Over straatnamen met name

Terwijl ik naar heel iets anders op zoek was, ontdekte ik onlangs de Maatje Harings Jobsweg in Oosterland (in Zeeland). Wat een opmerkelijke en intrigerende straatnaam. Ik vergat meteen waar ik eigenlijk mee bezig was, en ging in plaats daarvan op zoek naar de herkomst van deze straatnaam. En dat viel nog helemaal niet mee. Oosterland is een dorp in Schouwen-Duiveland met ruim 2000 inwoners. De Maatje Harings Jobsweg ligt in het poldergebied ten noorden van het dorp. Bij het zien van zo'n straatnaam slaat mijn fantasie altijd op hol in een poging de herkomst van de naam te bedenken. In dit geval ligt het voor de hand dat de straat naar een persoon is genoemd. Maar wie was die Maatje dan? Of zou deze weg naar maatjesharing zijn genoemd en dus verwijzen naar de Hollandse Nieuwe? Dat zou verrassend zijn, want dit gebied in Zeeland associeer ik niet meteen met de haringvangst. (Het woord 'maatjesharing' is overigens afgeleid van 'maeghdekensharing', oftewel 'm...

Bij het vorige WK Voetbal wist een octopus te voorspellen wie er zou winnen. Dan moet dat toch ook met straatnamen kunnen. Ik zal eens een voorzet geven voor het verloop van het toernooi en de uiteindelijke winnaar. Voor deze verantwoorde voorspelling ga ik uit van het aantal straatnamen in Nederland dat letterlijk naar de namen van de deelnemende landen is genoemd, zoals het Chilipad in Delft, de Spanjesingel in Alphen aan den Rijn, de Nederlandhof in Almere en de Australiëstraat in Ittervoort. Er zijn een paar deelnemende landen waar niet één straatnaam naar genoemd is: Uruguay, Iran en Bosnië-Herzegowina bijvoorbeeld. Ik voorspel dat deze landen niet ver gaan komen dit toernooi. Andere landen zijn juist heel populair in straatnamenland. Naar Frankrijk, Engeland, Italië, België en Duitsland zijn ieder meer dan vijftien straten genoemd. Die gaan dus goed scoren, zo is mijn voorspelling! De vier straatnamen die ik in de vorige alinea noemde, zijn genoemd naar de vier landen in ...

En ineens was er deze week flinke ophef over de onderschriften op enkele straatnaamborden in Eindhoven. Het nieuws haalde de internationale pers en binnen de kortste keren werden er vragen gesteld aan de minister Plasterk van Binnenlandse Zaken over "het anti-Israëlbeleid van de gemeente Eindhoven" . Wat was er nou precies aan de hand? Het begon allemaal met een persbericht van Likoed Nederland op 30 mei 2014. Likoed Nederland is een vereniging die streeft naar vrede voor Israël en de bescherming van Joodse rechten in het algemeen. De titel van het persbericht zette al meteen de toon: "De gemeente Eindhoven veegt Israël van de kaart" . Het persbericht vertelt over de recente schietpartij bij het Joods Museum, plaatst dat in de bredere context van "de continue haatcampagne tegen Israël" en geeft dan de onderschriften op de straatnaamborden in de Eindhoven als voorbeeld van "waartoe dit kan leiden". Daar liggen een aantal straten met namen zo...

Volgende week begint het Wereldkampioenschap Voetbal in Brazilië. De WK-koorts stijgt: supermarkten voeren hun acties, de voetballers zijn uitgezwaaid, voetbalpools gaan van start en straten kleuren oranje. Slingers, vlaggen, bouwzeil... mensen halen alles uit de kast. Er zijn inmiddels al 131 Oranjestraten in Nederland! En dan heb ik alle Oranjelanen, -pleinen en -wegen nog niet eens meegeteld. De Oranjestraten liggen in de volgende plaatsen: Winschoten, Stadskanaal, Groningen, Eenrum, Delfzijl, Assen, Smilde, Dalerpeel, Hoogeveen, Westervoort, Silvolde, Didam, Beusichem, Ochten, Lunteren, Velp Gld, Varsseveld, Duiven, Dinxperlo, Apeldoorn, Twello, Bredevoort, Arnhem, Aalst Gld, Groenlo, Wehl, Denekamp, Holten, Rossum, Westerhaar-Vriezenveensewijk, Genemuiden, Losser, Vroomshoop, Tubbergen, Rijssen, Dedemsvaart, Almelo, Staphorst, Nijverdal, Monnickendam, Hoorn, IJmuiden, Oosterend, Den Helder, De Rijp, Haarlem, Noord-Scharwoude, Volendam, Purmerend, Zandvoort, Enkhuizen, Hoofddo...

In discussies over het onderwijs in Nederland hoor je vaak dat leerlingen meer respect zouden moeten hebben voor leraren. Net als vroeger. Toen had je als leraar tenminste nog aanzien. En als hoofd van de school behoorde je tot de notabelen van het dorp, samen met de burgemeester, de dokter en de pastoor. Vroeger werden er ook regelmatig straten naar schoolmeesters genoemd - een duidelijk teken van waardering en respect. Schoolmeesters zijn gewone mensen met gewone namen. Hoe kun je aan een straatnaam zien of die naar een meester genoemd is? Dat is het makkelijkst bij straatnamen die met 'Meester' beginnen. Daar hebben we er in Nederland nogal wat van. Ik doe even een willekeurige greep: de Meester Rijkensstraat (in Garmerwolde), de Meester Flapperlaan (in Franeker), de Meester Koehoornstraat (in Nieuw-Dordrecht), de Meester Schierbeekstraat (in Enschede), de Meester Kroezestraat (in Vollenhove), de Meester Helmesstraat (in Zeddam), de Meester Mierasstraat (in Beesd)...

Zondag is Wubbo Ockels overleden. In 1985 was hij ruim zeven dagen in de ruimte aan boord van het ruimteveer Challenger. Daarmee was hij de eerste Nederlandse ruimtevaarder. Zo'n held verdient een straatnaam, zou je zeggen. Er is op dit moment in Nederland maar één straat naar Wubbo Ockels genoemd. Op een bedrijventerrein in Kolham (een dorp in Groningen met ongeveer 1500 inwoners) ligt sinds een paar jaar de W.J. Ockelslaan . De laan verbindt de A.B. Nobellaan met de A. Einsteinlaan . Met Alfred Nobel en Albert Einstein bevindt Wubbo Ockels zich in goed gezelschap. In Kolham houden ze blijkbaar meer van initialen dan van voornamen, want iets verderop ligt bijvoorbeeld ook nog de A.H.G. Fokkerlaan , genoemd naar Anthony Fokker. De eerste Nederlander in de ruimte moet het dus vooralsnog doen met één straatnaam op een Gronings bedrijventerrein. Neil Armstrong heeft er meer!

Wall Street en Broadway in New York, The Strip in Las Vegas, de Champs-Élysées in Parijs... sommige straatnamen zijn wereldberoemd. Iedereen kent ook wel de Abbey Road (de straat in het noorden van Londen met het zebrapad dat dankzij de Beatles wereldberoemd werd), de Via Appia (de oude Romeinse weg van Rome naar Brindisi uit 312 voor Christus) en de Lombard Street (dat supersteile weggetje midden in San Francisco met al die haarspeldbochten). Maar weinig mensen kennen ook de Baldwin Street in Dunedin, Ebenezer Place in Wick en de Spreuerhofstraße in Reutlingen, terwijl dat toch best bijzondere straten zijn. Baldwin Street (Dunedin, Nieuw-Zeeland) Baldwin Street is de steilste straat van de wereld. De straat is 350 meter lang en heeft een stijgingspercentage van 35%: iedere 2,86 meter stijgt de straat een meter. Men zegt dat de straat is aangelegd in beton, omdat het er te steil is om asfalt te kunnen gebruiken. De straat is genoemd naar William Baldwin, een 19e-eeu...