Doorgaan naar hoofdcontent

De angstschreeuw van de slechtstschrijvende gerechtsschrijver... in de Borsjtsjstraat

In het Nederlands kom je soms woorden tegen met een grote verzameling medeklinkers achter elkaar. 'Medeklinkerclusters' noemt men dat. Met slimme combinaties van woorden kun je tot een flinke lengte komen. Iemand die driftig een bord borsjtsj - Russische rodebietensoep - zit weg te werken, kun je bijvoorbeeld een 'borsjtsjschranser' noemen. In de titel van dit verhaal staan nog wat voorbeelden. Komen er ook van die grote medeklinkerclusters voor in straatnamen?

Bij het toekennen van straatnamen probeert men er meestal op te letten dat de namen makkelijk te schrijven en uit te spreken zijn. Dat is wel zo praktisch in het dagelijks gebruik. Eigenlijk is het dus helemaal niet handig om een straatnaam met een lange reeks medeklinkers te hebben. Met het achtervoegsel -straat heb je echter al meteen drie medeklinkers te pakken. Als je een straat noemt naar iets of iemand die op een aantal medeklinkers eindigt, heb je dus al snel een straatnaam met een flink medeklinkercluster. Noem een straat naar een roodborst of naar iemand die Brinkhorst, Roland Holst of Diepenhorst heet, en je hebt al zes medeklinkers op een rij. Er zijn in Nederland ongeveer dertig Ambachtsstraten en vier Eendrachtsstraten - allemaal met zeven medeklinkers achter elkaar. Die namen zijn op zich nog best goed uit te spreken.

Voor het medeklinkerclusterrecord moeten we naar Edam. Het lijkt wel of men het erom gedaan heeft, want daar liggen twee straatnamen met maar liefst acht medeklinkers achter elkaar op nog geen tweehonderd meter van elkaar: de Jan Huibrechtszstraat en de Hendric Dirckszstraat. Hebben Jan en Hendric iets bijzonders gepresteerd, of hebben ze die straatnamen alleen verdiend met hun verzameling medeklinkers?

Nu is het wachten tot er een keer een gemeente komt die bedenkt om een soepenbuurt te bouwen, met straten zoals de Snertstraat, de Bouillonstraat en het Gazpachopad. Want daar moet dan natuurlijk ook een Borsjtsjstraat komen, met negen medeklinkers op een rij!

Reacties

rutger zei…
In Tilburg heb je de Burchtstraat, ook met zeven medeklinkers achter elkaar.
Stan zei…
ja, maar je moet tussen geschreven medeklinkers en klanken. Dircksz... is niet zo moeilijk te zeggen, want it is toch maar "dirks" wat de klanken betreft. Het zou interessant zijn er over te denken, hoeveel medeklinkerachtige klanken achter elkaar geplaast kunnen worden, en nog voor en Nederlandssprekende wel uit to spreken zijn.
Stan zei…
(sorry voor de typos... "...klanken onderscheiden... ... geplaatst"
Dinx zei…
@Stan: Het is inderdaad niet zo ingewikkeld om uit te spreken (als je eenmaal weet wat er staat), maar het is wel erg lastig om te schrijven. De Hendric Dirckszstraat zou prima in het Groot Dictee gebruikt kunnen worden.
Dinx zei…
Een reactie van de Vereniging Oud Edam:
Uw vraag heb ik voorgelegd aan de heer Jaap Molenaar - hij schreef eerder een boekje over de straatnamen van Edam. Daarin schrijft hij: Hendric Dircksz. komen we in 1563 als burgemeester tegen. Jan Huybrechtsz. was in 1537 door de Graaf van Holland als schout benoemd en verzorgde namens hem de rechtspraak. Hij werd bijgestaan door de schepenen, die uit de belangrijkste inwoners van de stad waren gekozen.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…