Doorgaan naar hoofdcontent

Twee verschillende straatnamen - en de kaartenmaker als verrassende link

Wat hebben de Balthasar Floriszstraat in Amsterdam en de Van Berckenrodestraat in Rotterdam met elkaar te maken? Hoewel het twee heel verschillende namen zijn, zijn de straten toch genoemd naar dezelfde persoon!

Balthasar Florisz van Berckenrode (1591-1645) was een belangrijke Nederlandse kaartenmaker. Hij was een begenadigd tekenaar, en werkte ook als landmeter en kopergraveur. Hij leerde het vak in dienst van zijn vader - Floris Balthasars van Berckenrode - die ook cartograaf was. Balthasar Florisz van Berckenrode maakte een aantal bekende kaarten, zoals de nauwkeurig uitgevoerde plattegronden van Amsterdam (uit 1625) en Rotterdam (uit 1626) en kaarten van het beleg van 's-Hertogenbosch (uit 1629) en Sas-van-Gent (uit 1644). In 1629 maakte hij een grote wandkaart van Holland en West-Friesland - dat is de kaart die aan de muur hangt op het schilderij 'De soldaat en het lachende meisje' van Johannes Vermeer. Van Berckenrode verkocht de koperen drukplaten van deze wandkaart aan de beroemde kaartenmaker Willem Jansz Blaeu. In 1641 werd Van Berckenrode - vier jaar voor zijn dood - nog in Den Haag benoemd tot beëdigd landmeter voor de Staten Generaal. Het Rijksmuseum heeft veel van zijn kaarten en prenten in bezit.

Omdat hij plattegronden van Amsterdam en Rotterdam heeft gemaakt, zijn er in die steden straten naar hem genoemd. De Balthasar Floriszstraat in Amsterdam stamt al uit 1897. Het is me niet duidelijk waarom men voor die straatnaam alleen de voornamen gebruikt heeft. Misschien stond hij er wel gewoon bekend als 'Balthasar Florisz'. Of wellicht is men in de war geraakt door Cornelis Anthonisz - een andere cartograaf naar wie de naastgelegen straat is genoemd - maar 'Cornelis Anthonisz' was gewoon zijn volledige naam. In 1949 noemde men in Schiedam een straat op de grens met Rotterdam naar Van Berckenrode; twee jaar later besloten de Rotterdammers om hun kant van de straat ook maar zo te noemen.

Vreemd genoeg is er in zijn geboortestad Delft geen straat naar hem genoemd. Waarschijnlijk konden ze daar niet kiezen tussen zijn voornaam en zijn achternaam...

Reacties

JvdM zei…
Er staat: In 1941 werd Van Berckenrode - vier jaar voor zijn dood - nog in Den Haag benoemd tot beëdigd landmeter voor de Staten Generaal. Dat zal wel 1641 moeten zijn? Of is deze kaartenmaker in de twintigste eeuw uit de dood opgestaan?
Dinx zei…
@JvdM: Nee, in 1941 was hij bijna driehonderd jaar dood. Ik heb het aangepast!
Anoniem zei…
In Waalwijk hebben we ook een Van Berckenrodelaan, vlak bij de Cartografenweg.
Peter zei…
Zijn vader is, zeker voor Delft, veel belangrijker, als maker van de eerste gedrukte kaart van Delfland (en Schieland en Rijnland). Hij heette alleen Floris Balthasarsz. - komt nooit voor met de familienaam Van Berckenrode. Die wandkaart van Holland van de zoon is vooral gebaseerd op de waterschapskaarten van zijn vader.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…