Over straatnamen met name

Op Twitter werd me de vraag gesteld waar dat 'Nobel' vandaan komt in straatnamen zoals Nobellaan of Nobelstraat . Als je ergens een Nobelstraat ziet, kun je gokken dat die naar Alfred Nobel genoemd is. Maar er zijn meer Nobellen of Nobels dan je denkt. Er zijn in Nederland ongeveer 75 straten naar een of andere Nobel genoemd. Er is bijvoorbeeld een Nobelstraat in Breda, in Brielle, in Haarlem, in Den Haag, in Nieuw Namen en in Rotterdam, en er is een Nobelslag in Houten, een Nobel Hoeve in Vleuten en een Nobelhof in Sint Pancras. En het wonderlijke is dat de straten uit deze opsomming allemaal naar een andere Nobel zijn genoemd. Het grootste deel van deze straatnamen - ongeveer twee derde - is genoemd naar Alfred Nobel , de Zweedse chemicus die rijk werd van de uitvinding van het dynamiet en die de Nobelprijs instelde. Er zijn aardig wat industrieterreinen waar de straten naar uitvinders en wetenschappers zoals Einstein en Edison zijn genoemd, en daar krijgt Nobel ook v...

IJsjesproducent OLA stopt binnenkort met de productie van het bekende waterijsje 'De Raket', zo las ik net op Nu.nl . De Raket was vijftig jaar lang het populairste ijsje van OLA. Het einde van een tijdperk dus. Wat zien we daarvan terug in de straatnaamgeving? Er zijn op dit moment in Nederland drie straten naar de Raket genoemd: het Raketpad in Arnhem, de Raketlaan in Hoogezand en de Rakethof in IJsselstein. In België zijn er ook drie: de Raketstraat in Brussel en de Raketstraat in Gent, en de  Raketlaan in Sint-Pieters-Woluwe. Zes straatnamen is op zich niet zo veel, maar voor een waterijsje is dat toch een aardige score. Bij personen is het de gewoonte om pas straatnamen naar ze te noemen na hun overlijden. Misschien dat er zo ook extra straatnamen voor de Raket bij komen als OLA daadwerkelijk met de productie is gestopt. We gaan het zien. OLA stopt met de Raket omdat die eigenlijk alleen in Nederland populair was. De kans dat er in het buitenland verder nog str...

Ik zag gisteren een tweet van Tom Egbers met een foto van de Rudi Carrelllaan in Hilversum. Hij schrijft daarbij: "Altijd gedacht dat Churchilllaan het enige Nederlandse adres/woord is met drie l-en achter elkaar."  Maar er zijn er natuurlijk meer. In de reacties op die tweet werden direct een aantal andere straatnamen met drie l'en genoemd, zoals de Marshalllaan en de Baden Powelllaan . Hoog tijd om eens uit te zoeken bij welke letters dit nog meer voorkomt en een complete lijst te maken. Er blijken maar vier letters te zijn waarvan je er drie dezelfde achter elkaar in een straatnaam kunt tegenkomen: de e, de i, de l en de s. Bij de e gaat het eigenlijk altijd om een straat die naar een meervoud op -eeën genoemd is: orchideeën, reeën, Pyreneeën of de Hooge Wheeën (in Oldemarkt). Aanvullingen daarop zijn nog de Rheeërweg in Zeijen en de Wijk aan Zeeërweg in IJmuiden. Bij de i gaat het altijd om een volgnummer in Romeinse cijfers. Op een enkele uitzondering na zijn h...

Af en toe komt er in het nieuws een bericht voorbij dat iemand vindt dat een bepaalde straatnaam aangepast moet worden. Het gaat dan bijvoorbeeld om een straat die ooit naar een zorgzame dorpspastoor is genoemd, waarvan later bleek dat die pastoor zich helemaal niet zo netjes gedragen heeft. Of een straat is ooit genoemd naar een burgemeester die een dorp door de Tweede Wereldoorlog heeft geloodst, maar van wie men nu vermoedt dat hij stiekem met de Duitsers heulde. Bij dit soort discussies komt ook vaak een van de vele Transvaalbuurten voorbij. Ehh... Transvaal? We gaan even terug naar Zuid-Afrika in de negentiende eeuw. Nadat de Britten de Nederlandse Kaapkolonie hadden geannexeerd, trokken de nazaten van de Nederlandse kolonisten (ook wel 'Afrikaners' of 'Boeren' genoemd) tijdens de Grote Trek naar het noorden om daar hun eigen Boerenstaten te stichten. Zo stichtte men Oranje Vrijstaat met als hoofdstad Bloemfontein en de Zuid-Afrikaansche Republiek met als hoof...

De schrijver Ferdinand Bordewijk is bekend van werken zoals Blokken, Bint en Karakter. Veel mensen kennen hem ook van de opvallende achternamen die hij voor zijn karakters bedacht zoals Dreverhaven, Katadreuffe, Ypsilinti en Van der Karbargenbok. Prachtige namen die nooit in het echt bestaan hebben en allemaal door Bordewijk verzonnen zijn. Bordewijk hield wel van die bijzondere namen. Wist je dat Bordewijk zo ook een heleboel echte straatnamen bedacht heeft voor de gemeente Den Haag? Bordewijk wist van zichzelf dat hij overgevoelig was voor bepaalde namen en ook over straatnamen had hij een sterke mening. De bestaande straatnamen waren volgens hem ambtelijk, fantasieloos en saai. Wie wil er nou in de Sinaasappelstraat of de Tomatenstraat wonen? Dat kon beter. Hij vond dat straatnamen niet te lang moesten zijn, mooi moesten klinken en liefst ook een beetje tot de verbeelding moesten spreken. Het achtervoegsel -straat vond hij lelijk en overbodig. Het kon toch niet moeilijk zijn o...

Op de site Plakken en Knippen verscheen eerder deze week een artikel waarin Arjan van der Meij op zoek gaat naar tweeletterwoorden die ook de afkorting van een chemisch element zijn. En vervolgens probeert hij zo lang mogelijke woorden van die zinnen te maken, zoals "Ho, ga er in na pa!" Het deed me denken aan een opgave uit de ontzettend lastige NBV-kerstpuzzel van 2015 waarin een opdracht was om een zo lang mogelijke zin te maken met woorden die helemaal uit elementen zijn opgebouwd. Dat leverde inzendingen op zoals "AIVD besluit inwoners te vragen om op kerstavond hun kop te buigen over lastige hersenkrakers" maar ook nog véél langere verhalen. Je zult begrijpen dat ik me toen afvroeg of er ook straatnamen zijn die je helemaal als een verzameling elementen kunt schrijven. Laat ik om te beginnen een voorbeeld geven van wat ik precies bedoel. Neem het Kronenburgerpark in Nijmegen, dat kun je opgesplitst in elementen schrijven als Kr-O-Ne-N-B-U-Rg-Er-P-Ar-K....

Joost van den Vondel is misschien wel de grootste dichter uit de Lage Landen, maar zijn we ons daar nog wel voldoende van bewust? Een dag of tien geleden schreef Christiaan Weijts in een column in het NRC dat het werk van Vondel niet meer van deze tijd is en dat Vondel (samen met andere oude helden zoals Hooft, Bilderdijk en Multatuli) onherstelbare schade toebrengt aan het leesplezier van scholieren. Frank van Pamelen betoogde vandaag in de Volkskrant dat het werk van Vondel nieuw leven ingeblazen moet worden. "Is het jammer als Gijsbrecht van Aemstel of Lucifer van de leeslijst verdwijnt? Welnee. Het wordt pas jammer als we de persoon Vondel uit het geheugen wissen. Want daarmee verkwanselen we kostbaarder cultureel erfgoed dan we ons weleens realiseren."  En toen vroeg ik me dus af: leeft Vondel wel voldoende voort in onze straatnamen? Zijn er naar Vondel bijvoorbeeld meer straten genoemd dan naar alle Jansens bij elkaar? Cultureel erfgoed moet je niet verkwanselen. ...