Over straatnamen met name

Het Vrijheidsfront Plus (VF+) wil dat Nederland in actie komt om de Nederlandse straatnamen in Pretoria te redden. Het front - de politieke partij die in Zuid-Afrika de belangen van de Afrikanerminderheid dient - heeft daarom dinsdag een verzoekschrift aangeboden aan de Nederlandse ambassadeur in Pretoria, Rob de Vos. Het verzoekschrift ging vergezeld van 27 tulpen; één tulp voor elke straat waarvan de gemeente de naam wil veranderen. Tot de straatnamen die de gemeente Pretoria wil wijzigen wegens de 'aanstootgevende verwijzing ervan naar het koloniale- en apartheidsverleden' behoort de Koningin Wilhelmina Rylaan, waaraan toevallig de Nederlandse ambassade is gelegen.

Straatnamen verander je niet zo maar. Er zijn wel redenen te bedenken waarom een gemeente zou kunnen besluiten om een straatnaam te wijzigen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat door een gemeentelijke herindeling een bepaalde straatnaam ineens dubbel voorkomt: als beide kernen die zijn samengevoegd een Kerkstraat hadden, heb je er ineens twee - en dat is niet handig. Soms verandert de verkeerssituatie waardoor een straat ineens in twee delen wordt gesplitst, en dan kan het nodig zijn om voor de duidelijkheid één van de delen een andere naam te geven. Het kan ook zijn dat de persoon waar een straat naar genoemd is toch een minder smetteloos verleden had dan was gedacht, en dan is het maar beter om de straatnaam snel te veranderen voordat de huizenprijzen kelderen. Het veranderen van een straatnaam levert altijd veel gedoe op. Bewoners willen niet dat hun geliefde straat - waar ze misschien al veertig jaar wonen - ineens een andere naam krijgt. Bedrijven gaan schadeclaims indienen omdat ze van...

In de laatste paar weken ben ik twee keer met mijn auto naar een vliegveld gereden, en twee keer heb ik de TomTom gebruikt om er te komen. De eerste keer moest ik naar Schiphol, dat er gewoon als plaatsnaam in bleek te staan. Ik had geen idee welke straatnaam ik moest kiezen, dus begon ik op de gok 'vertrekhal' te typen. Tot mijn verbazing stond de 'Vertrekpassage' er gewoon tussen. Dat was makkelijk! Kort daarna moest ik naar Eindhoven Airport, en ook dat vliegveld stond er gewoon als plaatsnaam in. Het was - na mijn Schipholervaring - echter een kleine tegenvaller dat de 'vertrekpassage' er niet als straatnaam tussen stond. Na wat gepuzzel bleek de Luchthavenweg me naar mijn bestemming te brengen. Wat voor namen geef je de namen op en rond een vliegveld? Ik heb vroeger bij de Nederlandse les geleerd dat er drie soorten zelfstandig naamwoorden zijn: mensen, dieren en dingen. Als thema voor de straatnamen op een vliegveld kom je dan ook al snel uit op namen va...

Er worden zelden straatnamen vernoemd naar personen die nog in leven zijn. Straatnamen geef je immers voor de eeuwigheid - zo is de gedachte - en daarom is de regel dat een te vernoemen persoon ten minste tien jaar dood moet zijn. Deze regel moet voorkomen dat te veel naar de waan van de dag wordt geleefd, en bovendien geeft dat even de tijd om af te wachten of na iemands overlijden geen nieuwe feiten boven tafel komen waardoor de overledene ineens minder geschikt is om vernoemd te worden. Leden van het koninklijk huis vormen een uitzondering op deze regel. Zo waren er al direct na de geboorte van prinses Amalia her en der gemeentes die een Prinses Amaliastraat kregen. Maar ook onze Olympische helden vormen een uitzondering op deze regel. Er zijn een aantal plaatsen in Nederland waar straten vernoemd zijn naar Olympische sporthelden. Zo heeft Haarlemmermeer een Olympische wijk met straten zoals Marathonstraat, Estafette, Discus en Atletiekstraat, en het mooie blok met de straten C...

Vertel me je straatnaam en ik zeg wie je bent. Kalverstraat? Klinkt als een dure bovenwoning. Dorpsstraat? Klinkt als een lief oud huisje in het centrum van het dorp. Handelskade? Ik gok op een oud pakhuis. Tamarindedreef? Zal wel een vrijstaande woning in een dure wijk zijn. Het is natuurlijk niet voor niks dat de toekomstige bewoners van een villapark in Nootdorp een tijdje geleden protesteerden tegen de voorgestelde straatnamen : "in een villapark horen geen 'straten', dat klinkt te eenvoudig. Wij willen 'dreven'!" Ja, we willen allemaal wel aan een 'dreef' wonen. Zou het niet veel fijner zijn als we geen straatnamen hadden? Dan was gewoon alles en iedereen gelijk. U2 heeft daar in 1987 een beroemd nummer over gemaakt: " Where the Streets Have No Name " . Zanger Bono vertelde in een interview over dit nummer: "Iemand vertelde me ooit een interessant verhaal over Belfast. Als je weet in welke straat iemand woont, weet je niet alleen zi...

Straatnamen vormen een mooie afspiegeling van de tijdgeest. Oude binnensteden hebben vaak mooie karakteristieke namen die wat vertellen over de historische situatie. De afgelopen eeuw zijn er veel wijken gebouwd met straatnamen die heel 'veilig' genoemd zijn naar bomen, schilders en componisten. En de laatste jaren zie je ineens vinexwijken met heel veel creatieve straatnamen, vaak zonder achtervoegsel. Woon je ineens in de Pimpelpaars op nummer 12. Al jaren - en misschien zelfs wel decennia - hoor je met enige regelmaat dat er veel te weinig vrouwen in topfuncties werken. Meer vrouwen in de directie van multinationals, meer vrouwelijke ministers, weg met het glazen plafond! De politieke partij Groen! in het Vlaamse Hamme voegt daar nu een mooie nieuwe stap aan toe: de partij wil dat de gemeente voortaan meer straten naar vrouwen vernoemt. "Zowel de CD&V- als de Open VLD-vrouwen hebben voor de verkiezingen benadrukt dat ze meer vrouwelijke straatnamen willen in H...

Het lijkt me wel leuk als er ergens in Nederland een keer een 'Monopoly-wijk' komt, met alle straten uit het spel. En dan niet alleen straten met namen zoals Dorpstraat, Velperplein, Neude, A-kerkhof, Lange Poten, Coolsingel en de Kalverstraat, maar ook een elektriciteitsbedrijf, een gevangenis (waar je ook 'slechts op bezoek' kunt gaan) en minimaal één treinstation. Je kunt er vanzelfsprekend vrij parkeren. Een beetje een vreemde wijk misschien, maar wel gezellig. Vorige week las ik in de Gelderlander het bericht dat Doetinchem zijn eigen Kalverstraat krijgt . Even was ik blij verrast... had Doetinchem het aangedurfd om een Monopoly-wijk te beginnen? Nee hoor. "De naam wordt gegeven aan een van de twee straten die ontstaan in de wijk die op de plaats komt van het veemarktterein. De andere straat krijgt de naam Markthalstraat, genoemd naar de Houtkamphal die vorige maand is afgebroken." Toch jammer. Zouden ze in de Kalverstraat in Doetinchem nu meteen ...

Bij het bedenken van nieuwe straatnamen, is het goed om te beseffen dat de namen soms letterlijk voor de eeuwigheid worden toegekend. Neem nou bijvoorbeeld de naam Nieuwstraat . Deze naam is zeer populair en komt op vele plaatsen voor. Delft, Weesp, Kerkrade, Nijmegen, Leiden, Rotterdam, Apeldoorn, Sint-Michielsgestel, Den Haag, Maastricht... ze hebben allemaal een Nieuwstraat, net als ruim 200 andere steden en dorpen in Nederland. De Nieuwstraat in Brussel is de duurste straat in het Belgische Monopolyspel. Het leuke is dat de meeste Nieuwstraten helemaal niet zo nieuw zijn als de naam doet vermoeden. Je kunt ze vaak juist vinden in het historische centrum van de stad. De Nieuwstraat in Brussel is aangelegd in 1617; de volledige naam van de straat was eerst Nieuwe-Onze-Lieve-Vrouwstraat (er was al een Onze-Lieve-Vrouwstraat in Brussel), maar dat werd afgekort tot Nieuwstraat. De Nieuwstraat in Rotterdam werd al in 1586 aangelegd; deze 'nyewestraet bij 't marktveld' werd al...

Onlangs kwam ik in Den Haag langs de Oog in het Zeilstraat . Als ik zo'n straatnaam op een bordje zie, slaat mijn fantasie meteen op hol. Zou deze straat in de spreekwoorden- en gezegdenbuurt liggen? Welke andere straten liggen hier nog meer in de buurt? De Wind in de Zeilenstraat? De Spijkers op laag Waterstraat? De Kat op het Spekstraat? Of de Kat uit de Boomstraat? Reden genoeg voor wat onderzoek. De Haagse straatnamendatabase biedt hulp. De realiteit is helaas - zoals wel vaker - wat minder creatief, maar niet minder interessant. De straten in deze buurt hebben allemaal namen die hun oorsprong vinden in de zeventiende eeuw. Het zijn vooral verwijzingen naar bekende bewoners of panden uit die tijd. Zo is de Katerstraat (waarschijnlijk) genoemd naar Cornelis Hendricxs. Cater (overleden in 1634) die verschillende huizen had in dit deel van de stad. De Herderstraat is genoemd naar de herberg 'De Getrouwe Harder' die al begin 17e eeuw wordt vermeld (en de Herderinnestra...

Bijna altijd wordt voor de naamgeving van straten in één wijk gebruik gemaakt van een thema. De belangrijkste reden daarvoor is dat je op die manier niet iedere straat hoeft te kennen om te weten in welke wijk die ligt. Als je de Kastanjestraat niet kent, kun je toch wel raden dat die in de bomenbuurt zal liggen. En de Prinses Julianakade zal wel in de buurt liggen bij de andere straatnamen die naar leden van de koninklijke familie zijn genoemd. Soms gaat men daar nog een stapje verder in: de wijk krijgt een hoofdthema, en de buurten binnen de wijk ieder een bijpassend subthema. Zo kan er in de vogelwijk een buurt met watervogels en een buurt met weidevogels zijn. In Tilburg heeft men wat leuks bedacht. Voor de straten van de nieuwe Vinexlocatie Reeshof heeft men gekozen voor straatnamen die verwijzen naar Nederlandse plaatsen met minder dan 20.000 inwoners. Maar dat is nog niet alles. Daarbinnen heeft men namelijk gekozen voor buurten waarvan de plaatsnamen - en dus ook de straatna...

De straatnaamgeving van nieuwsbouwwijken begint met het bedenken van een nieuw thema. Maar hoe ruim of hoe nauw kies je zo'n thema? Of anders gezegd: hoe moeilijk wil je het jezelf maken? Als je het thema 'vlinders' nog net wat ruim gekozen vindt, kun je bijvoorbeeld voor 'inheemse vlinders' gaan. Nog minder ruim: 'inheemse vlinders die voorkomen op de plek waar gebouwd gaat worden' . En als je het thema te krap kiest, kun je altijd nog zelf wat vlinders bedenken die eigenlijk helemaal niet bestaan! Het lijkt erop dat ze dat in Apeldoorn hebben gedaan, zo blijkt uit onderstaande column die onlangs in De Stentor verscheen. Dat is ook wat. Ben je net een paar maanden een straatnaam, word je al weer ingetrokken. Het overkwam de Azuurvlinder , een straat in Zuidbroek, de wijk in aanbouw. Lopend vanaf de Citroenvlinder in noordelijke richting tot het Oranjetipje . Vroeger heette deze straat Zuidbroeksweg. Tot Zuidbroek kwam en het de Vlinderbuurt is geworden. ...

Ien Dales was van 1987 tot 1989 burgemeester van Nijmegen. Ze vertrok in 1989 naar Den Haag om minister van Binnenlandse Zaken te worden. Ien Dales overleed in januari 1994. Nijmegenaar Rob Essers opperde in 1995 voor de eerste keer het idee om in Nijmegen een straat naar Ien Dales te noemen. En hij gooide niet zo maar een balletje op, maar hij had ook al meteen een concrete straat op het oog. Er waren allerhande redenen waarom de Oude Mollenhutsweg bij uitstek geschikt was om hernoemd te worden naar Ien Daleslaan. De Nijmeegse straatnamencommissie was niet direct enthousiast over het plan en ook een aantal bewoners van de Oude Mollenhutseweg stribbelden tegen. Er volgde een uitgebreide correspondentie per post, fax e-mail en stukken in de krant. In december 2001 besloot de gemeenteraad om de Oude Mollenhutsweg met ingang van 1 januari 2003 de naam Burgemeester Daleslaan te geven. Rob Essers verzamelde de complete correspondentie op zijn website en geeft daarmee een mooi inkijkje in...

Op welk adres woon je liever: Klaproos 24 of Morenenrand 24? Fluitenkruid 31 of Saaliën 31? De burgers van Steenwijk hebben daar zo hun ideeën over. Formeel moet de Raad van State nog beslissen of en hoe woonwijk De Schans in Steenwijk gebouwd mag worden, maar de straatnamen zijn inmiddels al vergeven. Namen die als een tang op een varken slaan, vinden leden van de Historische Vereniging en burgers in de stad. Neem nu ' Fluitenkruid ' en ' Klaproos '. Fraaie veldbloemen, maar ze zeggen niets over de historische grond ten zuiden van Steenwijk, waarop zo'n 500 woningen zouden moeten verrijzen. Meer betekenisvol zijn namen die verwijzen naar de roemruchte ontstaansgeschiedenis van de Steenwijker Kamp. De Historische Vereniging zag dan ook liever passender straatnamen zoals ' Spaanse Schans ', ' Morenenrand ', ' Mauritskamp ' of ' Saaliën '. Vooral deze naam geniet grote voorkeur onder de lokale historici, omdat hij verwijst naar d...

Altijd een leuk idee om de bewoners van de stad inspraak te geven bij het bedenken van nieuwe straatnamen. Eindhoven schreef onlangs een prijsvraag uit. Onderstaand artikel toont mooi aan op wat voor straatnamen je uitkomt met zo'n 'referendum'. Meer dan 1000 mensen deden in Eindhoven mee aan een prijsvraag waarbij namen voor de 18 straten op Strijp S ingediend konden worden. In het nieuwe woon/werk/winkel stadsdeel Strijp S komen in totaal 20 straten, maar de Philitelaan en de Torenallee bestaan al. Tijdens een bijeenkomst in het Klokgebouw werden de namen van de 61 prijswinnaars dinsdag bekendgemaakt. Eerst riep wethouder Mary Fiers de gekozen straatnaam om, dan de naam van de indieners. ' Luistervinkje ', riep ze bijvoorbeeld, en dan 'meneer of mevrouw Jansen!'. (Luistervinkje is de bijnaam van een type Philipsradio) Hilariteit in de zaal toen de winnaar van het bordje ' Beeldbuisstraat ' een meneer Kabel bleek te zijn. 'Die man moet d...

De dood van Kurt Vonnegut blijft in de Verenigde Staten veel herdenkingsgevoelens oproepen. Binnenkort krijgt Kurt Vonnegut (1922-2007) wellicht een eigen straatnaambord op de hoek van het gebouw in Manhattan (New York) waar hij 40 jaar woonde. Deze week stemde de plaatselijke Community Board ermee in om de hoek van East 48th Street en Second Avenue om te dopen tot Kurt Vonnegut Way, bij wijze van hommage aan de Amerikaanse cultschrijver van Slaughterhouse Five en Cat's Cradle . Ook E.B. White - die eveneens in dezelfde straat woonde - bleek in de running voor het bord, maar de bewoners geven toch liever de eer aan Vonnegut. Vonnegut was een welbekende verschijning in de buurt, schrijft The New York Sun . Hij ging vaak wandelen met zijn hond Flour in Dag Hammarskjold Park, vlakbij de Verenigde Naties, waar hij graag de voorbijgangers mocht monsteren. Een straatnaam veroveren in New York verloopt via omslachtige procedures en het verbaast velen dat het nu zo snel gaat. Kandidaten m...