Als je als stad een thema zoekt voor de straatnamen in een nieuwe woonwijk kun je natuurlijk het beste een thema pakken met een he-le-boel namen zodat je een ruime keuze hebt. Zo is 'chemische elementen' een veilig thema, want daarmee kun je meer dan honderd straten van een naam voorzien. Eventueel kun je de straten nog per buurt ordenen in bijvoorbeeld edelgassen, halogenen en alkalimetalen. Mogelijkheden genoeg. Ik heb het periodiek systeem er eens bij gepakt en uitgezocht welke elementen het populairst zijn, en welke helemaal niet.
Even voor de duidelijkheid: ik ga het hier hebben over straten die naar chemische elementen genoemd zijn, en dus niet over straatnamen zoals Goudvink, Zilvermeeuw en Kwikstaart. Die lijken misschien wel naar de elementen goud, zilver en kwik te zijn genoemd, maar in werkelijkheid gaat het hier natuurlijk om straten die zijn genoemd naar vogels. De Kwikstaart telt dus niet mee, maar de Kwikstráát wel want dat is inderdaad een straat die naar het element kwik is genoemd. Hoewel boor een element is, telt de Boorstraat in Amsterdam dan weer niet mee, want die is naar het gelijknamige gereedschap genoemd. Ja, we moeten scherp blijven.
Er zijn in Nederland ongeveer 250 straten naar een chemisch element genoemd. Hofleverancier is Apeldoorn met 25 elementstraten: je kunt daar wonen in de Aluminiumweg, Bariumstraat, Chroomweg, Goudstraat, IJzerweg, Iridiumstraat, Kaliumstraat, Kobaltstraat, Koperweg, Kwikstraat, Loodweg, Magnesiumweg, Mangaanstraat, Natriumweg, Nikkelweg, Palladiumweg, Platinastraat, Plutoniumweg, Radiumweg, Tinweg, Titaniumstraat, Uraniumweg, Wolframstraat, Zilverweg of Zinkweg. Verder doen ook Amersfoort, Den Haag, Heerenveen, Rotterdam en Zeewolde het goed, met minimaal tien elementstraten. In Zeewolde ligt bijvoorbeeld een wijkje met straatnamen zoals Kwik, Argon, Radon, Krypton en Cobalt; het Zilverpad is daar de enige straatnaam met een achtervoegsel. Midden door de wijk loopt een straat met de naam Elementen als een soort, ehh... bindend element.
In plaatsen waar ze meerdere elementstraten hebben, liggen die vaak wel samen in een buurt of wijk die 'elementen' als thema heeft. Maar soms is het thema wat ruimer dan dat. In Rijssen hebben ze in één buurt niet alleen de Kryptonstraat, Heliumstraat, Neonstraat en Argonstraat, maar ook de Butaanstraat, Ethaanstraat en Ozonstraat. Ook chemisch, maar geen elementen. In Rhoon liggen in de wijk met straatnamen zoals Kobalt, Titanium en Rodium bijvoorbeeld ook een Saffierlaan en een Jadelaan. (Het is overigens wel opvallend dat ze uitgerekend in Rhoon de naam van het element rhodium in de straatnaam zonder h schrijven.)
Uit het hele periodieke systeem met meer dan honderd elementen zijn er uiteindelijk maar veertig elementen met een straatnaam in Nederland. Welke elementen zijn populair voor straatnamen? De top-3 bestaat uit zilver, ijzer en koper, met ieder meer dan twintig straatnamen. Dat is natuurlijk niet vreemd, want dat zijn nou net drie elementen die als metaal al héél erg lang bekend zijn, bewerkt worden en verhandeld worden. In de top-10 staan bijvoorbeeld ook nog goud en tin, waarvoor hetzelfde geldt. Andere toppers zijn platina, kobalt, mangaan, nikkel en chroom - stuk voor stuk elementen die al vóór 1800 ontdekt werden.
Aan het andere eind van het spectrum staan bijvoorbeeld meitnerium, mendelevium, seaborgium en dubnium - obscure synthetische elementen die niet in de vrije natuur voorkomen en waar geen toepassingen van bekend zijn. Daar zou ik ook geen straat naar noemen. Maar er zijn ook helemaal geen straten genoemd naar alom bekende elementen waterstof, zuurstof, koolstof en stikstof. Je zou toch verwachten dat er op zijn minst ergens een brug naar waterstof is genoemd. Ook bekende elementen zoals broom, chloor en jood moeten het nog helemaal zonder straatnaam doen. De Chloorstraat - misschien is dat iets voor bij een zwembad? Ik vind het zelf dan weer wel jammer dat er nog geen straat naar astaat is genoemd, want het klinkt zo mooi: de Astaatstraat.
Van de veertig elementen waar straten naar genoemd zijn, moeten dertien het met niet meer dan één straat doen: de Bariumstraat, Iridiumstraat, Palladiumweg en Plutoniumweg in Apeldoorn; de Fluorweg, Siliciumweg en Vanadiumweg in Amersfoort; Boor, Seleen en Telluur in Zeewolde; de Calciumweg en Lithiumweg in Hoek; en Rodium in Rhoon.
Voor wie het leuk vindt heb ik alle aantallen even in een overzicht gezet: het Periodiek systeem der Elementstraatnamen.
Er zijn in Nederland ongeveer 250 straten naar een chemisch element genoemd. Hofleverancier is Apeldoorn met 25 elementstraten: je kunt daar wonen in de Aluminiumweg, Bariumstraat, Chroomweg, Goudstraat, IJzerweg, Iridiumstraat, Kaliumstraat, Kobaltstraat, Koperweg, Kwikstraat, Loodweg, Magnesiumweg, Mangaanstraat, Natriumweg, Nikkelweg, Palladiumweg, Platinastraat, Plutoniumweg, Radiumweg, Tinweg, Titaniumstraat, Uraniumweg, Wolframstraat, Zilverweg of Zinkweg. Verder doen ook Amersfoort, Den Haag, Heerenveen, Rotterdam en Zeewolde het goed, met minimaal tien elementstraten. In Zeewolde ligt bijvoorbeeld een wijkje met straatnamen zoals Kwik, Argon, Radon, Krypton en Cobalt; het Zilverpad is daar de enige straatnaam met een achtervoegsel. Midden door de wijk loopt een straat met de naam Elementen als een soort, ehh... bindend element.
In plaatsen waar ze meerdere elementstraten hebben, liggen die vaak wel samen in een buurt of wijk die 'elementen' als thema heeft. Maar soms is het thema wat ruimer dan dat. In Rijssen hebben ze in één buurt niet alleen de Kryptonstraat, Heliumstraat, Neonstraat en Argonstraat, maar ook de Butaanstraat, Ethaanstraat en Ozonstraat. Ook chemisch, maar geen elementen. In Rhoon liggen in de wijk met straatnamen zoals Kobalt, Titanium en Rodium bijvoorbeeld ook een Saffierlaan en een Jadelaan. (Het is overigens wel opvallend dat ze uitgerekend in Rhoon de naam van het element rhodium in de straatnaam zonder h schrijven.)
Uit het hele periodieke systeem met meer dan honderd elementen zijn er uiteindelijk maar veertig elementen met een straatnaam in Nederland. Welke elementen zijn populair voor straatnamen? De top-3 bestaat uit zilver, ijzer en koper, met ieder meer dan twintig straatnamen. Dat is natuurlijk niet vreemd, want dat zijn nou net drie elementen die als metaal al héél erg lang bekend zijn, bewerkt worden en verhandeld worden. In de top-10 staan bijvoorbeeld ook nog goud en tin, waarvoor hetzelfde geldt. Andere toppers zijn platina, kobalt, mangaan, nikkel en chroom - stuk voor stuk elementen die al vóór 1800 ontdekt werden.
Aan het andere eind van het spectrum staan bijvoorbeeld meitnerium, mendelevium, seaborgium en dubnium - obscure synthetische elementen die niet in de vrije natuur voorkomen en waar geen toepassingen van bekend zijn. Daar zou ik ook geen straat naar noemen. Maar er zijn ook helemaal geen straten genoemd naar alom bekende elementen waterstof, zuurstof, koolstof en stikstof. Je zou toch verwachten dat er op zijn minst ergens een brug naar waterstof is genoemd. Ook bekende elementen zoals broom, chloor en jood moeten het nog helemaal zonder straatnaam doen. De Chloorstraat - misschien is dat iets voor bij een zwembad? Ik vind het zelf dan weer wel jammer dat er nog geen straat naar astaat is genoemd, want het klinkt zo mooi: de Astaatstraat.
Van de veertig elementen waar straten naar genoemd zijn, moeten dertien het met niet meer dan één straat doen: de Bariumstraat, Iridiumstraat, Palladiumweg en Plutoniumweg in Apeldoorn; de Fluorweg, Siliciumweg en Vanadiumweg in Amersfoort; Boor, Seleen en Telluur in Zeewolde; de Calciumweg en Lithiumweg in Hoek; en Rodium in Rhoon.
Voor wie het leuk vindt heb ik alle aantallen even in een overzicht gezet: het Periodiek systeem der Elementstraatnamen.
Reacties