Over straatnamen met name

Het is de tijd van eindejaarslijstjes, verkiezingen en jaaroverzichten. Daar doe ik graag aan mee met een eigen top-10: de straatnamen van 2014. Ik had als top-10 natuurlijk gewoon een lijstje kunnen maken met tien straatnamen die het afgelopen jaar in het nieuws waren, zoals het Adolf Hitlerplein , de Nazarethlaan , de Ajaxstraat , de Hamburgerstraat , de Ceintuurbaan , 't Kip , het Els Borstplein , de Gezina van der Molenlaan , de Holtslagweg en de Tostilaan . Dat heb ik dus niet gedaan. In plaats daarvan heb ik een mooi lijstje gemaakt met tien zo op het eerste oog wellicht willekeurig lijkende straatnamen in een ogenschijnlijk misschien net zo willekeurige volgorde. Maar er is niks willekeurigs aan de tien straatnamen en ze hebben ook nog eens - letterlijk en figuurlijk - een link met tien straatnaamverhalen die ik dit jaar schreef. Hier komt hij dan, mijn top-10 met straatnamen van 2014 : Eenheid (Sneek) Tweede Van Der Helststraat (Amsterdam) Drie Groene Eikels ...

Vroeger deden ze niet zo moeilijk. De straat achter de kerk? Die noemden ze gewoon Achter de kerk. Dat was nog handig ook, want als iemand je vertelde dat je 'Achter de kerk' een pakje af moest leveren, was meteen helemaal duidelijk waar je moest zijn. Als je tenminste wist waar de kerk was. Op aardig wat plaatsen werden die aanduidingen met 'Achter ...' uiteindelijk echte straatnamen. Dat ging bijna altijd zonder achtervoegsel zoals -straat of -steeg, omdat het aanvankelijk gewoon een algemene aanduiding was. Je ziet die Achter-straten natuurlijk vooral terug in historische binnensteden. Sterker nog: ze behoren tot de oudste bekende straatnamen. In 1464 had men in Utrecht al een straat die Achter Sint Pieter heette. In Nijmegen lag in 1438 een Achter de Meipoort en in 1427 al een Achter dat Gasthuis . De oudste vermelding van Achter die Nieukerk in Delft dateert uit 1432. In Arnhem hadden ze in 1431 een Achter Rodenborch . De oudste Achter-straten lagen in Maast...

Het was zo'n fijn verhaal: een groep scholieren voerde actie om van een naamloos straatje in Den Burg de Tostilaan te maken. Ze wisten de plaatselijke politiek te overtuigen en begin deze maand werd het straatnaambordje officieel onthuld. Maar nog geen week later was het bord al weer verdwenen... De scholieren Al jarenlang rennen de scholieren iedere donderdag naar het huis van de vader van één van hen, die een grote schaal heerlijke tosti's voor ze klaar heeft staan. Het zijn misschien wel de lekkerste tosti's van de hele wereld. Vanaf het schoolplein rennen ze langs het gemeentehuis, over een straatje dat bij de bouw van het gemeentehuis is aangelegd. Dat straatje had nog geen naam en dus bedachten ze op een gegeven moment dat het wel toepasselijk zou zijn als dit straatje ' Tostilaan ' zou gaan heten. Hun verzoek aan de gemeente werd echter afgewezen. De jongelui lieten zich niet uit het veld slaan, en ze kwamen in actie. Ze hingen een kartonnen bordje op ...

De redactie van Dichtbij is op zoek gegaan naar de gekste straatnamen in een aantal regio's waar de krant wordt verspreid . Dat heeft een bonte verzameling met bijzondere straatnamen opgeleverd. Ik zet ze hieronder op een rijtje, en ik zal op een aantal hiervan binnenkort eens wat uitgebreider ingaan. De gekste straatnaam van Alkmaar : 1. Boezemsingel 2. Zwijnsmeerpad 3. Laan van Darmstadt De gekste straatnaam van Almere : 1. Sesamstraat 2. Tante Pollewopstraat 3. De Brommy en Tommystraat De gekste straatnaam van Amersfoort : 1. Achter de Heilige Geest 2. De Klapmuts 3. Trosjespeergaarde De gekste straatnaam van Amsterdam : 1. Dubbeleworststeeg 2. Gebed Zonder End 3. Balk in 't Oogsteeg De gekste straatnaam van het Gooi : 1. Groest (in Hilversum) 2. Schering en Inslag (twee kruisende straten in Laren) 3. Achter het Vosje (in Weesp) De gekste straatnaam van Leiden : 1. Korte Langestraat 2. Kakelbaksteeg 3. Aarstraat De gekste straatnaam van U...

Dorstige Smid , Mickey Mousestraat , Kerstomaatplantsoen . Tussen alle vragen die mensen me stellen over straatnamen, komen twee vragen iedere keer weer terug: wie bedenkt toch al die nieuwe straatnamen en wat voor regels gelden daarbij? Het vaststellen van straatnamen is een taak van de gemeente - het gebeurt in het algemeen door het College van B&W. Veel gemeentes hebben een speciale straatnaamcommissie, die advies uitbrengt aan het College. In de commissie zitten deskundigen met verschillende achtergronden, zoals een stadshistoricus en een stedenbouwkundige. De manier waarop in een gemeente de straatnamen worden vastgesteld, is vastgelegd in een 'Verordening Straatnaamgeving en huisnummering'. In die verordening kan een gemeente ook richtlijnen voor de straatnamen opnemen, maar dat is niet verplicht. Het kan ook zijn dat de straatnaamcommissie ongeschreven regels hanteert. Er is dus niet één vaste lijst met regels waar alle straatnamen in Nederland aan moeten vol...

Op tientallen plaatsen in Nederland liggen Peperstraten. Vaak wordt verteld dat deze straten herinneren aan ons rijke koopmansverleden, toen er volop in peper werd gehandeld en er in alle steden peperpakhuizen moeten zijn geweest. Voor de meeste Peperstraten geldt echter een heel ander verhaal. Peper werd al als specerij gebruikt door oude volken als de Perzen, de Egyptenaren, de Grieken en de Romeinen. In de Middeleeuwen was het in Europa echter nog bijzonder schaars, en daardoor 'peperduur'. Het waren toen vooral de Arabieren die peper naar Europa brachten. Rond 1500 ontdekte de Portugees Vasco da Gama dat je rond Kaap de Goede Hoop naar 'de Oost' kon varen, en vanaf dat moment brachten ook de Portugezen peper naar Europa. Daarmee verdween de schaarste. De Nederlanders zagen wel wat in de handel in peper en andere specerijen uit Oost-Indië. Dat was een van de redenen dat in 1602 de Vereenigde Oostindische Compagnie werd opgericht. Er ontstond een - letterlijk en ...

Straatnaamachtervoegsels zoals -straat, -weg en -steeg kennen we allemaal, maar het achtervoegsel -gas is veel minder bekend. Dat is niet vreemd: ondanks dat het een eeuwenoude aanduiding is, komt het in Nederland maar in de straatnamen van één stad voor. Typisch toch? Het woord 'gas' (of 'gasse') kwam in de vijftiende eeuw al voor in het Nederlands met de betekenis 'onverharde weg'. Het Woordenboek der Nederlandse Taal noemt bij het woord enkele voorbeeldzinnen van P.C. Hooft, waaronder: "Mits dat de Koning deze gas insloegh, werdt hy den heer van Montigny gewaar" . Het woord is verwant met het Duitse 'Gasse' (en het Oudhoogduits 'Gazza'), het Oudnoorse 'gata' en het Gotische 'gatvo'. Waarschijnlijk is het ook verwant met het woord 'gat' ('opening'), en daarmee ook met het achtervoegsel van zeestraten zoals het Kattegat tussen Denemarken en Zweden. Maar goed, 'gas' was dus gewoon een aandu...

Prinsengracht en Leidseplein zijn bekende Amsterdamse straatnamen. En verf bestaat in kleuren zoals marineblauw en citroengeel. Ooit was alles zo heel overzichtelijk. Maar op een of andere manier gaan straatnamen en verfnamen steeds meer op elkaar lijken. Dan krijg je namen zoals Geduld, Duizendschoon en Overleg.  Kun jij herkennen of iets een straatnaam of een verfkleur is? Doe dan de quiz. Daarin krijg je 20 namen te zien. De vraag is iedere keer hetzelfde: is het een bestaande straatnaam in Amsterdam of een officiële verfkleur uit het palet van Histor? Powered by Interact (Werkt de quiz hierboven niet? Klik dan hier: start de quiz .)  De namen in de quiz zijn echte Amsterdamse straatnamen en verfkleuren van Histor. Geloof je het niet? Zoek de straten dan op op de kaart van Amsterdam en bekijk de kleuren in het palet van Histor .

Toen ik onlangs Helvoirt uitreed, zag ik aan de linker- en rechterkant achtereenvolgens de Kastanjelaan , de Sportlaan , de Stationsweg , de Parallelweg en de Industrieweg voorbijkomen als zijstraten. Zie jij ook wat er zo bijzonder is aan deze straten? Misschien helpt het als ik zeg dat iets verderop in Helvoirt ook nog de Kerkstraat , de Julianastraat en de Molenstraat liggen. Prachtig toch? De vijf zijstraten die ik na elkaar passeerde staan allemaal in de top-15 van meest voorkomende straatnamen van Nederland . Het zijn om precies te zijn de nummers zeven, tien, elf, dertien en veertien van die ranglijst. Met die drie andere straten die ik noemde, heeft Helvoirt ook nog de nummers één, drie en zes van de lijst. En dat in een dorp met honderd straatnamen en nog geen vijfduizend inwoners! Je begrijpt dat ik in mijn euforie nog een extra rondje door het dorp heb gereden. Tijdens dat rondje vroeg ik me af of er plaatsen zijn waar de hele top-tien van straatnamen voorkomt. Voor al...

Zijn alle schilders naar wie straten zijn genoemd in de schilderswijk even bekend? Nee, natuurlijk niet. Rembrandt van Rijn en Vincent van Gogh zijn bij het grote publiek veel bekender dan bijvoorbeeld Jan van der Heijden en Pieter de Molijn. En dat geldt ook voor de schrijvers in de schrijversbuurt en de zeehelden in het zeeheldenkwartier. Personen die we anders misschien al lang vergeten zouden zijn, leven dankzij hun straatnamen in onze herinnering voort. Soms is het nog iets erger: dan kennen we de straatnaam nog wel, maar hebben we geen idee meer wie de persoon was waar de straat naar is genoemd. De schrijver Gerard Reve vertelde in 1982 in een interview hoe hij dacht over de vergankelijkheid van roem, en de rol die straatnamen daarbij kunnen spelen: "Na mijn dood word ik op de scholen tien jaar vrijwillig gelezen en daarna nog eens tien jaar verplicht. Dan noemen ze een straat naar me. En dan ben ik helemaal vergeten. Niemand weet toch meer wie Tweede van der Helst was?...

Iedere straat eindigt wel ergens een keer, zou je denken. Veel straten komen immers op andere straten uit, en anders lopen ze waarschijnlijk dood. Maar er zijn ook straatnamen die doen vermoeden dat straten eindeloos door kunnen lopen. Het Straatje-zonder-einde in Mechelen bijvoorbeeld, of het Laantje zonder Eind in Zeist. Wat zijn dat voor eindeloze straten? Zo heel veel van die eindeloze straten zijn er niet in Nederland en België. Behalve de twee die ik al noemde, vond ik nog het Straatje Zonder Einde in Gent, de Straat zonder einde in Oostende en Laan Eindeloos in Heiloo. Als je deze straten op de kaart bekijkt, valt meteen op dat twee ervan alles behalve eindeloos zijn: de twee straatjes in Mechelen en Gent zijn doodlopend. Ook de straten in Oostende en Heiloo hebben een onbeduidende lengte van hooguit een paar honderd meter. Alleen het Laantje zonder Eind in Zeist geeft enigszins de schijn van eindeloosheid: het loopt ten oosten van Zeist de bossen in en is wel enkele...

Als je het Groningse dorp Bedum aan de noordkant uitrijdt, kom je langs een paar straatnamen die ook veel in andere plaatsen voorkomen: de Irenelaan (50x), de Parallelweg (225x) en de Lageweg (67x). En dan ineens ligt daar een straat met de bijzondere naam Wroetende Mol . Het lijkt me niet nodig om te zeggen dat die straatnaam uniek is. Wie noemt er nu een straat naar een wroetende mol?! Een mol die wroet, en dat daar dan een straat naar genoemd wordt. Ik vind dat mooi. Ik heb even gekeken of er meer 'dieren of dingen die iets doen' zijn waar een straat naar genoemd is. Ik vond er nog acht in Nederland: de Vliegende Koffer in Eindhoven (genoemd naar een sprookje), de Vliegende Vaart in Terneuzen, Vliegend Hert in Deventer (genoemd naar een insect), de Vliegende Hollanderstraat in Rijsenhout, de Vliegend Hertlaan in Utrecht (genoemd naar een oud schip), De Helpende Hand in Amstelveen, de Gloeiende Spijker in Nieuwerbrug (genoemd naar een molen die in brand vloog en daar...

Als je als stad een thema zoekt voor de straatnamen in een nieuwe woonwijk kun je natuurlijk het beste een thema pakken met een he-le-boel namen zodat je een ruime keuze hebt. Zo is 'chemische elementen' een veilig thema, want daarmee kun je meer dan honderd straten van een naam voorzien. Eventueel kun je de straten nog per buurt ordenen in bijvoorbeeld edelgassen, halogenen en alkalimetalen. Mogelijkheden genoeg. Ik heb het periodiek systeem er eens bij gepakt en uitgezocht welke elementen het populairst zijn, en welke helemaal niet. Even voor de duidelijkheid: ik ga het hier hebben over straten die naar chemische elementen genoemd zijn, en dus niet over straatnamen zoals Goudvink , Zilvermeeuw en Kwikstaart . Die lijken misschien wel naar de elementen goud, zilver en kwik te zijn genoemd, maar in werkelijkheid gaat het hier natuurlijk om straten die zijn genoemd naar vogels. De Kwikstaart telt dus niet mee, maar de Kwikstráát wel want dat is inderdaad een straat die naar...

Er zijn in Nederland drie straatnamen met de familienaam 'Wttewaall' erin. Waar komt die naam vandaan? En veel belangrijker nog: hoe spreek je die naam in hemelsnaam uit? In Kampen hebben ze een Wttewaall van Stoetwegenstraat , in Pijnacker een Freule Wttewaall van Stoetwegensingel en in Amsterdam een Freule Wttewaalpad . De straat in Kampen is genoemd naar jonkheer Henri Assuërus Wttewaall van Stoetwegen . Hij werd in 1866 lid van de Tweede Kamer, maar overleed al een paar maanden later. Daarvoor was hij ruim twintig jaar burgemeester van Kampen geweest. De andere twee straatnamen zijn genoemd naar zijn achterkleindochter freule Christine Wilhelmine Isabelle Wttewaall van Stoetwegen , roepnaam 'Bob'. Zij zat iets langer in de Tweede Kamer: van 1945 tot 1971, dus meer dan een kwart eeuw. Ze kwam in die tijd onder andere op voor de rechten van de vrouw en die van het koningshuis. Het was een vrolijke en vriendelijke vrijgezelle dame, maar ook een eigenwijze en eigen...

Onlangs reed ik met mijn familie over een weggetje langs de Rotte in Bergschenhoek. En terwijl iedereen genoot van het uitzicht en het groen verbaasde ik me over de straatnaam die ik op een bordje zag staan: de Kindermakerdreef . Het is de naam van een kort weggetje van nog geen zestig meter lang, maar met zo'n straatnaam kun je natuurlijk alle kanten op. Terwijl mijn familie druk in gesprek was over alles wat men zag, vroeg ik me nog maar één ding af: hoe komt de Kindermakerdreef aan zijn naam? Stond het straatje er vroeger wellicht om bekend dat er veel kindertjes werden gemaakt? Of woonde er iemand die veel kinderen had gekregen? Dat zijn geen dingen waar men tegenwoordig nog een straat naar zou vernoemen, maar vroeger dacht men daar wel anders over. Of zou het straatje misschien genoemd kunnen zijn naar een mannelijke verloskundige? Toen ik met Google zocht naar 'kindermaker' vroeg Google mij of ik niet gewoon ' kinderkamer ' bedoelde. Dat lijkt er inderdaad...