Doorgaan naar hoofdcontent

Van Prinsestraat tot Koninginnegracht - over de tientallen Oranje-straten van Den Haag

Een paar weken geleden besloot de gemeente Den Haag om een nieuw plein bij de Koninklijke Bibliotheek de naam Maria Stuartplein te geven. Het plein ligt ingeklemd tussen de Prins Willem-Alexanderhof, de Prins Clauslaan en de Juliana van Stolberglaan. De naam van het plein verwijst naar Maria Stuart I (1631-1660, prinses van Oranje) én naar Maria Stuart II ((1662-1694, prinses van Oranje en koningin van Engeland en Schotland). Een dubbele vernoeming dus. Naar Maria Stuart II was in 1953 ook al een laan genoemd in Den Haag; de Koningin Marialaan ligt ongeveer zeshonderd meter van het nieuwe plein. 

De hofstad Den Haag kent een rijke traditie om straten te noemen naar Oranjes en Nassaus, en ook om meerdere straten naar een en dezelfde persoon te vernoemen. Het is dus niet zo vreemd als je het overzicht een beetje kwijt bent. Ik heb daarom alle straten die ik in deze categorie kon vinden maar eens op een rij gezet: van Prinsestraat tot Koninginnegracht, en van Willem de Zwijgerlaan tot aan Prinses Alexialaan. (Tussen haakjes geef ik bij de straatnamen steeds het jaar waarin de naam is vastgesteld.)

  • Het Huis van Oranje(-Nassau): Oranjeplein (1863) en Oranjestraat (1863) (Deze vernoemingen gebeurden in het kader van de vijftigjarige herdenking van de onafhankelijkheid, gevierd in 1863.)
  • Het geslacht Nassau: Nassaulaan (1861), Nassaukade (1877) en Nassauplein (1883)
  • Willem van Oranje (1533-1584): Willem de Zwijgerlaan (1903)
  • Anna van Bueren (1533-1558, de eerste vrouw van Willem I prins van Oranje): Anna van Buerenstraat (1898)
  • Anna van Saksen (tweede vrouw van Willem I prins van Oranje): Anna van Saksenlaan (1999)
  • Charlotte de Bourbon (1546/47-1582, derde vrouw van prins Willem I van Oranje): Charlotte de Bourbonstraat (1898) en Charlotte de Bourbonplein (1906)
  • Louise de Coligny (1555-1620, vierde vrouw (sinds 1582) van Willem I van Oranje): Louise de Colignystraat (1898), 2e Louise de Colignystraat (1913) en 3e Louise de Colignystraat (1913)
  • Maurits (1567-1625, zoon van Willem I van Oranje): Prins Mauritslaan (1904) en Prins Mauritsplein (1905)
  • Otto II (1305-1350, voorvader van Willem van Oranje): Nassau Dillenburgstraat (1894)
  • Hendrik III (voorvader van Willem van Oranje): Nassau Bredastraat (1957)
  • Willem Adriaan van Nassau (1632-1705): Nassau Odijckstraat (1894)
  • Jan van Nassau (broer van Willem van Oranje): Jan van Nassaustraat (1894)
  • Hendrik van Nassau (1640-1672, zoon van prins Maurits): Nassau Ouwerkerkstraat (1894)
  • Jonker Frederik van Nassau (1624-1672, zoon van prins Frederik Hendrik): Nassau Zuilensteinstraat (1894)
  • Willem Lodewijk (1560-1620, neef van Willem I van Oranje): Willem Lodewijklaan (1917)
  • Willem II (1626-1650, prins van Oranje): Prinsestraat (in 1646 werd de straat al vermeld als jonge Princenstraat)
  • Johan Willem Friso (1687-1711, prins van Oranje): Jan Willem Frisolaan (1951) en Jan Willem Frisohof (1994)
  • Maria Stuart I (1631-1660, prinses van Oranje): Maria Stuartplein (2019)
  • Maria Stuart II (1662-1695, koningin van Engeland en echtgenote van koning-stadhouder Willem III): Koningin Marialaan (1953) en Maria Stuartplein (2019)
  • Anna van Hannover (1709-1759, vrouw van Willem IV): Anna van Hannoverstraat (1987)
  • Carolina (dochter van prins Willem IV): Carolina van Nassaustraat (1910)
  • Frederik Hendrik (1584-1647, prins van Oranje): Prinsegracht (jaartal onbekend)
  • Amalia (1602-1675, vrouw van Frederik Hendrik): Prinsessewal (1839), Prinsessegracht (1964) en Amalia van Solmsstraat (1898)
  • koning Willem I (1772-1840): Prins Willemstraat (1889), Hoge Prins Willemstraat (1906) en Prins Willemplein (1947)
  • Koningin Wilhelmina van Pruisen (1774-1837, vrouw van koning Willem I): Koninginnegracht (1843)
  • Louise Henriëtte, (1627-1667, dochter van stadhouder Frederik Hendrik): Louise Henriëttestraat (1907)
  •  Prins Frederik (1797-1881, zoon van koning Willem I): Frederikstraat (1843)
  • Prinses Marie (1841-1910, dochter van prins Frederik): Prinses Mariestraat (1881)
  • Anna Paulowna (vrouw van koning Willem II): Anna Paulownaplein (1859) en Anna Paulownastraat (1859)
  • Prins Hendrik (1820-1879, zoon van koning Willem II): Prins Hendrikstraat (1879) en Prins Hendrikplein (1883)
  • Amalia Maria da Gloria Augusta (1830-1872), vrouw van prins Hendrik der Nederlanden): Amaliastraat (1873)
  • Koning Willem III (1817-1890): Koningstraat (1864), Koningskade (1876) en Koningsplein (1885)
  • Prins Maurits (1843-1850, zoon van koning Willem III): Mauritskade (1861)
  • Koningin Sophie (1818-1877, eerste echtgenote van koning Willem III): Koningin Sophiestraat (1910)
  • Koningin Emma (1858-1934, tweede echtgenote van koning Willem III): Koninginnestraat (1883), Koningin Emmakade (1884), Waldeck Pyrmontkade (1884), Adelheidstraat (1885), Emmastraat (1885), Wilhelminastraat (1885), Theresiastraat (1885), Regentesselaan (1894), Regentesseplein (1894), Koningin Emmaplein (1911) en Emmapark (1925)
  • Koningin Wilhelmina: Helenastraat (1957), Paulinastraat (1953) en Mariastraat (1953) (De Wilhelminastraat bestaat ook wel, maar die is genoemd naar de derde voornaam van Emma.) 
  • Koningin Juliana: Koningin Julianaplein (1972)
  • Prins Bernhard: Lippe-Biesterfeldweg (1967) en Prins Bernhardviaduct (1977)
  • Koningin Beatrix: Prinses Beatrixlaan (1960)
  • Prinses Margriet: Prinses Margrietplantsoen (1960)
  • Prinses Christina: Prinses Marijkestraat (1960)
  • Prinses Irene: Prinses Irenestraat (1972) en Prinses Irenepad (1979)
  • Prins Claus: Prins Clauslaan (1972)
  • Koning Willem-Alexander: Prins Willem-Alexanderhof (1979), Prins Willem-Alexanderweg (1979) en Koning Willem-Alexanderviaduct
  • Prinses Máxima: Prinses Máximastraat (2009) en Prinses Máximaplein (2009)
  • Prinses Amalia: Prinses Catharina-Amaliastraat (2009)
  • Prinses Ariane: Prinses Arianelaan (2009)
  • Prinses Alexia: Prinses Alexialaan (2009)
Ook wat de straatnamen betreft is Den Haag dus een echte hofstad. De straten uit dit artikel liggen trouwens niet allemaal netjes in één wijk bij elkaar. Het is dus een flinke wandeling of fietstocht als je ze allemaal wilt bezoeken.
Labels:

Reacties

Anoniem zei…
Wow, wat een lijst!
7 november 2018 om 18:16
Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...
27 reacties
Lees verder... »

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nóg een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiële woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiële woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...
6 reacties
Lees verder... »

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...
7 reacties
Lees verder... »

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje. Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op: Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties) Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens) Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens) Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens) Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens) Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens) Burgemeester Hoytema van...
28 reacties
Lees verder... »