Doorgaan naar hoofdcontent

Van Kaatjessteeg tot Padjedijk - een boek over de herkomst van Purmerendse straatnamen

Jan Dekkers verzorgt als gids stadswandelingen door de oude binnenstad van Purmerend. De verhalen die hij in de loop der tijd verzamelde over de herkomst van straatnamen heeft hij nu gebundeld in het boek 'Van Kaatjessteeg tot Padjedijk'.

Vaak staan in dit soort boeken de straatnamen in alfabetische volgorde, zodat je gemakkelijk een naam kunt opzoeken. Het eerste dat me bij 'Van Kaatjessteeg tot Padjedijk' opviel, is dat de 95 behandelde straatnamen niet op alfabet staan. De auteur koos er bewust voor om de straten op volgorde van leeftijd te zetten: hij begint het boek met de oudste straat uit de twaalfde eeuw en eindigt met het Waagplein uit 1990. Omdat het boek alleen de straatnamen uit de oude binnenstad beschrijft, werkt dat prima. Het boek vertelt zo van voor naar achter de geschiedenis van de ontwikkeling van de stad.

Het lijkt erop dat verhalen over de individuele straten los van elkaar zijn geschreven en daardoor zie je dezelfde informatie soms op meerdere plekken in het boek terug. En ik twijfelde bij het lezen ook af en toe of de volgorde van de stukken wel precies klopt. Maar dat zijn kleinigheden, want verder lezen de verhalen lekker weg. En de opbouw blijkt goed te werken, want door het boek van voor naar achter te lezen, leer je hoe de stad lang geleden is ontstaan aan de Where en hoe die zich in de loop der eeuwen heeft ontwikkeld.

Tijdens die ontwikkeling pik je automatisch ook op hoe de straatnaamgeving zich door de eeuwen heen heeft ontwikkeld. Zo zijn de oudste namen vaak genoemd naar herkenningspunten, functies en bestemmingen, maar in Purmerend deden bijvoorbeeld (net als in veel andere plaatsen) zo rond 1900 de eerste Oranje-straten hun intrede. Er komen straatnamen voorbij waar ik hier ook al wel eens over geschreven heb, zoals de Nieuwstraat, de Dubbele Buurt en de Peperstraat. Het intrigerende van eeuwenoude straatnamen is dat men soms niet precies weet waar de naam nou eigenlijk precies vandaan komt - in Purmerend is dat bijvoorbeeld het geval bij de Kaatjessteeg uit de boektitel. En van de andere straat uit de titel leerde ik dat je niet "de Padjedijk" moet zeggen, maar "het Padjedijk". De naam is namelijk een samentrekking van "het paadje van de dijk naar de markt" - van de Neckerdijk naar de Kaasmarkt om precies te zijn - en via 't Padje dyck werd dat dus het Padjedijk.

Het boek 'Van Kaatjessteeg tot Padjedijk' gaat niet alleen over de herkomst van de straatnamen, maar het vertelt ook uitgebreid over andere bijzonderheden zoals de bebouwing, bewoning of bedrijvigheid. Het boek is rijk geïllustreerd met oude foto's, tekeningen en plattegronden uit de collectie van de Vereniging Historisch Purmerend. Daarmee is het verplichte kost voor alle inwoners van Purmerend, maar zeker ook leuk om te lezen voor buitenstaanders die geïnteresseerd zijn in straatnamen of de geschiedenis van de stad.







Reacties

GvB zei…
op volgorden van leeftijd ?
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire posts van deze blog

Over hobo, fagot en piccolo - hobofobie in Zaandam

Deze week kwam in het nieuws dat in de gemeente Zaanstad een paar jaar geleden de straatnaam Hobo is gewijzigd in Piccolo, omdat een toekomstige bewoner het te veel op 'homo' vond lijken. De reden dat dat nu in het nieuws was, is dat de gemeente nu pas bekend heeft gemaakt spijt te hebben van dat besluit. Wat is er nou precies allemaal gebeurd? 

In Zaandam wordt al jaren gewerkt aan het nieuwbouwproject Zaans Hout. De naam van het project verwijst naar de houtindustrie die in de 19e eeuw welig tierde in Zaandam. Langs de Houtveldweg verrezen allerlei nieuwe buurten waarvan de straatnamen allemaal iets met hout te maken hebben. Zo is er een buurt met houtsoorten als straatnaam, zoals Cypressehout, Ebbehout, Grenehout en Teakhout (vreemd genoeg heeft men de tussen-n uit de namen weggelaten). Daaronder ligt een buurt met straatnamen die aan de houtbewerking ontleend zijn: Kapzaag, Blokschaaf, Schrobzaag en Raamzaagpad (vreemd genoeg heeft alleen die laatste een achtervoegsel). En…

Heulen en kneuteren met de koning - over de straatnamen van Prinsjesdag

Op Prinsjesdag rijden koning Willem-Alexander en koningin Máxima in de Glazen Koets van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. Hopelijk kijken ze onderweg goed uit het raam naar de straatnaambordjes, want de route leidt ze langs een paar bijzondere straatnamen die allemaal wat vertellen over de geschiedenis van Den Haag.

Nadat de koets het paleis verlaten heeft, rijdt deze eerst een stukje over het Noordeinde. Die straat werd eeuwen geleden al zo genoemd omdat hij aan de noordkant de stad uitliep. Het was toen overigens niet meer dan een modderpad. De bebouwing hield hier op en het was dus echt het noordeind van de stad. In 1533 werd hier een huis gebouwd dat in de loop der eeuwen is verbouwd, verwaarloosd, gerestaureerd en uitgebreid, en uiteindelijk geworden is tot het Paleis Noordeinde zoals wij dat nu kennen. Sinds 1984 is het in gebruik als werkpaleis, eerst voor koningin Beatrix en nu voor Willem-Alexander.

De koets slaat linksaf de Heulstraat in. Langs de oostkant van het Noorde…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…