Doorgaan naar hoofdcontent

Van Agnetapark tot Wonderfontein - straatnamen die zijn opgebouwd uit chemische elementen

Op de site Plakken en Knippen verscheen eerder deze week een artikel waarin Arjan van der Meij op zoek gaat naar tweeletterwoorden die ook de afkorting van een chemisch element zijn. En vervolgens probeert hij zo lang mogelijke woorden van die zinnen te maken, zoals "Ho, ga er in na pa!" Het deed me denken aan een opgave uit de ontzettend lastige NBV-kerstpuzzel van 2015 waarin een opdracht was om een zo lang mogelijke zin te maken met woorden die helemaal uit elementen zijn opgebouwd. Dat leverde inzendingen op zoals "AIVD besluit inwoners te vragen om op kerstavond hun kop te buigen over lastige hersenkrakers" maar ook nog véél langere verhalen. Je zult begrijpen dat ik me toen afvroeg of er ook straatnamen zijn die je helemaal als een verzameling elementen kunt schrijven.

Laat ik om te beginnen een voorbeeld geven van wat ik precies bedoel. Neem het Kronenburgerpark in Nijmegen, dat kun je opgesplitst in elementen schrijven als Kr-O-Ne-N-B-U-Rg-Er-P-Ar-K. Dat zijn achtereenvolgens de afkortingen van Krypton, zuurstof, neon, stikstof, boor, uranium, röntgenium, erbium, fosfor, argon en kalium. En zo kun je de veel voorkomende straatnaam Brink schrijven als Br-I-N-K of als Br-In-K. Heel veel straatnamen vallen voor deze zoektocht al direct af omdat ze op -straat, -weg of -laan eindigen, en omdat je die achtervoegsels al niet als elementen kunt schrijven geldt dat ook voor de hele straatnaam. Ik ging er daarom van uit dat er niet zo veel van die straatnamen zouden zijn, maar er blijken meer dan 3500 van die straatnamen te zijn in Nederland! Daarbij tel ik straatnamen die in meerdere plaatsnamen voorkomen maar één keer mee. In dit artikel neem ik je mee langs de langste, de kortste en de mooiste.

Lekker kort
De kortste straatnamen die je helemaal als elementen kunt schrijven zijn As, Es, Ra en B; dat zijn namelijk niet alleen straatnamen, maar ook de afkortingen van de elementen arseen, einsteinium, radium en boor. Daarmee zijn we snel klaar. Ook lekker kort zijn de drieletterige straatnamen die uit drie elementen van één letter zijn opgebouwd: Bos (B-O-S), Bun (B-U-N), Bus (B-U-S), Fok (F-O-K), Hof (H-O-F), Hop (H-O-P), Hub (H-U-B), Kof (K-O-F), Nok (N-O-K), Vos (V-O-S) en Wip (W-I-P). De langste straatnaam die je op deze manier uit eenletterige elementen op kunt bouwen is de Bisschopshof: B-I-S-S-C-H-O-P-S-H-O-F. Als je dat begin eenmaal hebt, vind je al snel ook andere straatnamen die met Bisschops- beginnen: Bisschopsberg, Bisschopskamp, Bisschopsland, Bisschopsrak en Bisschopswater kun je allemaal met afkortingen van elementen schrijven.

Lekker lang
Dan maar meteen door naar de allerlangste straatnamen die je als elementen kunt schrijven. Dat zijn Buitenplaats Herkingen (B-U-I-Te-N-P-La-At-S-H-Er-K-I-N-Ge-N), Architect Brandeserf (Ar-C-H-I-Te-C-Tb-Ra-Nd-Es-Er-F), Carolus Linnaeusborg (C-Ar-O-Lu-S-Li-N-Na-Eu-Sb-O-Rg), Prinses Ireneplateau (Pr-I-N-Se-S-I-Re-Ne-P-La-Te-Au) en Liesbeth Tilanusland (Li-Es-Be-Th-Ti-La-N-U-S-La-Nd). Om Buitenplaats Herkingen (in Herkingen) te schrijven, heb je trouwens vijftien elementen nodig en dat is ook een record.

Eigenlijk vind ik dat het Architect Brandeserf uit dat rijtje met langste namen niet meetelt, omdat je daarvoor de Tb (van terbium) nodig hebt maar in de straatnaam staat een spatie tussen die twee letters. Dat soort problemen (of slordigheidjes) heb je niet als je alleen naar aaneengeschreven straatnamen zonder spaties kijkt. In die categorie zijn dit de langste: Franciscanessenhof (F-Ra-N-C-I-S-Ca-Ne-S-Se-N-H-O-F), Schiermonnikoogerf (Sc-H-I-Er-Mo-N-N-I-K-O-O-Ge-Rf), Kronenburgerplaats (Kr-O-Ne-N-B-U-Rg-Er-P-La-At-S), Kersenplukkerserf (K-Er-Se-N-P-Lu-K-K-Er-S-Er-F), Norbertinessenhof (N-O-Rb-Er-Ti-Ne-S-Se-N-H-O-F), Smachtenburgerhof (Sm-Ac-H-Te-N-B-U-Rg-Er-H-O-F) en het Kersenplukkerserf (K-Er-Se-N-P-Lu-K-K-Er-Se-Rf). Allemaal mooi.

Lekker veel
Eerder in dit verhaal liet ik al zien dat je Brink op twee manieren uit elementen op kunt bouwen: Br-I-N-K en Br-In-K. Zo zijn er veel meer straatnamen die je op verschillende manieren uit elementen op kunt bouwen. De straatnaam met de meeste varianten is Schoutenbosch (in Castricum). Dat kun je bijvoorbeeld schrijven als S-C-H-O-U-Te-N-B-O-S-C-H of Sc-Ho-U-Te-N-B-O-Sc-H, maar ook als S-C-Ho-U-Te-Nb-Os-C-H of Sc-Ho-U-Te-Nb-O-Sc-H. In totaal zijn er zo 24 verschillende schrijfwijzen. Kijk zelf maar even of je ze met deze voorbeelden erbij allemaal kunt bedenken.

Lekker lekker
En dan nog wat mooie straatnamen tot slot. Ik vind Raar altijd wel een leuke straatnaam, niet alleen omdat die ehh, 'raar' is, maar ook omdat het een palindroom is. Het leuke is nu dat je deze ook met elementen kunt schrijven als  Ra-Ar. De Paramaribohof vind ik een leuke straatnaam omdat daarin steeds afwisselend een medeklinker en een klinker staan; deze straatnaam kun je schrijven als P-Ar-Am-Ar-I-B-O-H-O-F. En de Suykerbackershof (S-U-Y-K-Er-Ba-C-K-Er-S-Ho-F) is wel bijzonder omdat je die ook in de moderne spelling 'Suikerbakkershof' als elementen kunt schrijven.

Vooruit, ik noem gewoon nog wat mooie straatnamen die allemaal uit elementen bestaan: Wonderfontein (W-O-Nd-Er-F-O-N-Te-I-N), Bruidssluier (Br-U-I-Ds-S-Lu-I-Er), Rubberplantage (Ru-B-B-Er-P-La-N-Ta-Ge), Prinsessenpark (Pr-In-Se-S-Se-N-P-Ar-K), Monarchvlinder (Mo-N-Ar-C-H-V-Li-Nd-Er), Provincieroute (Pr-O-V-I-N-C-I-Er-O-U-Te), Erfprinsbastion (Er-F-Pr-In-Sb-As-Ti-O-N), Inkarnaatklaver (I-N-K-Ar-Na-At-K-La-V-Er), Stationskwartier (S-Ta-Ti-O-N-S-K-W-Ar-Ti-Er) en Lantaarnopsteker (La-N-Ta-Ar-N-O-P-S-Te-K-Er).

De opdracht is nu natuurlijk om eens te kijken of je eigen straatnaam (of de naam van een straat waar je ooit gewoond hebt) uit elementen is op te bouwen. De mooiste vondsten kun je achterlaten in een reactie onder dit artikel.

(Met dank aan researchassistent Bobo, die voor dit verhaal wat gegevens heeft verzameld.)

(Voor de liefhebbers: ik heb ook wel eens een artikel geschreven over straatnamen die naar elementen zijn genoemd, zoals de Heliumstraat en de Plutoniumweg: Altijd in je element. Krypton, koper of kobalt, in welk element woon jij?)

Reacties

Anoniem zei…
Be-V-Er-H-O-F!
Anoniem zei…
He-Rb-Er-Ds-La-Nd is de langste die alleen maar uit tweeletterige elementen bestaat. Daarna komen het Ag-Ne-Te-Nd-Al, At-Sm-As-Ta-Te, de Be-Re-Np-La-At, het Bi-Nd-Er-Se-Rf, Cr-Os-Es-Te-In, Ge-Er-Es-Te-In, het He-Es-Te-Rb-Os, de Li-Nd-Es-Ta-Te, de Lu-Ni-As-Ta-Te, de Mo-Er-As-Be-Rg, het Mo-Er-As-La-Nd, de Po-Pt-As-Ta-Te, de Pr-In-Se-Nd-Am, de Th-Am-Er-Ho-Rn.

Anoniem zei…
Dinx was duidelijk in zijn element :)
Groet, Bert
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Van Arnhem tot San Francisco - iedere stad zijn eigen Lombardstraat. Maar waarom eigenlijk?

Een Lombardsteeg in Alkmaar, een Lombardstraat in Goes, een Lombardkade in Rotterdam en een Lange en Korte Lombardstraat in Den Haag. Een Lombardenstraat en Lombardenvest in Antwerpen, en een Lombardstraat in Brussel. En dan ook nog Lombard Street in Londen, een in Philadelphia en een in San Francisco. Waar komen al die Lombard-straten toch vandaan? Was er misschien ooit een meneer Lombard, en waar heeft hij het dan aan verdiend dat er in de hele wereld straatnamen naar hem zijn genoemd? Nee, de straten zijn niet naar een meneer genoemd, maar naar een heel volk: de Lombarden. Maar waarom zou je daar een straat naar noemen?

De Lombarden zijn de inwoners van Lombardije, de streek rondom Milaan in het noorden van Italië. De naam gaat terug op de 'Longobarden' (de 'Langbaarden'), een Germaanse volksstam waarvan de mannen blijkbaar opvallend lange baarden hadden. Tijdens de Germaanse volksverhuizing in de vijfde eeuw trokken ze naar Noord-Italië en richtten daar een eigen r…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…