Doorgaan naar hoofdcontent

Een Piet Heinstraat die niet naar Piet Hein is genoemd, maar naar Piet Hein

Verspreid over het land liggen meer dan honderd straten, wegen, lanen en pleinen die naar de zeeheld Piet Hein zijn genoemd. Ook in Utrecht ligt een Piet Heinstraat, maar daar is wel iets bijzonders mee aan de hand. Die straat is namelijk niet naar Piet Hein (de zeeheld) genoemd... maar naar Piet Hein (de aannemer).

De zeeheld Piet Hein werd in 1577 geboren in Delfshaven als zoon van een schipper. In zijn jeugd werd hij een paar keer door de Spanjaarden gevangen genomen, maar gelukkig ook steeds weer vrijgelaten. Vanaf 1607 werkte hij een tijdlang als stuurman en schipper voor de Vereenigde Oostindische Compagnie. Eind 1623 trad hij in dienst bij de toen net opgerichte West-Indische Compagnie. Hij werd benoemd tot viceadmiraal, en later ook tot admiraal en kapitein-generaal. In die functie had hij het militaire opperbevel van alle Nederlandse activiteiten in Amerika.

De Tachtigjarige Oorlog verliep op dat moment niet zo goed voor de Nederlanden en de economie liep sterk terug, en dus kreeg Hein de opdracht om steden te veroveren en daar waar mogelijk vijandelijke schepen in beslag te nemen. Hij is natuurlijk vooral bekend door de verovering van de Spaanse zilvervloot in de Baai van Matanzas (bij Cuba) in september 1628. Mensen die niet weten dat hij een van onze grootste zeehelden is, die kennen toch op zijn minst wel het triomfantelijk lied: ♪♫ 'Piet Hein, zijn naam is klein, zijn daden bennen groot, zijn daden bennen groot, hij heeft gewonnen de Zilvervloot!' ♫♪ Die overwinning leverde bijna vijftien miljoen gulden op, en dat was toen - nog veel meer dan nu - een gigantisch bedrag. Het was een keerpunt in de Tachtigjarige Oorlog, want plotseling was er geld in overvloed. Piet Hein keerde als een held terug naar Europa. Daar sneuvelde hij een jaar later al in een strijd met drie kaperschepen.

Zo'n grote held verdient natuurlijk een eigen straatnaam. Vandaar dat in zeeheldenbuurten tussen de Michiel de Ruyterstraat, de Maarten Trompstraat, de Karel Doormanstraat en de Jan van Galenstraat ook altijd wel ergens een Piet Heinstraat ligt. In Utrecht hebben ze ook al vele jaren een Piet Heinstraat. Maar daar zijn Michiel, Maarten, Karel en Jan in geen straten, velden of wegen te bekennen. In de directe omgeving liggen wel de Minstraat, de Abstederdijk en de Nicolaasweg. Stuk voor stuk historische namen. De Piet Heinstraat in Utrecht is dan ook niet genoemd naar de beroemde admiraal, maar naar de kinderen van een lokale aannemer. Deze bouwer liet rond 1887 een huizenblok bouwen, en hij noemde de straat naar zijn beide zoons: Piet en Hein.

Het gebeurde in die tijd wel meer dat straten werden genoemd naar de aannemer die de huizen liet bouwen. Of anders wel naar hun vrouwen en kinderen - die mochten soms de eerste steen leggen. Zo zijn de huizen langs de Martenstraat in Groningen in 1878 gebouwd door de aannemer Arend Marten Prins, naar wie de straat ook genoemd is. Een straat verder ligt de Annastraat; die is genoemd naar Anna, zijn dochter. In Rotterdam zijn de Leeuwensteinstraat en de Steinwegstraat vernoemd naar Arij Leeuwenstein en Peter Steinweg - twee zwagers - die als aannemers de voortrekkers waren voor de bouw van deze straten in 1889. In Delft zijn de Eliza Dorusstraat (1891) en de Willemstraat (1899) genoemd naar de kinderen van de aannemers die de bouw voor hun rekening namen. Veel steden waar aan het eind van de negentiende eeuw flink gebouwd werd, hebben zo hun eigen 'aannemersstraten'.

Ieder mens moet doen waar hij goed in is. De een verovert met zijn schip een zilvervloot die miljoenen waard is, de ander bouwt een mooi rijtje huizen aan de rand van de stad. In beide gevallen geldt: zijn daden bennen groot... Maar sommige daden bennen toch net wat groter dan andere daden, en dus verdient de een er honderd straatnamen mee en de ander maar één. Tja, verschil moet er wezen.

Reacties

Hazkan zei…
Dan volgt de logische vraag: is het ook familie?
Frans Gijzen zei…
Zijn er ook straten genoemd naar de Deense wiskundige en schrijver Piet Hein? Zie Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Piet_Hein_(wetenschapper) Hij beweert, een nazaat te zijn van 'onze' Piet Hein (de zeeheld, niet de aannemer).
Dinx zei…
@Hazkan:
Piet Hein (de aannemer) zal geen rechtstreekse afstammeling zijn van Piet Hein (de zeeheld), want zoals Piet Hein (de wetenschapper) ook zei: Piet Hein (de zeeheld) had geen kinderen.

@Frans: Dat lijkt me onwaarschijnlijk. Bij alle Piet Heinstraten die ik bezocht heb, lag namelijk op minder dan 100 meter afstand een Michiel de Ruyterstraat.
Nog een straat met een andere naamgever dan je zou verwachten is de Van Goghstraat in de Haagse Schilderswijk.

Deze heet niet naar Vincent, maar naar vader en zoon Van Gogh die bij de Loosduinseweg een bekende houtzaagmolen bezaten.
Leo R. zei…
Een ander voorbeeld is de Frederikastraat in Utrecht, vernoemd naar Frederika van Vloten, dochter van de aannemer die in 1879 de straat bouwde. Ze legde zelf de eerste steen.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…