Een rondje om de kerk - over plaatsen zonder Kerkstraat

Van alle straatnamen van Nederland is 'Kerkstraat' de populairste. Die straatnaam komt in 516 plaatsen voor. Je zou denken dat de meeste grote plaatsen welk een Kerkstraat hebben. En dus vroeg ik me af: wat is de grootste plaats van Nederland waar géén Kerkstraat te vinden is?

De 'grootste plaats' definieer ik in dit geval als de woonplaats met de meeste straatnamen (en dus niet die met de meeste inwoners of het grootste oppervlak). In Nederland hebben achtereenvolgens Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Almere de meeste straatnamen, en deze steden hebben ook allemaal ergens een Kerkstraat. Ook in Eindhoven - de nummer zes op de ranglijst - ligt een Kerkstraat. Van de dertig grootste steden hebben verder ook Amersfoort, Arnhem, Maastricht, Haarlem, Enschede, Breda, Zwolle, Groningen, Den Bosch, Helmond, Nijmegen, Alkmaar, Hengelo, Deventer, Delft en Almelo allemaal een Kerkstraat.

Maar de vraag is natuurlijk: welke plaatsen hebben géén Kerkstraat? Uit de ranglijst van dertig grootste steden zijn dat de volgende plaatsen:

• Tilburg (nummer 7 op de lijst, met 2274 straatnamen) - Tilburg heeft wel een Oude Kerkstraat en een Kerkpad, maar geen Kerkstraat dus. Verder hebben ze ook nog wel wat straten met 'kerk' erin zoals Giekerkstraat en Grijpskerkstraat.
• Leiden (nummer 13, met 1811 straatnamen) - Leiden heeft wel een Kerksteeg, maar geen Kerkstraat. Verder hebben ze er ook wat straatnamen waar 'kerk' in voorkomt zoals Oosterkerkstraat en Pieterskerkstraat.
• Leeuwarden (nummer 20, met 1483 straatnamen) - Leeuwarden heeft wel een Grote en een Kleine Kerkstraat en zelfs een Galileër Kerkstraat, maar niet gewoon een Kerkstraat. Ze hebben ook nog andere kerk-gerelateerde straatnamen zoals Achter de Grote Kerk, Beekkerkstraat, Giekerkstraat en Oenkerkstraat.
• Zoetermeer (nummer 21, met 1378) - In Zoetermeer moeten ze het doen met Kerkenbos, Koudekerkstraat, Meerkerkstraat en Streefkerkstraat.
• Apeldoorn (nummer 22, met 1302 straatnamen) - Apeldoorn heeft als het om kerken gaat alleen een Kerklaan, een Heemskerkstraat en een Zuiderkerkplein.
• Dordrecht (nummer 24, met 1256 straatnamen) - Ook geen Kerkstraat in Dordrecht; daar wel een Kerksteiger, Kerkeplaat, en bijvoorbeeld ook nog Eemkerkstraat, Grotekerksplein, Nieuwkerkstraat en Overkerk.
• Gouda (nummer 28, met 1202 straatnamen) - Gouda heeft net als Leiden wel een Kerksteeg maar geen Kerkstraat. Ze hebben er ook Achter de Kerk, Heemskerkstraat, Kerkhoflaan en Kerkpolderpad.
• Lelystad (nummer 30, met 1155 straatnamen) - Lelystad heeft het jaren gedaan zonder één straatnaam met 'kerk' erin. Een paar jaar geleden werd voor een nieuwe straat de naam De Kerkuil gekozen; die straat is nog steeds in ontwikkeling. 

Het antwoord op de onderzoeksvraag is dus: Tilburg is de grootste plaats van Nederland zonder Kerkstraat. Een aangezien De Kerkuil nog in ontwikkeling is kunnen we ook stellen dat Lelystad de grootste plaats is zonder ook maar één straat die naar een kerk verwijst.

Andere grote plaatsen zonder Kerkstraat zijn nog Venlo, Spijkenisse, Ede, Schiedam, Zaandam, Heerhugowaard, Veldhoven, Amstelveen, Veenendaal, Middelburg, Vlaardingen en Hoofddorp. Ik zou nog wel even kunnen doorgaan want in totaal zijn er zo bijna 2.000 plaatsen zonder Kerkstraat. Daar zitten wel heel veel kleine plaatsen bij. Om een beeld te geven: er zijn in Nederland 374 woonplaatsen met niet meer dan tien straatnamen en in totaal 726 met niet meer dan twintig. Dan is de kans op een Kerkstraat een stuk kleiner dan bij een stad met honderden of duizenden straten.

De kleinste plaats van Nederland die wél een Kerkstraat heeft is trouwens Schalsum. Deze Friese plaats heeft in totaal maar zeven straatnamen, waaronder dus ook een Kerkstraat.