Over straatnamen met name

Kijk eens aan: een hele Levensweg in 26 straatnamen, van de A van Aankomstpassage (een romantischer aanduiding voor de geboorte kon ik even niet vinden) tot de Z van Zielakkersweg (in Geest eren natuurlijk). En natuurlijk alles wat daar verder tussen hoort. Aankomstpassage (in Schiphol) Kinderstraat (in Zierikzee) Speelweide (in Uden) Schoolstraat (in Halfweg, Aarle-Rixtel, Huizen of een van die meer dan vierhonderd andere plaatsen met een Schoolstraat) Hogeschoollaan (in Breda) Verliefd Laantje (in Helmond) Universiteitsweg (in De Bilt) Eerste Baan (in Zwolle) of de Startbaan (in Nootdorp) Lieverman  (in Gemert) of de  Lieve Vrouwestraat  (in Vaals) Trouwhof (in Tilburg) Kindermakerdreef (in Bergschenhoek) Kinderstraatje (in Lepelstraat) Kinderbos (in Boxtel) Nieuwe Baan (in Tienray) Nieuwe Huizen (in Assen),  en misschien wel Vierhuizen (Schiermonnikoog), Vijfhuizen (Haarlem), Zevenhuizen (Werkendam) of zelfs Twintighuizen (Dordrecht) Dr...

Gisteren was het in Nederland Koningsdag. In het hele land werd de vijftigste verjaardag van koning Willem-Alexander gevierd. En wat vieren we vandaag? Dat hangt af van waar je woont, maar in een Koningstraat is het iedere dag Koningsdag.  Er zijn in Nederland bijna tweehonderd straten die simpelweg Koningsstraat , Koningsweg , Koningsdijk of Koningsplein heten. Ik zou er nog eens in kunnen duiken naar welke koning die specifiek genoemd zijn, maar waarschijnlijk is dat lang niet altijd bekend. Er zijn echter ook nog eens tientallen straatnamen die ons aan de naam van een specifieke koning doen herinneren. Ik heb voor het gemak alleen gekeken naar straatnamen die met "Koning" beginnen, en toen vond ik er al behoorlijk wat. Van de straatnamen die naar personen zijn genoemd, wordt de top-drie gevormd door de koninginnen Juliana, Wilhelmina en Beatrix, en ook Emma staat hoog in die lijst. Willem-Alexander is de laatste jaren flink gestegen op die ranglijst. Maar er zijn oo...

Gisteren hebben de gemeente Amsterdam, Stadion Amsterdam en Ajax de intentie uitgesproken om de naam van de Amsterdam Arena te wijzigen in Johan Cruijff Arena . Dat moet ergens in de komende zes maanden gaan gebeuren. Maar het vernoemen van het stadion is nog niet genoeg. In dezelfde intentieverklaring wordt aangekondigd dat er in Amsterdam ook nog een brug, straat of plein naar Johan Cruijff zal worden vernoemd. Nou moet er alleen nog een geschikte plek gevonden worden. Het makkelijkste is om ergens een brug naar Cruijff te noemen. Amsterdam heeft meer dan duizend naamloze bruggen en is naarstig op zoek naar een geschikte naam. Er is alleen een probleempje: er is al jaren een Johan Cruijffbrug in Amsterdam. In 2005 zijn in Park de Meer een aantal bruggen genoemd naar beroemde Ajacieden. Behalve een Barry Hulshofbrug en een Sjaak Swartbrug ligt daar dus ook al een bruggetje dat officieel de Johan Cruijffbrug heet. Het is niet zo handig om nog een tweede brug in Amsterdam de...

Een tijdje geleden was ik in de Kerkring in Klundert en niet lang daarna in de Keerkring in Capelle aan den IJssel. Natuurlijk viel me op dat je ook van de Kerkring naar de Keerkring kunt door één letter aan de naam toe te voegen. Er moeten meer straatnamen zijn waar dat mee kan, bedacht ik, maar zou je daar ook een hele puzzel van kunnen maken? Ja, dat kan. Zie hieronder het bewijs: een Straatnamenruitpuzzel. Dat wordt lekker puzzelen met Pasen! Hoe werkt zo'n ruitpuzzel ook weer? Je begint met een woord van één letter. Bij ieder volgende woord voeg je steeds een extra letter toe; de volgorde van de letters binnen het woord kan daarbij wel veranderen. En zo ga je door tot halverwege. Daarna ga je via een andere weg weer terug door steeds een letter weg te halen en de volgorde van de resterende letters wellicht nog aan te passen. Bij deze Straatnamenruitpuzzel zijn alle antwoorden straatnamen in Nederland. Je begint met een straatnaam van één letter, dan een van twee , en zo do...

Er zijn in Nederland nauwelijks winkelstraten die gewoon Winkelstraat heten en dat is best opmerkelijk. De straat bij de kerk heet vaak Kerkstraat , de straat langs het station bijna altijd Stationsstraat en op het industrieterrein ligt de Industriestraat . Maar boodschappen doe je vaak gewoon in de Dorpsstraat , de Steenstraat , de Peppelweg of op het Wilhelminaplein . Waarom zijn er zo weinig winkelstraten die Winkelstraat heten? Heel vroeger ontstonden straatnamen gewoon op straat. Ze werden vaak genoemd naar herkenningspunten zoals belangrijke gebouwen, prominente bewoners of de handel die er werd gedreven. Aan die tijd hebben we straatnamen overgehouden zoals Vissteeg , Beestenmarkt , Boterbrug en Wijnhaven - je kunt wel zien wat daar vroeger verhandeld werd. Er bestaan ook wel een paar oude Winkelstraten , maar die werden zo genoemd omdat er een opvallende knik in de straat zat (en 'winkel' is een oud woord voor hoek, zoals ook in 'winkelhaak'). De term ...

In een land waar straten zijn genoemd naar schrijvers, kunstschilders, opera's en striphelden, mag je natuurlijk verwachten dat ook straten worden genoemd naar een andere populaire vorm van cultuur: voetbal. Voetbal beheerst het leven van een groot deel van de Nederlanders. De KNVB is met meer dan 1,2 miljoen leden met afstand de grootste sportbond van het land. Als het Nederlands elftal wedstrijden speelt op een EK of WK kleuren in het hele land de straten oranje. Toen Johan Cruijff overleed was het hele land in rouw. Voor veel spelers begint de carrière letterlijk met voetbal op straat. Wat zien we van dat alles in de Nederlandse straatnamen terug? Jurryt van de Vooren inspireerde me tot een voetbalronde door straatnamenland. Ik begin makkelijk. Er zijn in Nederland drie plaatsen die een Voetbalstraat hebben, ergens in een wijk met allemaal sporten. Er ligt een Voetbalstraat in Den Haag, Rotterdam en Fijnaart. Een logische plek om te zoeken naar straten die hun naam aan ...

Soms ontdek je van die mensen waar veel minder straten naar genoemd zijn dan je zou verwachten. Van die mensen die een opvallend, uitbundig en avontuurlijk leven hebben geleid, die letterlijk of figuurlijk grenzen hebben verlegd, voor wie geen uitdaging te groot was, die pioniers waren in hun vakgebied, en die hun tijd ver vooruit waren. Van die mensen die je tientallen straatnamen zou gunnen, maar die om een of andere reden op een, twee of drie straten zijn blijven steken. Een van die mensen is Alexine Tinne. Alexandrine Tinne - roepnaam Alexine - werd in 1835 geboren in Den Haag als dochter van zeer welgestelde ouders. Als klein meisje was ze al geboeid door verhalen van ontdekkingsreizigers over verre vreemde oorden; ze was kind aan huis bij de Koninklijke Bibliotheek die bij haar in de straat zat. Ze hield zich op jonge leeftijd ook al bezig met fotografie, wat zeker in die tijd heel bijzonder was. Ze maakte foto's van haar familieleden, van Haagse stadsgezichten en van din...

In Boxmeer zijn vorige week de straatnaamborden onthuld van de Metworstlaan en de Koningsrotonde. Maar denk nou niet dat er in de directe omgeving van de Metworstlaan ook straten naar andere soorten broodbeleg zijn genoemd. En de Koningsrotonde verwijst ook niet naar Willem-Alexander of een van zijn voorgangers. De twee straatnamen verwijzen namelijk naar een eeuwenoude traditie: de Metworstrennen. ' De Metworstrennen ' is de naam van een eeuwenoude paardenrace die ieder jaar op carnavalsmaandag wordt gehouden in het Vortums Veld tussen Boxmeer en Vortum-Mullem. Het verhaal gaat dat er in de vijftiende eeuw een freule Aleida was die daar met haar koets van de weg raakte. Enkele Boxmeerse jongens te paard hielpen haar weer op weg, en kregen daarvoor een mooie beloning. Sindsdien wordt er op die plek jaarlijks een paardenrace gehouden. De freule verplichtte een nabijgelegen hoeve om vanaf dat moment ieder jaar de prijzen te schenken voor de winnaar: een metworst (van zeven el...

Nou, dat was me het weekje wel. Op vrijdag 17 februari presenteerde ik mijn nieuwe boek Over straatnamen met name in een Bibliotheekcollege in het Bibliotheektheater in Rotterdam. Zaterdag stond er een leuk interview in de Volkskrant en was ik zelfs even het openingsnieuws op NOS.nl (totdat Wilders en Trump de aandacht weer opeisten). En dinsdag barstte de media-aandacht helemaal los met een artikel in De Telegraaf en interviews met Edwin Evers (op Radio 538) en Mattie & Wietze (op QMusic). Ik heb eens op een rijtje gezet op welke manier er in de afgelopen week allemaal aandacht is besteed aan mijn boek - eigenlijk vooral voor mezelf, maar misschien vinden jullie het ook wel leuk om na te lezen, luisteren en kijken. Vrijdag 17 februari 2017 Bibliotheekcollege in Rotterdam Rijnmond Nu (Radio Rijmond) Zaterdag 18 februari 2017 De perfecte straatnaam is onderscheidend en herkenbaar (de Volkskrant) 'Straatnamen mogen best een beetje opvoeden' (NOS.nl) 'Afrik...

Vandaag is het precies 64 jaar geleden dat bij een zware stormvloed grote delen van Zuid-Holland, Zeeland en Noord-Brabant onder water kwamen te staan. Er liggen op allerlei plekken straten waarvan de namen ons aan de watersnoodramp herinneren. De watersnoodramp vond plaats in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953. Die datum zie je in een aantal straatnamen terug: de 1-Februariweg (in Heijningen), de 1 februariweg (in Herkingen) en Plein 1 febr 1953 (in Nieuw-Vossemeer). Verspreid over het hele overstromingsgebied zijn er nog veel meer straatnamen die naar deze ramp verwijzen. Op een aantal plekken zijn bijvoorbeeld Nederlandse gemeentes vernoemd als dank voor de hulp die ze hebben geboden. Zo komt Stellendam aan een Haagsestraat en een Brielsestraat , Oude-Tonge aan een Haarlemmerstraat , Middelharnis aan een Doetinchemsestraat en Herkingen een Adoptieplein . Veel hulp kwam van het Rode Kruis. Ooltgensplaat kreeg daarom later een Roode Kruislaan , in Oude-Tonge noemde men ee...

Op Eerste Kerstdag begint de uitzending van de  Top 2000 op Radio 2 . We kunnen dan de rest van het jaar luisteren naar de 2000 populairste popliedjes aller tijden. Bohemian Rhapsody, Hotel California, Una Paloma Blanca... van die dingen. In die lange lijst komen ook af en toe straatnamen voorbij. Ik zet een aantal straatnaamnummers voor je op een rij, in de volgorde waarin ze afgespeeld worden. Dan heb je wat om naar uit te kijken! Nummer 1952:  Ventura Highway  - America Toen zanger Dewey Bunnell 11 jaar oud was, reed hij met zijn ouder over de  State Route 1  langs de kust van Californië die ook door Ventura komt. Het was een heerlijke tocht in de zon, met uitzicht over zee. Het was een groot contrast met het koude Oklahoma waar ze toen woonden. Tijdens hun rit langs de kust kregen ze een lekke band bij het bord waarop de weg naar 'Ventura' stond aangegeven. Het lied vertelt hoe hij er sindsdien als kind in koud Oklahoma altijd van droomde om naar...

Op de meeste straatnaamborden staat alleen de straatnaam en verder niets. Daarmee doet het bord precies waar het voor bedoeld is: laten zien wat de naam van de straat is. Maar je kunt op allerlei plekken straatnaamborden zien waar behalve de straatnaam ook een onderschrift op staat. Vaak ter leeringh, soms ter vermaeck. Eerst even iets over al die borden zónder onderschrift. Als ik een bord zie waar Mozartlaan , Industrieweg of Kerkstraat op staat, mis ik die onderschriften niet. Behalve dan misschien als er bij die Kerkstraat in geen velden of wegen een kerk te bekennen is, want dan word ik toch weer nieuwsgierig. Maar soms zie ik straatnamen staan die me nieuwsgierig maken naar de herkomst of betekenis. Als een straat naar een  specifieke datum genoemd is bijvoorbeeld, of als er een mysterieuze naam op staat. Dergelijke straatnamen roepen toch om een toelichting. Dat is ook het geval als de straat naar een persoon is genoemd wiens naam me helemaal niks zegt. Dan is he...

De Nederlandse wetenschapper Ben Feringa heeft (samen met twee anderen) de Nobelprijs voor Scheikunde gewonnen, zo werd vandaag bekend. Sporthelden worden soms direct met een eigen straatnaam vereerd als ze een olympische gouden medaille gewonnen hebben. Wat een gouden medaille op de Olympische Spelen is voor een sporter, is de Nobelprijs voor een wetenschapper. Wordt Ben Feringa nou ook meteen met een straatnaam beloond voor zijn werk? De Nobelprijzen werden in 1901 voor het eerst uitgereikt. Er zijn twintig Nederlanders die sindsdien een Nobelprijs hebben gewonnen. Als klein eerbetoon noem ik ze hier allemaal: Jacobus Henricus van 't Hoff (1901, Scheikunde), Hendrik Antoon Lorentz (1902, Natuurkunde), Pieter Zeeman (1902, Natuurkunde), Johannes Diderik van der Waals (1910, Natuurkunde), Tobias Asser (1911, Vrede), Heike Kamerlingh Onnes (1913, Natuurkunde), Willem Einthoven (1924, Geneeskunde), Christiaan Eijkman (1929, Geneeskunde), Peter Debye (1936, Scheikunde), Frits Ze...

In maart van dit jaar overleed Johan Cruijff. De grote vraag is natuurlijk: waar in de wereld ligt de eerste straat die naar deze grote voetballer genoemd is? Je zou toch denken dat ze in Amsterdam of Barcelona wel ergens een mooie straat voor hem kunnen vinden, of anders een park, plantsoen of gewoon een grasveldje. Maar in Amsterdam werd vooral gesproken over de mogelijkheid om de Arena naar hem te noemen, of misschien zelfs Schiphol . Ondertussen werd in Roosendaal ook geopperd om een straat naar Johan Cruijff te noemen, maar daar houdt men zich netjes aan de regel dat een persoon tien jaar dood moet zijn voordat er een straat naar genoemd mag worden. Vandaag kwamen ineens alle landelijke en regionale kranten en nieuwssites met belangrijk nieuws: de eerste Johan Cruijffstraat ter wereld komt in Catalonië. Ik citeer uit het bericht van NOS (maar ik had ook dat van RTL, Telegraaf, Parool, AD, Volkskrant, Metro of een van de vele andere bronnen kunnen nemen): "Een klein ...

Het antwoord op de vraag naar welke personen in Nederland de meeste straten zijn genoemd, is eigenlijk een beetje saai. Dat zijn namelijk allemaal leden van de koninklijke familie. In de top-20 met meest populaire straatnamen staan straten die naar Juliana, Wilhelmina, Beatrix, Bernhard en Emma zijn genoemd. Verder is er tussen alle bomen en gebouwen geen persoon te bekennen. Maar als we het koningshuis nou even negeren, wie zijn dan de meest populaire personen? Eerst even een opmerking vooraf: de aantallen die ik hieronder noem, zijn met opzet afgerond en geven dus alleen een globaal beeld. Het is namelijk nogal veel werk om precies uit te zoeken hoeveel straten naar een bepaalde persoon zijn genoemd, want niet iedere Piet Heinstraat is naar dé Piet Hein genoemd en niet iedere Van Goghstraat naar Vincent van Gogh (zelfs niet als die in de schilderswijk ligt). Ik had helemaal geen tijd en zin om dat exact uit te zoeken en het leek me ook niet nodig. Dit zijn de personen waarbi...