Over straatnamen met name

Onlangs reed ik in Leiden door de Wasstraat. Een verrassende naam in een leuke buurt, maar er was natuurlijk in geen velden of wegen een wasstraat te zien! De Wasstraat in Leiden heet niet zo omdat je er je auto kunt laten wassen. Nee, de straat is genoemd naar burgemeester François Was. En wat was Was eer Was burgemeester was? Was was van beroep advocaat en procureur. In 1883 werd hij raadslid in Leiden, en in 1894 werd hij daar benoemd tot burgemeester. Die functie zou hij vervullen tot drie maanden voor zijn dood in 1903. Dat Was burgemeester van Leiden was, is natuurlijk ook precies de reden dat er een straat naar hem is genoemd. In veel steden en dorpen zijn buurten waar de straten naar burgemeesters genoemd. De Wasstraat in Leiden ligt ook in zo'n buurt waar allerlei burgemeesters vernoemd zijn, zoals zijn voorgangers Willem van der Brandeler en Louis de Laat de Kanter, en Nicolaas de Ridder en Nicolaas de Gijselaar die na Was burgemeester van Leiden waren. Stel je voor...

Het verhaal van de Vier Heemskinderen en hun ros Beiaard is een sage die zijn oorsprong vindt in de Middeleeuwen. Zo'n verhaal biedt natuurlijk een goed aanknopingspunt voor een paar mooie straatnamen. Minimaal vier, lijkt me. Want als je een straat naar een van de Heemskinderen noemt, dan mogen de andere drie niet ontbreken... zou je denken. Eerst even over de sage - hoe zat het ook al weer? Het verhaal gaat over de vier zoons van ridder Aymon (een leenheer van Karel de Grote) en zijn vrouw Aye.  In het Nederlands is de naam van Aymon verbasterd tot 'Heymijn' of 'Heem' en daarom zijn zijn zoons ook bekend als de 'Heemskinderen', oftewel: 'de kinderen van Heem'. De vier zoons heten Reinout, Ritsaert, Writsaert en Adelaert. Reinout is nogal sterk , en daarom krijgt hij van zijn vader ook een groot en sterk paard: het beruchte ros Beiaard. Tijdens een hoogopgelopen ruzie doodt Reinout de zoon van Karel de Grote, waarna de vier broers vluchten op het...

Wordt er wel eens een straat genoemd naar mensen die helemaal niet bestaan hebben? Dat komt inderdaad wel eens voor. Maar dan moet zo iemand die niet bestaan heeft natuurlijk wel iets bijzonders gepresteerd hebben. Zo iemand is Willem Spark. Het verhaal van Willem Spark Tijdens de Tweede Wereldoorlog was in Sint-Michielsgestel een interneringskamp. In het kamp werden een paar honderd vooraanstaande Nederlanders gevangen gehouden, zoals politici, hoogleraren, advocaten en schrijvers. Onder hen waren bekende namen zoals Wim Schermerhorn, Jan de Quay, Piet Lieftinck, Max Kohnstamm en de Niko Tinbergen. Het regime in de gevangenis was niet echt streng en de gevangenen hoefden geen zwaar werk te doen. Ze kregen ook de vrijheid om filmavonden, cursussen, sporttoernooien en andere activiteiten te organiseren. Een van die activiteiten was een bijeenkomst die in het teken stond van de grote Britse componist Willem Spark. De bijeenkomst werd gehouden op donderdag 24 juni 1943, precies hon...

C. Buddingh' (1918-1985) was een Nederlands schrijver, dichter en vertaler. Hij vertaalde bijvoorbeeld de toneelstukken van Shakespeare in het Nederlands, maar hij is vooral bekend vanwege zijn vrolijke gedichten zoals die over de Blauwbilgorgel. Sinds 1988 wordt jaarlijks de C. Buddingh'-prijs uitgereikt voor het beste debuut in de Nederlandstalige poëzie. Iemand met een eigen poëzieprijs op zijn naam verdient toch ook wel een eigen straatnaam, zou je zeggen. Maar wat doe je dan met die rare apostrof in zijn naam? Ik zal eerst even wat vertellen over zijn voor- en achternaam. Zijn officiële voornaam is Cornelis (met een C), maar zijn roepnaam was Kees (met een K). Als schrijversnaam gebruikte hij C. Buddingh' , dus met alleen de initiaal. Zelf vertelde hij daarover: "Een heleboel mensen kunnen, vreemd genoeg, niet tegen initialen in schrijversnamen. Dat je als C. Buddingh' publiceert nemen ze - bewust of onbewust - ergens niet: die 'C' moet en zal een naam...

Een palindroom is een mooi verschijnsel: het is een symmetrisch woord dat hetzelfde blijft als je het van achter naar voor leest. 'Lepel', bijvoorbeeld, of 'meetsysteem'. Af en toe vragen mensen mij of er in Nederland ook palindromische straatnamen zijn. Zou het niet geweldig zijn om als taalfanaat in de Taartstraat te wonen? Of aan de Staalplaats? Ik heb eens zitten puzzelen of het mogelijk is om palindromische straatnamen te maken met veelgebruikte achtervoegsels zoals -straat, -weg, -laan en -plein. Behalve de Taartstraat en de Staalplaats die ik net al noemde, kom ik dan nog op namen zoals de Naaldlaan, de Edakade, de Geweg en het Nielplein. Maar van die mooie namen komt er niet eentje in het echt voor. Jammer eigenlijk. Er zijn trouwens ook geen plaatsen met een Draveluoboulevard of een Thcargracht, maar dat kan ik wel begrijpen. Er zijn wel plaatsen die kansen hebben laten liggen. Misschien dat ze in Holwerd nog wel het dichtst in de buurt van een palindroom...

Gisteren werd André van Duin 65 jaar. Vanwege dat heuglijke feit is in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum een tentoonstelling geopend die helemaal gewijd is aan zijn carrière. En het wordt nog mooier, want de burgemeester van Hilversum maakte bij de opening bekend dat er op het Media Park een straat naar André van Duin zal worden genoemd: de André van Duinboulevard. Het gebeurt niet vaak dat mensen tijdens hun leven al een eigen straatnaam krijgen. Die eer wordt meestal gereserveerd voor grote sporthelden en leden van het koninklijk huis. Bij andere mensen wacht men liever even af tot ze een tijdje overleden zijn, om te voorkomen dat er wellicht nog iets onoorbaars over ze bekend wordt. In Hilversum zijn ze echter druk bezig om de vaderlandse mediahelden aan het eervolle rijtje toe te voegen. In 2007 werden bij het Media Park ook al drie presentatoren vernoemd. Daar hebben ze sindsdien een Mies Bouwmanboulevard, Willem Duysvijver en de Joost den Draaijerrotonde. Joost d...

Er zijn in Nederland nogal wat straten naar bomen genoemd. Er zijn zelfs behoorlijk wat plaatsen met een hele bomenwijk. Bij straten en bomen denk ik meteen aan lanen. De officiële betekenis van het woord 'laan' is namelijk 'straat die aan beide zijden met bomen beplant is'. Maar hebben de meeste bomenstraten ook daadwerkelijk -laan als achtervoegsel? Staan er ook lindes in de Lindelaan ? En is de populier ook populair? Er zijn in Nederland ongeveer 3500 straten die genoemd zijn naar bomen. Van Dennenweg tot Kastanjesingel en van Wilgenstraat tot Esdoornhof . Er zijn ook mooie rijmende straatnamen zoals de Plataanlaan en de Eikdijk (niet te verwarren met de 'ijkdijk' van TNO). Met al die combinaties van voor- en achtervoegsel zijn er veel verschillende straatnamen te bedenken. Laten we eerst eens kijken welke bomen het vaakst vernoemd zijn. De populairste boom in straatnamenland is de berk. Van alle bomenstraten in Nederland is ongeveer 12% genoemd naar de...