Doorgaan naar hoofdcontent

Een Van Goghstraat in de Schilderswijk - en toch heeft de schilder er niks mee te maken

Vincent van Gogh is een van de bekendste Nederlandse kunstschilders. Een beetje schilderswijk kan dus niet zonder een Vincent van Goghstraat. Het ligt ook voor de hand om aan te nemen dat iedere Van Goghstraat wel zal kruisen met een andere straat die naar een schilder is genoemd. Maar dat is niet. Sterker nog: niet iedere Van Goghstraat is naar de schilder genoemd!

Laten we eens een kijkje nemen in de bekendste schilderswijk van Nederland: de Schilderswijk in Den Haag. Die wijk heet natuurlijk zo omdat de straten er zijn genoemd naar schilders: Brueghelstraat, Van Ostadestraat, Segherstraat, Hobbemastraat... enzovoorts. In het noorden van de wijk ligt - parallel aan de Loosduinsekade - de Van Goghstraat. Deze is vreemd genoeg omgeven door allerlei straten die helemaal niet aan schilders doen denken, zoals de Zusterstraat (genoemd naar een zusterklooster) en de Schapenlaan (een oude schaapherdersroute). Veel van de straten in deze buurt zijn een verwijzing naar een familie of gebouw in de directe omgeving. De naastgelegen Groenesteinstraat werd genoemd naar een boerderij aan de Loosduinseweg. Je voelt het misschien al aankomen: de Van Goghstraat in de Schilderswijk is helemaal niet naar de schilder genoemd! Toen de straat aan het eind van de negentiende eeuw een naam moest krijgen, besloot men deze te noemen naar de familie Van Gogh die een bekende houtzaagmolen had aan de nabijgelegen Loosduinsevaart. Ik vind het wel mooi dat dat dan uitgerekend in de Schilderswijk gebeurt.

Oké, van een Van Goghstraat mag je dus niet klakkeloos aannemen dat die naar Vincent is genoemd. Er zijn immers meer mensen die Van Gogh heten en waar straten naar genoemd zijn, zoals zijn broer Theo of schrijfster Anna van Gogh-Kaulbach (die met zijn neef getrouwd was). Maar van een 'Vincent van Goghstraat' mag je toch wel aannemen dat die naar Vincent genoemd is? Ja, maar dat kan natuurlijk best een andere Vincent van Gogh zijn. Neem bijvoorbeeld de Vincent van Goghstraat in Benschop. Deze straat is niet naar de schilder genoemd, maar naar zijn grootvader die van 1816 tot 1822 predikant was in Benschop.

Natuurlijk gaat het hier om uitzonderingen, net als bij de Piet Heinstraat in Utrecht. Als je ergens een Van Goghstraat ziet, is de kans best groot dat die gewoon naar de schilder genoemd is.

Reacties

Anoniem zei…
Saillant detail is dat Vincent van Gogh (de schilder) zelf in de Haagse Schilderswijk heeft gewoond.
Andreas Dijk zei…
Een straat naar Vincent van Gogh vernoemen in de Haagse Schilderwijk zou ongepast zijn. De straten in de Schilderwijk zijn vernoemd naar schilders uit de Gouden Eeuw. Van Gogh hoort thuis in het Benoordenhout, waar straten zijn vernoemd naar Mauve, Mesdag, Israëls, Weissenbruch enz.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…