Doorgaan naar hoofdcontent

Straatnaamborden met onderschriften - daar steek je wat van op!

Op de meeste straatnaamborden staat alleen de straatnaam en verder niets. Daarmee doet het bord precies waar het voor bedoeld is: laten zien wat de naam van de straat is. Maar je kunt op allerlei plekken straatnaamborden zien waar behalve de straatnaam ook een onderschrift op staat. Vaak ter leeringh, soms ter vermaeck.

Eerst even iets over al die borden zónder onderschrift. Als ik een bord zie waar Mozartlaan, Industrieweg of Kerkstraat op staat, mis ik die onderschriften niet. Behalve dan misschien als er bij die Kerkstraat in geen velden of wegen een kerk te bekennen is, want dan word ik toch weer nieuwsgierig. Maar soms zie ik straatnamen staan die me nieuwsgierig maken naar de herkomst of betekenis. Als een straat naar een  specifieke datum genoemd is bijvoorbeeld, of als er een mysterieuze naam op staat.



Dergelijke straatnamen roepen toch om een toelichting. Dat is ook het geval als de straat naar een persoon is genoemd wiens naam me helemaal niks zegt. Dan is het toch prettig als er in een kort regeltje onder staat waar ik die persoon misschien van zou kunnen kennen of waarom er een straat naar genoemd is. Al staat er alleen maar 'kunstschilder' of 'wethouder van 1958 tot 1974', dan weet ik tenminste iets.



Een onderschrift kan ook antwoord bieden op de vraag waarom een bepaalde naam juist op die specifieke plek toepasselijk is, zoals bij de Kerkstraat waar ik hierboven over schreef.



Dan weet je dat ook weer.

Soms vertelt het onderschrift niks over de herkomst van de straatnaam, maar wordt de ruimte gebruikt voor de vermelding van de naam van de buurt, dee wijk of het stadsdeel. Dan weet je in ieder geval waar je bent.




De combinatie komt ook voor: dan staat er in welke wijk je bent en tegelijk ook nog iets over de betekenis van de straatnaam:


In tweetalige gebieden is het puur praktisch om in het onderschrift de straatnaam in het lokale dialect te vermelden, zoals in Maastricht:


In Franker is een buurt waar in de onderschriften op de borden staat wie de straatnaam ooit bedacht heeft:



Ik zie wel eens borden waar de onderschriftenschrijver blijkbaar vond dat enkele trefwoorden niet genoeg waren om het belang van een persoon te duiden en maar meteen een aanzet tot een complete biografie heeft gedaan:


En als je dan toch bezig bent, kan er net zo goed meteen een afbeelding van de vernoemde persoon bij. Dat zijn geen straatnaamborden meer, maar complete wandversieringen.


Als een afbeelding niet genoeg is, kun je er ook nog voor kiezen om het object waar de straat naar genoemd is bij het bordje te hangen. Dat kun je met een schietspoel nog makkelijk doen, maar bij een straat die naar een fregat of vliegtuig is genoemd kun je het beter bij een afbeelding houden.


Het gevaar van het toevoegen van onderschriften is dat ze aanleiding geven tot discussie. Dan is er met de straatnaam misschien niks mis, maar dan struikelen er weer mensen over het onderschrift. Bijvoorbeeld als er staat dat de straat naar een "Afrikaans negervolk" is genoemd, of naar een "stad in Palestina".



Aan de andere kant kunnen onderschriften ook juist weer misverstanden voorkomen. De Nickersteeg is helemaal niet naar nikkers of negers genoemd, de Turk niet naar een Turk, en de Piet Heinstraat niet naar de Piet Hein die je denkt.




Een straatnaambord kan in het onderschrift ook leuke extraatjes bieden. Het lijkt niet zo nodig om een toelichting te geven bij een straat die naar een bosmuis, een groene kikker of een ransuil genoemd is. Maar ik Uitgeest hebben ze in het onderschrift behalve de latijnse naam van deze dieren ook vermeld welk geluid het dier maakt. "Piepie", zegt de bosmuis.


Een onderschrift op een straatnaambord, daar steek je eigenlijk altijd wel wat van op!



Reacties

Rob Essers zei…
Op het straatnaambord in Nijmegen staat de naam 20 Septemberplein De gemeenteraad heeft op 23 oktober 2013 de naam 20 septemberplein vastgesteld en voor het onderschrift de tekst: "Datum van de Waaloversteek en de bevrijding van Nijmegen in 1944".

Waarom de schrijfwijze op het bord afwijkt van de raadsbesluit en het vastgestelde onderschrift ontbreekt, is mij niet duidelijk. Er wordt beweerd dat de borden telefonisch in China worden besteld... :-)

Overigens is het door de raad vastgestelde onderschrift niet helemaal correct. De bevrijding van Nijmegen begon op 17 september 1944. De gevechtshandelingen op 20 september 1944 vonden voor een belangrijk deel plaats in Lent (gemeente Elst), dat pas sinds 1 januari 1998 in de gemeente Nijmegen ligt.
Dinx zei…
@Rob: En zo hebben we ook nog wat geleerd van een onderschrift dat er *niet* is! ;-)

Dinx zei…
@Petra: Ik heb geen idee waar je het over hebt! Maar toch bedankt. ;-)
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

Bijzonder: in heel Bilthoven is werkelijk geen straat te bekennen!

Bilthoven is een dorp met ruim 20.000 inwoners. Zo op het eerste oog is Bilthoven een dorp als vele anderen: het heeft een winkelcentrum, een bedrijventerrein, wat sportclubs, een begraafplaats en een treinstation. Maar als je wat beter kijkt, zie je dat Bilthoven iets heel bijzonders heeft.

Dat bijzondere heeft natuurlijk iets met straatnamen te maken, anders zou ik er hier niet over schrijven. Maar zelfs de straatnamen van Bilthoven zijn op het eerste oog heel gewoon. Bilthoven heeft een schildersbuurt met een Rembrandtlaan en een Jan Steenlaan, een vogelbuurt met een Staartmeeslaan en een Lijsterlaan, een oranjebuurt met een Emmaplein en een Julianalaan, een componistenbuurt met een Mozartlaan en een Beethovenlaan en een bomenbuurt met een Lindelaan en een Eikenlaan. Zo kennen we wel meer plaatsen! Er is in Bilthoven een buurt waar straten zijn genoemd naar architecten zoals Berlage en Dudok, een jachtbuurt met namen zoals Valkenierlaan en Drift, een buurt met ruimtenamen zoals Mel…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…