Doorgaan naar hoofdcontent

De mijn is weg, leve de Mijnweg! Of toch de Meinweg?

Ten zuidoosten van Roermond ligt een oude steenkolenmijn. De weg erlangs heet Meinweg, met een korte ei. Sterker nog: het hele gebied heet Meinweg! Dat zal toch wel een foutje zijn... had dat niet Mijnweg met een lange ij moeten zijn?

In 1954 werd ten oosten van Herkenbosch in Midden-Limburg begonnen met de aanleg van de Staatsmijn Beatrix. Na Wilhelmina, Emma, Hendrik en Maurits werd dat de de vijfde Nederlandse staatsmijn. Acht jaar later werd de aanbouw van de Staatsmijn Beatrix echter al weer stilgelegd, omdat er in plaats van steenkool steeds meer aardolie en aardgas gebruikt werd; de mijn is nooit in productie genomen. Sinds de jaren negentig ligt in dit gebied een nationaal park dat 'De Meinweg' heet... met een korte ei dus. En nee, dat is geen foutje.

Voor de oorsprong van de naam moeten we ver terug in de geschiedenis. In de bronstijd - zo rond 2000 voor Christus - kwamen de eerste boeren in dit bosrijke gebied wonen. Langzaamaan begon men met de ontginning van het gebied. Men liet er vee grazen, kapte bomen voor het hout en gebruikte plaggen in de stallen. Dat was natuurlijk niet goed voor de bossen. De grond werd zelfs zo intensief gebruikt, dat het bos aan het eind van de middeleeuwen was verdwenen en het gebied was veranderd in een heidelandschap met hier en daar zelfs een zandverstuiving. Het begrazen en plaggen ging nog door tot aan het begin van de negentiende eeuw. Toen begon men met de aanplant van nieuwe bossen.

Het gebied was altijd voor algemeen gebruik. Rondom lagen veertien dorpen die het gebied samen bestuurden en gebruikten. De gemeenschappelijke gronden noemde men 'gemeine weide', en daar zijn de naam van de weg en het gebied ook van afgeleid. Of 'Meinweg' direct van 'gemeine weide' is afgeleid of dat het de naam voor de weg door het 'gemeine' gebied is, heb ik helaas niet kunnen vinden.

Met het gebied is het trouwens ondanks het intensieve gebruik nog helemaal goed gekomen. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het gebruik tot een gevarieerd landschap met een unieke combinatie van bossen, heide, vennen en beken heeft geleid. De Meinweg is bijvoorbeeld ook het enige gebied in Limburg waar de adder nog voorkomt. Sinds 1990 is het natuurgebied officieel een nationaal park: Nationaal Park De Meinweg. Met een korte ei.
 

Reacties

Rob Essers zei…
In de Nederlandsche Staatscourant van 14 november 1816, nr. 27, staat de tekst van het Trakaat van grensscheiding tusschen de Koning der Nederlanden en den Koning van Pruissen d.d. 13 november 1816. In de opsomming bij punt 24 wordt "de groote heide, genaamd Meinweg" genoemd; zie http://kranten.kb.nl/view/article/id/ddd%3A010052468%3Ampeg21%3Ap002%3Aa0002#.

In 1816 wordt de naam Meinweg gebruikt om een gebied aan te duiden. Een gelijknamige weg ben ik in het traktaat niet tegengekomen.
Dinx zei…
Dat is een mooie vondst, Rob. Maar dan kan het natuurlijk nog steeds zo zijn dat de naam 'Meinweg' die in 1816 voor het gebied wordt gebruikt, is afgeleid van een weg met die naam.
Rob Essers zei…
In de woonplaats Herkenbosch in de gemeente Roerdalen is een openbare ruimte met de naam Meinweg (openbare ruimte ID 1669300000200323). Op http://watwaswaar.nl/#f2-9I-6-1-1v-1-49HJ-ev5 vind je het minuutplan van de kadastrale gemeente Melick en Herckenbosch, sectie B, blad 02. Hierop staat het toponiem Meijn Weg vermeld. Op deze kaart die voor 1832 is vervaardigd, is nog geen weg te bekennen. Dit bevestigt mijn vermoeden dat het gebied niet naar een (verbindings)weg is genoemd is.

Op latere kaarten ben ik wel de namen Grote of Herkenboscher Baan en Voetpad tegengekomen. Ook wordt op een van de kaarten verschil gemaakt tussen Meijnweg aan Nederlandse zijde en Meinweg aan de Duitse kant van de grens. Op de topografische militaire kaart uit 1925 heet het gebied Mijnweg. Een (overbodig) lidwoord ben ik nergens tegengekomen.
Anoniem zei…
Wat ik nu laatst gelezen hebt is het zo dat het in de Romeinse tijd het Gemeinde Weide heete ..
Vandaar dat het de Meinweg nu heet ..het gebied gaat al terug van 2000 jaar v Cr..

Populaire posts van deze blog

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nóg een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiële woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiële woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...