Over straatnamen met name

"Dat is zo oud als de weg naar Kralingen" , zo kun je wel eens mensen horen zeggen als ze het over iets hebben dat echt heel oud is. Maar waar ligt die 'weg naar Kralingen' en hoe oud is die dan wel niet? Kralingen is best oud. De eerste heren van Cralingen woonden in Slot Honingen, dat waarschijnlijk in de eerste helft van de dertiende eeuw is gebouwd in opdracht van Hugo van Cralinghen. In 1688 werd het gebied verkocht aan de stad Rotterdam. Het oude Kralingen is helemaal verdwenen. Door de turfwinning kwam het op een smalle strook land tussen de plassen te liggen en in de achttiende eeuw raakte het oorspronkelijke dorp ontvolkt. Een eeuw later werd een groot deel van het gebied weer drooggelegd en ontstond de Prins Alexanderpolder. Van het oorspronkelijke dorp is alleen de begraafplaats 'Oud-Kralingen' nog over. Als Kralingen zo oud is, dan zal er vast ook een hele oude weg naar Kralingen zijn. En dat moet dan wel de spreekwoordelijke 'weg naar Kralinge...

In Ruisbroek - een dorp in de Belgische provincie Antwerpen - heeft men al meer dan twintig jaar een wijk met de vrolijke naam 'Leuk'. Al vanaf het begin hebben de huizen in de wijk ook als straatnaam 'Leuk'. Alle huizen zijn gewoon van 1 tot 94 doorgenummerd. Eind vorig jaar kondigde het gemeentebestuur aan dat delen van de wijk andere straatnamen moesten gaan krijgen. Er zijn in de afgelopen twintig jaar nogal wat huizen bijgebouwd en daardoor staan de huisnummers niet meer in een logische volgorde. Voor de hulpdiensten, de postbode en bezoekers is het daardoor niet altijd gemakkelijk om het juiste huis te vinden. De bewoners wilden hun leuke straatnaam niet graag kwijt en 39 van hen dienden een officieel bezwaar in tegen de straatnaamwijziging. Ze kwamen met allemaal creatieve oplossingen. Waarom wordt er niet toch gewoon gekozen voor een eenvoudige hernummering van de huizen? Waarom wordt er niet een superhandig kleurensysteem gebruikt om de boel wat duidelijker...

De meeste steden hebben als regel dat er pas een straatnaam naar iemand genoemd wordt als die persoon meer dan tien jaar geleden overleden is. Maar het kan ook sneller.  Op 4 januari 2011 overleed voetballer Coen Moulijn. Een dag na het overlijden van de oud-Feyenoorder werd er in Rotterdam al over gesproken dat er een straat of plein naar hem zou moeten worden vernoemd. "Hij is een legende die voor altijd is verbonden aan de Maasstad", aldus burgemeester Aboutaleb, "Hij staat symbool voor de Rotterdamse mentaliteit: geen woorden, maar daden."  RTV Rijnmond zette meteen een poll online waar bezoekers konden stemmen welke bestaande straat ze naar Moulijn zouden willen noemen. Een paar opties: de Coolsingel zou voortaan Coensingel kunnen heten, of de Lijnbaan zou hernoemd kunnen worden naar Coenmoulijnbaan. Iemand stelde ook voor om de Maastunnel om te dopen tot Coentunnel - die hebben ze in Amsterdam immers ook eentje. De gemeente Rotterdam liet echter weten het lie...

Het is soms nog een hele puzzel als een hele nieuwe buurt of wijk van straatnamen voorzien moet worden. Vaak bedenkt men eerst een thema voor de wijk dat de straatnamen verbindt. Maar zo'n thema moet natuurlijk wel genoeg namen bieden. Je kunt wel bedenken dat je een nieuwe buurt met vijf straten naar de windstreken gaat noemen, maar daar zijn er maar vier van: noord, oost, zuid en west. Wat doe je dan met die vijfde straat? Daar kun je vast wel iets voor bedenken, maar dat komt al snel gekunsteld over. Je kunt wel verzinnen dat je de straten in die wijk gaat noemen naar de planeten in ons zonnestelsel, maar welke planeten laat je dan ongebruikt? En als je dan in al je wijsheid een thema kiest waar precies vijf namen bij horen (bijvoorbeeld iets met de Grote Vijf ), dan zul je zien dat er een paar jaar later nog een extra straat wordt aangelegd. Hoe ga je die zesde dan noemen? De gemeente Aalten had ook zo'n probleem. Eind 2010 werd bekend dat B&W van Aalten - ondanks herha...

Als ik door een onbekende stad loop, kijk ik altijd mijn ogen uit met al die vreemde straatnamen. Ze vertellen wat over de geschiedenis van de stad of het thema dat voor de wijk gekozen is. Ik ga me dan vanzelf dingen afvragen. Wat zijn Faverolle en Australorp voor dingen? Wie waren Jacob Abels en Peerke Donders ? Wat weten we van de Azuurvlinder ? En wie of wat was Samus Aran ? Soms hebben straatnaamborden onderschriften. Die geven antwoord op al mijn vragen. In de gemeente Beuningen heeft men vorige week besloten dat het antwoord op mijn vraag er voortaan meteen wordt bijgeleverd als er een nieuwe straat wordt gedoopt. De straatnamencommissie heeft voorgesteld om op de straatnaambordjes voortaan een onderschrift toe te voegen, en zo gaat het ook gebeuren. Een nieuwe straat in de Bongerd-zuid in Winssen gaat bijvoorbeeld 'Karmijn' heten. Daarbij komt de vermelding: "Appelras van fruitveredelaar Ir. P. de Sonnaville 1917-1995". Voor uitbreidingsplan Keizershoeve I a...

De oudste bebouwing van Delft staat op een verhoogde kreekwal. Men vermoedt dat daar in de elfde eeuw een grafelijk vroonhof was, een hoeve vanwaaruit de omringende landbouwgronden werden geëxploiteerd. Het Oude Laense Blok is het oudste ontginningsblok in Hof van Delft. De ontginning van dit blok vond in de eerste helft van de elfde eeuw plaats. Een volgende ontginningsblok noemde men vanzelfsprekend het Nieuwe Laense Blok. Twee straatnamen in Delft danken direct of indirect hun naam aan deze ontginningsblokken van bijna 1000 jaar geleden: de Oudelaan en de Nieuwelaan . De oudst bekende vermelding van de Nieuwelaan dateert uit 1537, maar de laan is veel ouder. Waarschijnlijk werd de naam al in de dertiende eeuw gebruikt. Er werden toen in het gebied rondom Delft nieuwe afwateringskanalen gegraven. In tegenstelling tot Nieuwelaan was er lange tijd geen straat in Delft met de naam Oudelaan. Er was wel een Oudelaanmolen. Dat was de oudste molen van de Zuidpolder , die al in de vijfti...

Net buiten het centrum van Delft liggen drie straten waarvan de namen herinneren aan een bijzonder verhaal uit de Nederlandse spoorweggeschiedenis: het verhaal van de kromme lijn van Crommelin.   In 1839 werd in Nederland de eerste spoorlijn geopend: de lijn van Amsterdam naar Haarlem. Een paar jaar later werd de lijn doorgetrokken naar Leiden. Op een landgoed bij Heemstede woonde Mr. Aarnoud Hendrik van Wickevoort Crommelin, heer van Berkenrode. Deze baron wilde erg graag dat Heemstede een eigen station zou krijgen aan de spoorlijn van Haarlem naar Leiden. De spoorwegen wilden dat echter niet. Daar wilde men het aantal stations langs de lijn juist beperkt houden, omdat de trein anders veel te vaak zou moeten stoppen. Natuurlijk was Crommelin onaangenaam verrast toen hij ontdekte dat er ondanks al zijn inspanningen geen station in Heemstede kwam, terwijl er op vijf andere plekken wel een klein stationnetje werd gebouwd. Crommelin zinde op wraak.   Toen een paar jaar later...

Het leek er even op dat alle 68 straten in de nieuwbouwwijk Arcosur (in de Spaanse stad Zaragoza) 'gewoon' genoemd zouden worden naar bekende monumenten, hotspots uit de Pyreneeën en barokke componisten. Maar toen stelden enkele leden van de bewonersvereniging voor een deel van de straten te noemen naar bekende computerspellen. Die spellen maken tegenwoordig namelijk net zozeer onderdeel uit van onze cultuur als die componisten dat driehonderd jaar geleden deden, zo redeneerden zij. En de gemeenteraad van Zaragoza ging daarmee akkoord: twaalf straten in de wijk mochten de naam van een computerspel krijgen. Bij een onderzoek onder de bewoners bleek dat 80 procent graag zou willen dat een straat genoemd zou worden naar Super Mario Bros. En zo geschiede. Vorige week werd onder grote publieke belangstelling de Avenida Súper Mario Bros geopend, een straat van bijna een kilometer lang. De straat zou oorspronkelijk worden genoemd naar Johann Pachelbel, een componist uit de barokper...

In New York gaan ze de komende jaren alle straatnaambordjes vervangen. Niet omdat alle straatnamen veranderen of omdat er fouten op staan. Nee, de bordjes worden vervangen omdat het huidige lettertype niet voldoet aan de nieuwe federale regels. Op alle bordjes in de stad staan de straatnamen nu nog in hoofdletters. Maar volgens de nieuwe regels van de Federal Highway Administration moeten de bordjes voortaan in kleine letters met beginkapitalen worden geschreven. 'BROADWAY' wordt dus 'Broadway' en 'PERRY AV' wordt 'Perry Av'. Volgens de Federal Highway Administration zijn de nieuwe bordjes goed voor de verkeersveiligheid, doordat chauffeurs namen die in kleine letters zijn geschreven sneller kunnen lezen. Bovendien reflecteren de bordjes beter, zodat de teksten in het donker nog eens extra beter te lezen zijn. En sommige mensen vinden de nieuwe schrijfwijze ook gewoon mooier. De nieuwe regel om hoofd- en kleine letters te gebruiken is in 2003 ingevoerd, ...

Aan nieuwe straatnamen worden een aantal eisen gesteld. Een daarvan is dat de naam goed uitspreekbaar is. Daar zijn ze in Barneveld nu ook achter. In Barneveld wordt gewerkt aan een hele nieuwe wijk: Veller II. Bij Barneveld denkt iedereen aan kippen en eieren, en dus leek het wel een goed idee om straten te noemen naar kippenrassen. Begin augustus stemden burgemeester en wethouders daarom mede op voordracht van het Nederlands Pluimveemuseum in met de naamgeving voor zeventien nieuwe straten. De ontsluitingsweg voor de wijk heet nu Hoenderlaan en de zestien andere straten werden voorzien van exotisch klinkende namen als Phoenixlaan en Wyandottelaan. Dit omdat de kippennamen verwant zijn aan de familie van de hoenderachtigen. Vier namen zijn nu echter geschrapt. Deze bleken nauwelijks in één keer goed uit te spreken te zijn. Het gaat om de Araucanalaan, de Faverollelaan, de Australorplaan en de Sebrightlaan. Probeer ze zelf maar eens hardop uit te spreken, want dan merk je meteen wa...

Vorige week was Jef Rademakers op televisie bij De Wereld Draait Door. Hij vertelde daar over zijn verzameling schilderijen uit de Nederlandse romantiek. Eén van zijn favoriete werken is een schilderij van Jacob Abels. Hoe beroemd is Jacob Abels? Matthijs van Nieuwkerk zei het zo: "Jacob Abels vind je prachtig. Maar toch is er geen Jacob Abelsstraat!" Jef Rademakers haalde daarop Gerard Reve aan: "Je schrijft een boek... en er gebeurt niks. Als je geluk hebt, wordt er ooit nog eens een straat naar je genoemd. Maar wie weet nu nog wie Tweede Helmers is?" Maar inderdaad: ik heb geen gemeente kunnen vinden met een Jacob Abelsstraat. Ook al heeft hij prachtige stads- en riviergezichten bij maanlicht geschilderd... als er geen straat naar je genoemd is, heb je het toch niet echt gemaakt. Ik heb trouwens ook geen stad of dorp kunnen vinden waar ze een straat naar Jef Rademakers hebben genoemd.

Ik heb wel eens iemand horen zeggen dat straatnaamgeving 'voor de eeuwigheid' is. In Ieper denken ze daar duidelijk anders over. Ruim 120 Ieperse straatnamen ondergaan op 1 januari 2012 een verandering. Gelukkig gaat het in de meeste gevallen alleen maar om kleine details. De discussie over de Ieperse straatnamen kwam op gang toen het stadsbestuur oude straatnaamborden begon te vervangen door borden met het nieuwe logo. Niet iedereen was echter even enthousiast over die veranderingen. De borden waren niet alleen minder leesbaar, een aantal inwoners fronste ook de wenkbrauwen toen ze merkten dat hun straatnaam gewijzigd was. Zo werden de Lange en de Korte Torhoutstraat plots 'Torhout se straat'. "Sedert 1977 werd de straatnamenlijst niet meer aangepast", zegt schepen Frans Lignel. "En de lijst die toen goedgekeurd was, in een tijdperk waarin nog geen computers waren, bevatte meerdere inconsequenties en spellingsfouten. Bovendien waren er verschillen tu...

Het omstreden straatnaambordje van de 'Pastoor Visserstraat' in Vasse is zondagnacht vervangen door het bordje van de 'Pausweg'. De naam van de Pastoor Visserstraat zou worden veranderd, omdat deze is vernoemd naar een van ontucht verdachte pastoor. De straat zou voortaan 'De Boomgaard' gaan heten. Bewoners van de straat waren zeer verrast toen ze vannacht uit het raam keken en het bordje 'Pausweg' zagen hangen. Het straatnaambordje is hoogstwaarschijnlijk als grap opgehangen. In het nabijgelegen buurtschap Hezingen ligt een straat met de naam 'Pausweg'. Pastoor Visser werkte van 1961 tot zijn overlijden in 1977 in Vasse. In die tijd zouden meerdere kinderen zijn misbruikt door de pastoor. Dat was lang een publiek geheim, maar kwam aan het licht door RTV Oost. Dat de pastoor geëerd wordt met een straat in het dorp was daarom zeer pijnlijk. Na de onthullingen kwam meteen een beweging van slachtoffers en straatbewoners op gang om de straatnaam t...

Sesamstraat? Daar zou ieder kind wel willen wonen! Nou, dat kan. Maar dan moet je wel verhuizen naar Almere. Als je een straat zou willen noemen naar het bekende televisieprogramma dan moet je waarschijnlijk eerst toestemming vragen aan de rechthebbenden. Maar een wijk met straten die naar kruiden en specerijen genoemd zijn, dat kan natuurlijk altijd. In Almere ligt de Sesamstraat tussen de Papaverstraat , de Peperstraat , de Weegbreestraat en de Valeriaanstraat . In Nijmegen ligt de Sesamstraat tussen de Korianderstraat , de Nootmuskaatstraat , het Oreganopad en de Kruidenstraat . Tussen al die kruiden maak je toch mooi de blits als je in de Sesamstraat woont. In Enschede ligt trouwens ook nog een Sesamstraat , maar die ligt op een industrieterrein, parallel aan de Handelskade Oost . Daar wil je met je kinderen niet wonen, lijkt me. Een wijk met straten die écht naar Sesamstraat zijn genoemd... dat lijkt me eigenlijk ook wel leuk. Een Pinopad , een Purkplein , een Tommiestraat , e...

Als je een straatnaam noemt naar een persoon loop je altijd het risico dat er op een gegeven moment nieuwe feiten boven tafel komen, waardoor de vernoeming ineens niet meer zo vanzelfsprekend is. Veel gemeenten gebruiken daarom de stelregel dat straten alleen vernoemd mogen worden naar personen die al meer dan tien jaar dood zijn. Als er tien jaar na iemands overlijden alleen maar goede verhalen bekend zijn, is er geen reden om de vernoeming nog langer uit te stellen, zo is de gedachte. Maar tien jaar is niet altijd genoeg. Deze week werd bekend dat de gemeente Tubbergen de straatnaam Pastoor Visserstraat in het dorp Vasse gaat wijzigen. Dat gebeurt op verzoek van een aantal inwoners van het dorp. De pastoor was van 1961 tot aan zijn dood in 1977 in Vasse werkzaam. Onlangs beschuldigden twee toenmalige misdienaars de pastoor ervan dat zij destijds onzedelijk door hem zijn betast. Na een gesprek tussen de burgemeester en de dorpsraad is nu besloten dat de raad zich mag beraden op ee...