Er zijn in Nederland nogal wat steden die 'Bastion' als straatnamen hebben. Soms gaat het om vestingsteden die echt een vesting hebben, zoals Gorinchem, Woudrichem en Naarden. Maar vaker gaat het om nieuwbouwwijken in steden die waarschijnlijk juist graag een heus bastion hadden wíllen hebben. Zeg nou zelf: zo'n bastion geeft je stad toch allure. En de makkelijkste manier om een bastion in je straatbeeld te krijgen, is een straat 'Bastion' noemen. Eerlijk is eerlijk - het thema 'vestingwerken' levert een bijna onuitputtelijke hoeveelheid prachtige woorden op die zich prima lenen voor stoere straatnamen.In Vijfhuizen hebben ze ook een écht bastion. Het Fort bij Vijfhuizen is onderdeel van de Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie van 42 forten die tussen 1880 en 1920 werd aangelegd rond Amsterdam. Langs het fort loopt de Linieweg. En het fort vormde duidelijk de inspiratiebron bij het bedenken voor straatnamen in de nabijgelegen wijk. Natuurlijk hebben ze er een straat die 'Bastion' heet. Deze kruist met de Affuit en de Arsenaal. Ik heb wel iets met die ouderwetse woorden. Als ik ze lees, kost het me weinig moeite om een paar eeuwen terug in de tijd te reizen. In gedachten loop ik al rond over de traversen. Ik zoek een plekje in de barbette (een geschuttoren), zie in de verte de ravelijn liggen (een vijfhoekig of redanvormig versterkt eiland buiten de vestingmuur) en klim stiekem naar beneden via de glacis (een helling aan de buitenkant van een vesting). Barbette, Ravelijn en Glacis... allemaal straatnamen in Vijfhuizen. Net als Poterne, Redoute, Palissade, Donjon, Lunette en Escarp. En zo hebben ze er nog veel meer! Wil je net als ik een tijdreis maken, of gewoon weten wat de woorden betekenen, kijk dan eens op de lijst van vaktermen in de vestingbouwkunde in de Wikipedia. Stuk voor stuk woorden met een verhaal.
In Vijfhuizen hebben ze ook een straat die 'Paradot' heet, en dat verraste me. Ik kende die term niet, maar wel de 'parados'. Dat is namelijk een traverse die beschutting biedt tegen rugvuur ('para' betekent 'tegen' en 'dos' is 'rug'). En zo biedt de paraflanc beschutting tegen vuur van de zijkant (de flank). Maar misschien noemden ze de parados vroeger ook wel paradot, dat zou natuurlijk kunnen.
In Velserbroek hebben ze zich bij de straatnaamgeving ook laten inspireren door bastions. Om de straatnamen daar eens op wat anders te laten eindigen dan -straat of -weg hebben ze alle namen op 'Bastion' laten eindigen. Er is een buurt met de straatnamen Zon Bastion, Maan Bastion, Ster Bastion en Aurora Bastion. Een eindje verderop liggen ook nog Ceylon Bastion, Colombo Bastion, Closenberg Bastion en Matara Bastion. Ik weet niet waarom, maar ze hebben alle straatnamen voor de zekerheid ook nog eens met een onjuiste spatie geschreven! Brrr.
Voor mij geen Zon Bastion. Laat mij maar wonen in de Ravelijn, de Donjon of de Parados. Dat zijn tenminste stoere namen die de tand des tijds overleven!
Reacties
In Galle hebben ze een wijk naar Velsen genoemd: Velsenpura. En in Velserbroek hebben ze dus allemaal straten genoemd naar Galle en het fort aldaar. De bastions van het fort heten o.a. Zon, Maan, Ster, Aurora en Neptunus. En daar zijn de straatnamen Zon Bastion, Maan Bastion, Ster Bastion, Aurora Bastion en Neptunus Bastion van afgeleid. Andere 'bastions' in Velserbroek zijn genoemd naar Sri Lanka, Ceylon (de oude benaming van het land), Colombo (de hoofdstad), Matara (een stad nabij Galle) en Closenberg (een heuvel nabij Galle).
Dat verklaart waar de straatnamen vandaan komen. Maar nou weten we nog niet waarom ze al die namen met een spatie geschreven hebben.