Doorgaan naar hoofdcontent

Maar drie straten voor Alexine Tinne? Dat is toch veel te weinig?

Soms ontdek je van die mensen waar veel minder straten naar genoemd zijn dan je zou verwachten. Van die mensen die een opvallend, uitbundig en avontuurlijk leven hebben geleid, die letterlijk of figuurlijk grenzen hebben verlegd, voor wie geen uitdaging te groot was, die pioniers waren in hun vakgebied, en die hun tijd ver vooruit waren. Van die mensen die je tientallen straatnamen zou gunnen, maar die om een of andere reden op een, twee of drie straten zijn blijven steken. Een van die mensen is Alexine Tinne.

Alexandrine Tinne - roepnaam Alexine - werd in 1835 geboren in Den Haag als dochter van zeer welgestelde ouders. Als klein meisje was ze al geboeid door verhalen van ontdekkingsreizigers over verre vreemde oorden; ze was kind aan huis bij de Koninklijke Bibliotheek die bij haar in de straat zat. Ze hield zich op jonge leeftijd ook al bezig met fotografie, wat zeker in die tijd heel bijzonder was. Ze maakte foto's van haar familieleden, van Haagse stadsgezichten en van dingen die ze tijdens haar reizen zag, en ze drukte die foto's ook zelf af.

Haar ouders namen haar vaak mee op reis door Europa, maar haar echte interesse ging uit naar de nog niet in kaart gebrachte gebieden in Afrika. Na de dood van haar vader (in 1844) bleef ze samen met haar moeder reizen. Vanaf 1855 maakten ze een aantal reizen naar Palestina, Syrië, Libanon en Egypte. In Egypte bezochten ze niet alleen de bekende plaatsen zoals de piramides van Gizeh en de tempels van Luxor, maar ze maakten ook een karavaantocht naar de Rode Zee en enkele scheepstochten over de Nijl. In 1862 begon ze samen met haar moeder een expeditie naar Khartoem (in Soedan), waarbij ze werden vergezeld door honderden bedienden en soldaten. Tijdens deze reis overleed haar moeder. Enkele jaren later organiseerde Alexine een nieuwe expeditie, door het Atlasgebergte en de Sahara, met als doel om de Toearegs te ontmoeten. Het lukte haar om contact te leggen met het nomadenvolk, maar uiteindelijk leidde deze reis tot haar dood. In 1869 werd haar karavaan overvallen door Arabieren en Toearegs, waarbij Alexine werd vermoord. Haar lichaam is nooit teruggevonden.

Drie straatnamen
Alexine Tinne was internationaal bekend en werd alom gerespecteerd. De bekende ontdekkingsreiziger David Livingstone - die door Henry Stanley werd begroet met de historische woorden "Dr. Livingstone, I presume?" - schreef bijvoorbeeld met hoge achting over haar. En toch zijn er in Nederland maar drie straten naar haar genoemd: de Alexandrine Tinnehof in Amsterdam, het Alexandrine Tinneplein in Leiden en het Alexine Tinnepad in Den Haag. In Amsterdam ligt de straat in de wijk IJburg waar de straten genoemd zijnnaar filmers en fotografen zoals Louis Daguerre, Maria Austria, Bert Haanstra en Joris Ivens (hier ligt ook de Kiekstraat, genoemd naar de fotopionier Israël Kiek aan wie we het kiekje te danken hebben). Alexine Tinne is in Amsterdam dus vernoemd als fotograaf. Het Alexandrine Tinneplein in Leiden ligt in de wijk Stevenshof waar de straten genoemd zijn naar (meer dan 150) vrouwen; in de directe omgeving zijn straten genoemd naar feministen zoals Mina Kruseman, Clara Wichmann en Johanna Naber. Op het straatnaambord staat 'Wereldreizigster en fotografe', maar Alexine Tinne is hier vooral vernoemd als vrouw. Het Alexine Tinnepad in Den Haag ligt in een buurtje waar de andere paden zijn genoemd naar Johan Wateler (bankier, grondlegger van de Wateler Vredesprijs), Jean Monnet (Frans politicus die met de oprichting van de EGKS aan de basis stond van wat nu de EU is) en Hanso Idzerda (een Nederlandse ingenieur en radio-omroeppionier). Een allegaartje dus, waar men ook een plekje vond voor de bijzondere Haagse.

Waarom zijn er niet meer straten naar Alexine Tinne genoemd? Er zijn in Nederland meerdere plaatsen waar straten naar ontdekkingsreizigers zijn genoemd. We zien daar namen van Nederlanders zoals Willem Barentz, Jacob van Heemskerck, Abel Tasman en Dirck Hartog, maar ook internationale namen zoals Columbus, Cabral, Marco Polo, Amundsen, Scott en Cook. Er zijn in totaal bijvoorbeeld vijftien straten genoemd naar Livingstone die ik net noemde, en ook tien naar Stanley. Daar had Alexine Tinne best ergens bij gepast, zou je zeggen. Zijn we haar misschien gewoon vergeten met zijn allen? Of twijfelt men tegenwoordig aan de wetenschappelijke waarde van haar expedities, die je gemakkelijk ook als luxe-reisjes van een rijke dame zou kunnen zien? Het helpt vast niet dat ze zelf geen publicaties over haar reizen heeft nagelaten.

De laatste jaren is er weer wat meer aandacht voor haar leven, met bijvoorbeeld een film, publicaties van Robert Joost Willink, een tentoonstelling in het Haags Historisch Museum. Misschien dat daarmee haar kansen op een straatnaam ook zijn gegroeid.


Bronnen: Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland, Historiek.net, Historisch Nieuwsblad.




Reacties

Anoniem zei…
Zie ook deze documentaire in twee delen

Haagsche dames in Afrika - O'Hanlons Helden (1) - VPRO http://www.vpro.nl/programmas/o-hanlons-helden/seizoen-2/1.html
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…