Doorgaan naar hoofdcontent

Van Prinsestraat tot Koninginnegracht - over de tientallen Oranje-straten van Den Haag

Een paar weken geleden besloot de gemeente Den Haag om een nieuw plein bij de Koninklijke Bibliotheek de naam Maria Stuartplein te geven. Het plein ligt ingeklemd tussen de Prins Willem-Alexanderhof, de Prins Clauslaan en de Juliana van Stolberglaan. De naam van het plein verwijst naar Maria Stuart I (1631-1660, prinses van Oranje) én naar Maria Stuart II ((1662-1694, prinses van Oranje en koningin van Engeland en Schotland). Een dubbele vernoeming dus. Naar Maria Stuart II was in 1953 ook al een laan genoemd in Den Haag; de Koningin Marialaan ligt ongeveer zeshonderd meter van het nieuwe plein. 

De hofstad Den Haag kent een rijke traditie om straten te noemen naar Oranjes en Nassaus, en ook om meerdere straten naar een en dezelfde persoon te vernoemen. Het is dus niet zo vreemd als je het overzicht een beetje kwijt bent. Ik heb daarom alle straten die ik in deze categorie kon vinden maar eens op een rij gezet: van Prinsestraat tot Koninginnegracht, en van Willem de Zwijgerlaan tot aan Prinses Alexialaan. (Tussen haakjes geef ik bij de straatnamen steeds het jaar waarin de naam is vastgesteld.)

  • Het Huis van Oranje(-Nassau): Oranjeplein (1863) en Oranjestraat (1863) (Deze vernoemingen gebeurden in het kader van de vijftigjarige herdenking van de onafhankelijkheid, gevierd in 1863.)
  • Het geslacht Nassau: Nassaulaan (1861), Nassaukade (1877) en Nassauplein (1883)
  • Willem van Oranje (1533-1584): Willem de Zwijgerlaan (1903)
  • Anna van Bueren (1533-1558, de eerste vrouw van Willem I prins van Oranje): Anna van Buerenstraat (1898)
  • Anna van Saksen (tweede vrouw van Willem I prins van Oranje): Anna van Saksenlaan (1999)
  • Charlotte de Bourbon (1546/47-1582, derde vrouw van prins Willem I van Oranje): Charlotte de Bourbonstraat (1898) en Charlotte de Bourbonplein (1906)
  • Louise de Coligny (1555-1620, vierde vrouw (sinds 1582) van Willem I van Oranje): Louise de Colignystraat (1898), 2e Louise de Colignystraat (1913) en 3e Louise de Colignystraat (1913)
  • Maurits (1567-1625, zoon van Willem I van Oranje): Prins Mauritslaan (1904) en Prins Mauritsplein (1905)
  • Otto II (1305-1350, voorvader van Willem van Oranje): Nassau Dillenburgstraat (1894)
  • Hendrik III (voorvader van Willem van Oranje): Nassau Bredastraat (1957)
  • Willem Adriaan van Nassau (1632-1705): Nassau Odijckstraat (1894)
  • Jan van Nassau (broer van Willem van Oranje): Jan van Nassaustraat (1894)
  • Hendrik van Nassau (1640-1672, zoon van prins Maurits): Nassau Ouwerkerkstraat (1894)
  • Jonker Frederik van Nassau (1624-1672, zoon van prins Frederik Hendrik): Nassau Zuilensteinstraat (1894)
  • Willem Lodewijk (1560-1620, neef van Willem I van Oranje): Willem Lodewijklaan (1917)
  • Willem II (1626-1650, prins van Oranje): Prinsestraat (in 1646 werd de straat al vermeld als jonge Princenstraat)
  • Johan Willem Friso (1687-1711, prins van Oranje): Jan Willem Frisolaan (1951) en Jan Willem Frisohof (1994)
  • Maria Stuart I (1631-1660, prinses van Oranje): Maria Stuartplein (2019)
  • Maria Stuart II (1662-1695, koningin van Engeland en echtgenote van koning-stadhouder Willem III): Koningin Marialaan (1953) en Maria Stuartplein (2019)
  • Anna van Hannover (1709-1759, vrouw van Willem IV): Anna van Hannoverstraat (1987)
  • Carolina (dochter van prins Willem IV): Carolina van Nassaustraat (1910)
  • Frederik Hendrik (1584-1647, prins van Oranje): Prinsegracht (jaartal onbekend)
  • Amalia (1602-1675, vrouw van Frederik Hendrik): Prinsessewal (1839), Prinsessegracht (1964) en Amalia van Solmsstraat (1898)
  • koning Willem I (1772-1840): Prins Willemstraat (1889), Hoge Prins Willemstraat (1906) en Prins Willemplein (1947)
  • Koningin Wilhelmina van Pruisen (1774-1837, vrouw van koning Willem I): Koninginnegracht (1843)
  • Louise Henriëtte, (1627-1667, dochter van stadhouder Frederik Hendrik): Louise Henriëttestraat (1907)
  •  Prins Frederik (1797-1881, zoon van koning Willem I): Frederikstraat (1843)
  • Prinses Marie (1841-1910, dochter van prins Frederik): Prinses Mariestraat (1881)
  • Anna Paulowna (vrouw van koning Willem II): Anna Paulownaplein (1859) en Anna Paulownastraat (1859)
  • Prins Hendrik (1820-1879, zoon van koning Willem II): Prins Hendrikstraat (1879) en Prins Hendrikplein (1883)
  • Amalia Maria da Gloria Augusta (1830-1872), vrouw van prins Hendrik der Nederlanden): Amaliastraat (1873)
  • Koning Willem III (1817-1890): Koningstraat (1864), Koningskade (1876) en Koningsplein (1885)
  • Prins Maurits (1843-1850, zoon van koning Willem III): Mauritskade (1861)
  • Koningin Sophie (1818-1877, eerste echtgenote van koning Willem III): Koningin Sophiestraat (1910)
  • Koningin Emma (1858-1934, tweede echtgenote van koning Willem III): Koninginnestraat (1883), Koningin Emmakade (1884), Waldeck Pyrmontkade (1884), Adelheidstraat (1885), Emmastraat (1885), Wilhelminastraat (1885), Theresiastraat (1885), Regentesselaan (1894), Regentesseplein (1894), Koningin Emmaplein (1911) en Emmapark (1925)
  • Koningin Wilhelmina: Helenastraat (1957), Paulinastraat (1953) en Mariastraat (1953) (De Wilhelminastraat bestaat ook wel, maar die is genoemd naar de derde voornaam van Emma.) 
  • Koningin Juliana: Koningin Julianaplein (1972)
  • Prins Bernhard: Lippe-Biesterfeldweg (1967) en Prins Bernhardviaduct (1977)
  • Koningin Beatrix: Prinses Beatrixlaan (1960)
  • Prinses Margriet: Prinses Margrietplantsoen (1960)
  • Prinses Christina: Prinses Marijkestraat (1960)
  • Prinses Irene: Prinses Irenestraat (1972) en Prinses Irenepad (1979)
  • Prins Claus: Prins Clauslaan (1972)
  • Koning Willem-Alexander: Prins Willem-Alexanderhof (1979), Prins Willem-Alexanderweg (1979) en Koning Willem-Alexanderviaduct
  • Prinses Máxima: Prinses Máximastraat (2009) en Prinses Máximaplein (2009)
  • Prinses Amalia: Prinses Catharina-Amaliastraat (2009)
  • Prinses Ariane: Prinses Arianelaan (2009)
  • Prinses Alexia: Prinses Alexialaan (2009)
Ook wat de straatnamen betreft is Den Haag dus een echte hofstad. De straten uit dit artikel liggen trouwens niet allemaal netjes in één wijk bij elkaar. Het is dus een flinke wandeling of fietstocht als je ze allemaal wilt bezoeken.

Reacties

Anoniem zei…
Wow, wat een lijst!
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…