaanse woord voor zo'n geldtafel. In de dertiende eeuw werd het woord 'lombard' of 'lombaert' al in het Nederlands gebruikt in de algemene betekenis 'bankier', 'geldwisselaar' of 'woekeraar'. We gebruiken het woord 'lommerd' tegenwoordig nog steeds in de betekenis 'pandjeshuis'. In de zeventiende eeuw namen veel steden de banken in eigen beheer door zelf een 'Bank van Lening' op te richten. Daarmee gingen de Lombarden - en de andere private pandjeshuizen - een steeds kleinere rol spelen.

In veel steden in Nederland en België zijn nog straatnamen die aan het werk van de Lombarden herinneren. Zoals de straat langs de kerk in de volksmond de Kerkstraat werd genoemd en de straat langs de molen de Molenstraat, zo noemde men de straat waar de Lombard zijn bank had de Lombardstraat. En daar zijn er nogal wat van. De Lombardkade in Rotterdam, de Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag, de Lombardstegen in Leiden, Gouda, Arnhem en Haarlem, de Lombardstraat in Goes, het Lombardstraatje in Venlo, de Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen en de Lombardstraat in Brussel (de 'Rue du Lombard')... en zo zijn er nog wel meer. Ze liggen allemaal op een plaats in de stad waar vroeger een geldwisselaar zijn handel dreef. De Enge Lombardsteeg in Amsterdam dankt zijn naam niet aan een enge inwoner van Lombardije, maar is een enge (smalle) steeg waar ooit een lombard zat. Iets verderop wordt de steeg wat breder en heet het de Wijde Lombardsteeg.

Lombard Street is een belangrijke straat in het centrum van Londen. Dit stuk grond werd in de dertiende eeuw door Koning Edward I toegewezen aan de Lombarden om daar hun bankzaken te ontplooien. Tegenwoordig is Lombard Street een van de meest beroemde straten van Londen, waar alle Britse banken hun hoofdkantoor gevestigd hebben.

In de stad Philadelphia ligt ook een Lombard Street. Men vermoedt dat die gewoon is genoemd naar de beroemde Lombard Street in Londen. En dan ligt er ook nog een beroemde Lombard Street in San Francisco - dat is dat supersteile weggetje midden in de stad met al die haarspeldbochten, waar iedere zichzelf respecterende regisseur wel een keer een achtervolgingsscène heeft opgenomen. Die Lombard Street is dan weer genoemd naar de Lombard Street in Philadelphia. Toen Jasper O'Farrell halverwege de negentiende eeuw het stratenplan voor San Francisco bedacht, besloot hij blijkbaar dat daar ook een Lombard Street in moest komen. Gewoon omdat zo veel steden een Lombard Street hebben...

Reacties

Anoniem zei…
Rue de Lombard in Parijs met een fameus jazz-podium.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

Nog nooit vertoond: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Een tijdje geleden was ik in de Kerkring in Klundert en niet lang daarna in de Keerkring in Capelle aan den IJssel. Natuurlijk viel me op dat je ook van de Kerkring naar de Keerkring kunt door één letter aan de naam toe te voegen. Er moeten meer straatnamen zijn waar dat mee kan, bedacht ik, maar zou je daar ook een hele puzzel van kunnen maken? Ja, dat kan. Zie hieronder het bewijs: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen!

Hoe werkt zo'n ruitpuzzel ook weer? Je begint met een woord van één letter. Bij ieder volgende woord voeg je steeds een extra letter toe; de volgorde van de letters binnen het woord kan daarbij wel veranderen. En zo ga je door tot halverwege. Daarna ga je via een andere weg weer terug door steeds een letter weg te halen en de volgorde van de resterende letters wellicht nog aan te passen. Bij deze Straatnamenruitpuzzel zijn alle antwoorden straatnamen in Nederland. Je begint met een straatnaam van één letter, dan een van twee, en zo door t…