Doorgaan naar hoofdcontent

Altijd in je element. Krypton, koper of kobalt, in welk element woon jij?

Als je als stad een thema zoekt voor de straatnamen in een nieuwe woonwijk kun je natuurlijk het beste een thema pakken met een he-le-boel namen zodat je een ruime keuze hebt. Zo is 'chemische elementen' een veilig thema, want daarmee kun je meer dan honderd straten van een naam voorzien. Eventueel kun je de straten nog per buurt ordenen in bijvoorbeeld edelgassen, halogenen en alkalimetalen. Mogelijkheden genoeg. Ik heb het periodiek systeem er eens bij gepakt en uitgezocht welke elementen het populairst zijn, en welke helemaal niet.

Even voor de duidelijkheid: ik ga het hier hebben over straten die naar chemische elementen genoemd zijn, en dus niet over straatnamen zoals Goudvink, Zilvermeeuw en Kwikstaart. Die lijken misschien wel naar de elementen goud, zilver en kwik te zijn genoemd, maar in werkelijkheid gaat het hier natuurlijk om straten die zijn genoemd naar vogels. De Kwikstaart telt dus niet mee, maar de Kwikstráát wel want dat is inderdaad een straat die naar het element kwik is genoemd. Hoewel boor een element is, telt de Boorstraat in Amsterdam dan weer niet mee, want die is naar het gelijknamige gereedschap genoemd. Ja, we moeten scherp blijven.

Er zijn in Nederland ongeveer 250 straten naar een chemisch element genoemd. Hofleverancier is Apeldoorn met 25 elementstraten: je kunt daar wonen in de Aluminiumweg, Bariumstraat, Chroomweg, Goudstraat, IJzerweg, Iridiumstraat, Kaliumstraat, Kobaltstraat, Koperweg, Kwikstraat, Loodweg, Magnesiumweg, Mangaanstraat, Natriumweg, Nikkelweg, Palladiumweg, Platinastraat, Plutoniumweg, Radiumweg, Tinweg, Titaniumstraat, Uraniumweg, Wolframstraat, Zilverweg of Zinkweg. Verder doen ook Amersfoort, Den Haag, Heerenveen, Rotterdam en Zeewolde het goed, met minimaal tien elementstraten. In Zeewolde ligt bijvoorbeeld een wijkje met straatnamen zoals Kwik, Argon, Radon, Krypton en Cobalt; het Zilverpad is daar de enige straatnaam met een achtervoegsel. Midden door de wijk loopt een straat met de naam Elementen als een soort, ehh... bindend element.

In plaatsen waar ze meerdere elementstraten hebben, liggen die vaak wel samen in een buurt of wijk die 'elementen' als thema heeft. Maar soms is het thema wat ruimer dan dat. In Rijssen hebben ze in één buurt niet alleen de Kryptonstraat, Heliumstraat, Neonstraat en Argonstraat, maar ook de Butaanstraat, Ethaanstraat en Ozonstraat. Ook chemisch, maar geen elementen. In Rhoon liggen in de wijk met straatnamen zoals Kobalt, Titanium en Rodium bijvoorbeeld ook een Saffierlaan en een Jadelaan. (Het is overigens wel opvallend dat ze uitgerekend in Rhoon de naam van het element rhodium in de straatnaam zonder h schrijven.)

Uit het hele periodieke systeem met meer dan honderd elementen zijn er uiteindelijk maar veertig elementen met een straatnaam in Nederland. Welke elementen zijn populair voor straatnamen? De top-3 bestaat uit zilver, ijzer en koper, met ieder meer dan twintig straatnamen. Dat is natuurlijk niet vreemd, want dat zijn nou net drie elementen die als metaal al héél erg lang bekend zijn, bewerkt worden en verhandeld worden. In de top-10 staan bijvoorbeeld ook nog goud en tin, waarvoor hetzelfde geldt. Andere toppers zijn platina, kobalt, mangaan, nikkel en chroom - stuk voor stuk elementen die al vóór 1800 ontdekt werden.

Aan het andere eind van het spectrum staan bijvoorbeeld meitnerium, mendelevium, seaborgium en dubnium - obscure synthetische elementen die niet in de vrije natuur voorkomen en waar geen toepassingen van bekend zijn. Daar zou ik ook geen straat naar noemen. Maar er zijn ook helemaal geen straten genoemd naar alom bekende elementen waterstof, zuurstof, koolstof en stikstof. Je zou toch verwachten dat er op zijn minst ergens een brug naar waterstof is genoemd. Ook bekende elementen zoals broom, chloor en jood moeten het nog helemaal zonder straatnaam doen. De Chloorstraat - misschien is dat iets voor bij een zwembad? Ik vind het zelf dan weer wel jammer dat er nog geen straat naar astaat is genoemd, want het klinkt zo mooi: de Astaatstraat.

Van de veertig elementen waar straten naar genoemd zijn, moeten dertien het met niet meer dan één straat doen: de Bariumstraat, Iridiumstraat, Palladiumweg en Plutoniumweg in Apeldoorn; de Fluorweg, Siliciumweg en Vanadiumweg in Amersfoort; Boor, Seleen en Telluur in Zeewolde; de Calciumweg en Lithiumweg in Hoek; en Rodium in Rhoon.

Voor wie het leuk vindt heb ik alle aantallen even in een overzicht gezet: het Periodiek systeem der Elementstraatnamen.

Reacties

Anoniem zei…
Is er echt nog geen straat genoemd naar Praseodymium? Hoe kan dat nou!?!?
Anoniem zei…
Wegens de aanhoudende crisis en de besparingen die de (lokale) overheden moeten ondergaan werd beslist om de Zilverlaan in Oostende te hernoemen in Koperstraat. http://badstad.be/zilverlaan-krijgt-nieuwe-naam/
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

De Johan Cruijff Boulevard - over de geschiedenis van het begrip 'Engelse ziekte'

Eerder deze week werd bekend gemaakt dat de Arena boulevard in Amsterdam een nieuwe naam krijgt: hij heet voortgaan Johan Cruijff Boulevard. Iemand vroeg me waarom beide namen met een extra spatie geschreven zijn. Zou het niet logischer zijn om dat Arenaboulevard en Johan Cruijffboulevard te noemen? Ja, dat zou meer volgens de standaard zijn. In Amsterdam worden samenstellingen in bijna alle straatnamen aaneengeschreven, maar er zijn nog enkele uitzonderingen zoals de Fien de la Mar Straat en het Dwaze Moeders plein. Ook in de rest van het land komen dat soort straatnamen met extra spaties voor. Naar de reden voor dat spatiegebruik kan ik alleen maar gissen. Grote kans dat het gewoon komt door onzorgvuldigheid ergens in het proces. Pratend over die spatie kwam ook de term Engelse ziekte voorbij. Voor sommige mensen zijn 'onjuist spatiegebruik' en 'Engelse ziekte' synoniemen van elkaar. Voor anderen is 'Engelse ziekte' een ruimer begrip, waar ook het gebruik van …

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wat is in Nederland de langste straat met één naam?

De Oudebildtdijk in de Friese gemeente Het Bildt wordt vaak de langste straat van Nederland genoemd. De straat loopt van Westhoek naar Oudebildtzijl en is volgens Google Maps in totaal 12,1 kilometer lang. Dat is best een eind inderdaad. Maar is het daarmee inderdaad de langste straat van Nederland? En meer specifiek: de langste straat die van begin tot eind dezelfde straatnaam heeft? Ik zal het maar meteen verklappen: dat is dus niet.

Als je gaat zoeken naar 'langste straat van Nederland' kom je allerlei straatnamen tegen. Ik zag dat ergens iemand de Voorstraat in Dordrecht noemde, maar die is 'slechts' 1.200 meter en daarmee met afstand niet de langste. De Laan van Meerdervoort in Den Haag wordt ook vaak genoemd, maar die is met een lengte van 5.800 meter ook zeker niet de langste straat van Nederland. Hier en daar lijkt men dat door te hebben, want daar noemt men het specifiek de langste láán van Nederland.

Ik vind gemakkelijke een paar straten die een stuk langer z…

Is het Hub of Huub van Doorne? - over straatnamen die je anders schrijft

Stel je eens voor dat er een straat naar je wordt genoemd en dat men daarbij je naam verkeerd schrijft. En stel je nou eens voor dat je zelf het straatnaambord mag onthullen en dan voor het oog van de toegestroomde menigte ontdekt dat ze je naam verkeerd geschreven hebben. Dat gebeurde Hub van Doorne in 1965.
Hubert 'Hub' van Doorne was de oprichter van DAF. Hij werd geboren in 1900 in America (in Noord-Limburg) en verhuisde op zijn twaalfde naar Deurne. Daar begon hij in 1928 samen met zijn broer Wim een eigen bedrijf: Hub van Doorne's Machine Fabriek. Dat bedrijf ging een paar jaar later Van Doorne's Machinefabriek en Constructiewerkplaatsen heten, en weer een paar jaar later werd de naam Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V. DAF. Het bedrijf maakte toen voornamelijk aanhangwagens voor gebruik in de landbouw. Het bedrijf groeide verder: in 1949 werden de eerste vrachtwagens geproduceerd en nadat Hub van Doorne de Variomatic had uitgevonden ('het pientere pookj…