Doorgaan naar hoofdcontent

Oranje boven, oranje boven... maar spant oranje ook de kroon in straatnamenland?

In Nederland zijn er circa 350 straten naar oranje genoemd. Of dat naar 'oranje' (de kleur) of 'Oranje' (het koningshuis) is, is niet overal gemakkelijk te achterhalen. Maar bij de meeste Oranjestraten ligt minimaal één koninklijke tweede straat in de buurt, en regelmatig ligt er ook een hele Oranjebuurt omheen. Bij mijn telling heb ik alleen gekeken naar echte 'oranje straten' zoals de Oranjelaan, de Oranjesingel, het Oranjeplein en de Oranjestraat. Straten die indirect naar de kleur zijn genoemd - zoals de Oranjebuitensingel, de Oranjepolderhof, de Oranjerivierstraat en de Oranje-Nassaustraat - tellen dus even niet meer. Drie-hon-derd-vijf-tig oranje-straten! Spant oranje daarmee de kroon?

Sommige plaatsen hebben hele buurten of wijken met straten die de namen van kleuren hebben. In Zoetermeer hebben ze bijvoorbeeld een Blauw-roodlaan, een Groen-blauwlaan en heel veel straten die simpelweg een kleurenaam als Indigoblauw of Marineblauw hebben. Maar die tellen ook allemaal niet mee. Ik heb alleen gekeken naar de straten die één kleur als voorvoegsel hebben en een standaard aanduiding voor een straat als achtervoegsel. (Ze hebben in Zoetermeer trouwens ook een Oranjelaan. Die ligt niet in de kleurenbuurt maar ergens anders, in het verlengde van de Willem de Zwijgerlaan.)

Terug naar de kleurenstraten. Wat voor kleuren hebben we allemaal? Ik heb maar 18 rode straatnamen kunnen vinden. Mijn rode route voerde langs de Rode Singel in Oentsjerk, de Rodestraat in Venlo, Rodeweg in Assen, het Roodpad in Vrouwenparochie en de Roodweg in Epen. De blauwe route voerde me langs 22 plaatsen, met bijvoorbeeld de Blauwe Hof in Wijchen, de Blauweweg in Hezingen, de Blauwloop in Loon op Zand en de Blauwstraat in Oploo. Ik had ook graag een gele en een paarse route willen maken, maar ik heb voor beide routes nog niet één straatnaam kunnen vinden. Voor de gele route had ik nog kunnen kiezen voor de Geelgors, de Gele Lis en de Gele Rijders... maar die voldoen niet aan de strenge voorwaarden.

Zwart-wit
Sommige mensen vinden zwart en wit geen kleuren, maar ik heb toch ook gewoon een zwarte en een witte route gemaakt. De witte route voert langs 32 straten met namen zoals de Witte Singel in Leiden, de Wittelaan in Baarn en de Witteweg in o.a Aalsmeer, Gulpen, Plasmolen en Volkel. We hebben in Nederland ook 67 straten die naar Witte de With zijn genoemd. Witte Corneliszoon de With was in de zeventiende eeuw een Nederlandse vlootvoogd. Hij had als bijnaam 'Dubbelwit'. Voor sommigen zijn die 'dubbelwitte' straatnamen de ultieme 'witte straten', maar ze tellen helaas niet mee.

De zwarte route is een flink stuk langer. Er zijn in Nederland namelijk ruim honderd 'zwarte straten'. Alleen van de Zwarteweg komen er al 76 voor. Maar de route leidt ons ook langs Zwartepaden (en Zwarte Paden), Zwartelaantjes en de Zwartesteeg in Bennekom. Voor de populariteit van de kleur zwart in straatnamen is een eenvoudige verklaring. Vroeger waren veel paden en wegen zwart omdat ze met sintels (de resten van verbrande steenkool) waren verhard. Je kunt je voorstellen dat dat zwarte paden, wegen en lanen opleverde. En ook veel troep.

Idyllisch groen
Van alle kleuren is groen het populairste. Van die 'groene straten' hebben we er in Nederland bijna vierhonderd. Zo komt alleen de Groeneweg al meer dan honderd keer voor, de Groenstraat vijftig keer en hebben we ook nog bijna veertig keer een Groenestraat (met een e ertussen). En verder kom je op de groene route bijvoorbeeld nog langs het Groenelaantje in Alkmaar, de Groene Steeg in Mastenbroek, de Groenedijk in Sneek en de Groenedwarsweg in Apeldoorn. Dat groen zo populair is, is eenvoudig te verklaren. Vaak gaat het hier ook om oude namen die vroeger letterlijk groen waren, en die in de volksmond daarom 'de groene straat' of 'het groene paadje' werden genoemd. De Groenstraat in Tilburg heette bijvoorbeeld in 1418 ook al zo. Die groene straten waren zo groen doordat helemaal omgeven waren door bomen en struiken, of doordat ze - op het karrenspoor na - helemaal met gras begroeid waren. Er zijn overigens ook wel moderne straten die een naam met 'groen' hebben gekregen; dat is dan gewoon omdat het dan klinkt of de straat midden in het groen ligt. En groen verkoopt nou eenmaal goed.

Groen wint dus. Maar op deze kroningsdag is het toch gewoon even Oranje boven!

Reacties

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

Allemaal gekke straatnamen - wat is de gekste straatnaam bij jou in de buurt?

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid. Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan.

De gekste straatnaam van Alkmaar:
1. Boezemsingel
2. Zwijnsmeerpad
3. Laan van Darmstadt

De gekste straatnaam van Almere:
1. Sesamstraat
2. Tante Pollewopstraat
3. De Brommy en Tommystraat

De gekste straatnaam van Amersfoort:
1. Achter de Heilige Geest
2. De Klapmuts
3. Trosjespeergaarde

De gekste straatnaam van Amsterdam:
1. Dubbeleworststeeg
2. Gebed Zonder End
3. Balk in 't Oogsteeg

De gekste straatnaam van het Gooi:
1. Groest (in Hilversum)
2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren)
3. Achter het Vosje (in Weesp)

De gekste straatnaam van Leiden:
1. Korte Langestraat
2. Kakelbaksteeg
3. Aarstraat

De gekste straatnaam van Utrecht:
1. A.B.C.-straat
2. Hanengeschrei
3. Zakk…