Doorgaan naar hoofdcontent

De Amsterdamse s en het Rembrandtplein

Kunsthistorica Esther Schreuder schreef een boek over Hotel Schiller aan het Rembrandtplein in Amsterdam. Ze werd daar vorige week op televisie over geĂ¯nterviewd in het programma Tijd voor Max. Schreuder had het keer op keer over het 'Rembrandtsplein', met een duidelijk hoorbare s halverwege. Wim T. Schippers zat toevallig ook aan tafel. Hij kon het niet laten om haar duidelijk te maken dat het plein 'Rembrandtplein' heet, zonder die s. Schreuder gaf hem vriendelijk gelijk en noemde het "een Amsterdamse s". Een paar minuten later kwam in een reportage een straatnaambord in beeld met 'Rembrandtsplein' erop... met een s! Hoe zit dat nou?

Het plein ligt in het centrum van Amsterdam, in het verlengde van de Reguliersdwarsstraat. Aan het eind van de zeventiende eeuw werd het plein nog Botermarkt genoemd, omdat de wekelijkse zuivelmarkt er werd gehouden. In 1852 werd een standbeeld van Rembrandt van Rijn op het plein geplaatst. Aanvankelijk stond het beeld nog aan de rand, maar in 1875 werd het verplaatst naar het midden van het plein. Een jaar later werd de naam van het plein officieel gewijzigd in 'Rembrandtplein'. Het bijbehorende raadsbesluit dateert van 19 mei 1876.

Al vanaf het begin noemen veel Amsterdammers het het Rembrandtsplein, met een tussen-s. Misschien is dat wel de 'Amsterdamse s', zoals Esther Schreuder het noemde. Het is op zich heel begrijpelijk om hier een tussen-s te gebruiken. Als je een museum van het rijk een 'rijksmuseum' noemt, waarom zou je het plein van Rembrandt dan niet het 'Rembrandtsplein' noemen? Ik vind het wel natuurlijk klinken. De officiële regels voor het gebruik van een tussen-s zijn heel eenvoudig: als je in een woord een s als tussenklank hoort, mag je het woord ook met een tussen-s schrijven. Spellingscontrole, stationschef, Reguliersdwarsstraat, rijksmuseum... Rembrandtsplein! Waarschijnlijk was de Amsterdamse straatnaambordenmaker het hier wel mee eens, want tot halverwege de jaren tachtig hebben er rondom het plein borden gehangen met 'Rembrandtsplein' erop. Een van die borden is toevallig in de uitzending van Tijd voor Max terechtgekomen. Als het op een bord staat, is het echter nog niet automatisch de correcte schrijfwijze. Bordenmakers maken namelijk ook wel eens fouten.

Er liggen in Nederland meer dan tweehonderd Rembrandtpleinen, Rembrandtstraten, Rembrandtkades, Rembrandtlanen, Rembrandtparken, Rembrandthoven en Rembrandtwegen. Ik ken er niet één die officieel met een tussen-s wordt geschreven. Officieel heet het plein in Amsterdam ook gewoon 'Rembrandtplein', maar je mag het van mij best als 'Rembrandtsplein' uitspreken - of je nou Amsterdammer bent of niet.

Bron: Tijd voor Max van 17 september 2012

Reacties

Rob Essers zei…
Er zijn twee Rembrandtspleinen (met s) in Nederland: het ene Rembrandtsplein (openbare ruimte ID 0331300000249891) ligt in de woonplaats Lopik en het andere Rembrandtsplein (openbare ruimte ID 1884300000000288) ligt in de woonplaats Oude Wetering.
Dinx zei…
Goed gevonden, Rob. Dank voor de aanvulling.

Populaire posts van deze blog

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp? Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat . Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat , van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd...

Toponiemstapelingen: van de Zuidplaspolderweg naar het Oudelaanmolenslootpad

Alle onze plaatsen, straten en rivieren hebben wel een naam. Vaak staat die naam op zichzelf, maar het komt ook best veel voor dat die naam naar een andere naam verwijst. En die naam verwijst misschien wel weer naar nĂ³g een andere naam. Haarlemmermeerpolder bijvoorbeeld (de polder van de Haarlemmermeer, wat een meer was bij Haarlem), of de Spaarndammerdijk (een dijk bij de Spaarndam, wat een dam was in de Spaarne). Ik noem dat toponiemstapelingen. 'Toponiem' is het officiĂ«le woord voor topografische namen, dus namen van een geografische plek. Volgens sommige mensen gaat het bij toponiemen alleen om plaatsnamen, maar in een ruimere definitie horen er ook hydroniemen (namen van rivieren en zo), hodoniemen (het officiĂ«le woord voor straatnamen) en oroniemen (namen van bergen) bij. En die kun je dus stapelen. Ik moest daar vanmiddag aan denken toen ik langs de Schiebroekse Parkflat in Rotterdam kwam. Ooit was er een rivier en die noemde men de Schie, daar lag een moerassig la...

De creatieve industrie - de Industrieweg, en andere originele straatnamen op het industrieterrein

De bedrijvigheid op industrieterreinen biedt volop mogelijkheden voor mooie straatnamen. De creatieve industrie is één van de topsectoren van de Nederlandse economie, maar op de industrieterreinen zie je weinig van die creativiteit terug. Het is tekenend dat Industrieweg tot de meest voorkomende straatnamen behoort. De straatnaam Industrieweg komt in Nederland al 200 keer voor, en dan tel ik alle varianten op de naam nog niet eens mee. Alles bij elkaar komen we zo op zeker 350 straatnamen die naar de 'industrie' zijn genoemd. Je gaat je bijna afvragen hoeveel industrieterreinen Nederland eigenlijk heeft. Op zich is het natuurlijk niet vreemd om een weg naar of langs de industrie de Industrieweg te noemen. Vroeger noemde men de markt waar boter werd verkocht ook de Botermarkt . En de kade waar de vaten bier werden gelost, was de Bierkade . Maar de Botermarkt en de Bierkade werden zo genoemd vanwege de bedrijvigheid die er al was. Tegenwoordig bedenkt men een naam als Indust...