Veel gemeentes hebben een straatnaamcommissie die adviseert over de naamgeving van de openbare ruimte. De Internationale Astronomische Unie heeft een vergelijkbare taak. Die organisatie is namelijk verantwoordelijk voor de naamgeving van alle objecten in het heelal. De grote 'Openbare Ruimte', zeg maar. Soms hebben straatnaamcommissies moeite om een nieuw thema te bedenken voor de straatnamen in de stad. Hoe groot moet dat probleem dan wel niet zijn voor de Internationale Astronomische Unie?
Ik moest daaraan denken toen ik eerder deze week het nieuwsbericht las dat een klif op de planeet Mercurius een Nederlandse naam heeft gekregen: de Duyfken Rupes ('rupes' is Latijn voor 'klif'). De rotswand is genoemd naar het VOC-schip dat in 1606 Australië ontdekte. Het bericht maakte me meteen nieuwsgierig naar het achterliggende thema, zoals ik dat ook altijd bij straatnamen heb. Zijn de omliggende kliffen op Mercurius ook allemaal naar schepen genoemd, en misschien zelfs wel specifiek naar VOC-schepen? Zijn misschien alle schepen vernoemd die als eerste een bepaald continent hebben ontdekt? Of staat de naam 'Duyfken' op zich en is er helemaal geen verbindend thema?
Tegelijk met de Duyfken zijn op Mercurius nog negen andere kliffen naar schepen genoemd. De eer is gegund aan de Alvin, de Belgica, de Calypso, de Carnegie, de Eltanin, de Enterprise, de Nautilus, de Palmer en de Terror. Dat zijn geen VOC-schepen, maar wel allemaal ontdekkings- en onderzoeksschepen. De Calypso is bijvoorbeeld het beroemde schip waarmee Fransman Jacques-Yves Cousteau in de twintigste eeuw zijn oceaanonderzoek deed. De Enterprise is niet het beroemde ruimteschip uit Star Trek en ook niet de spaceshuttle, maar een stoomschip dat de Mississippi en de Amazone verkende. De Belgica is een Belgisch schip - het is het eerste schip dat ooit overwinterde bij Antarctica. De Terror, de Palmer en de Eltanin deden net als de Belgica poolonderzoek. Met deze tien aanwinsten hebben nu in totaal 27 kliffen op Mercurius een naam.
Straten voor de Duyfken
Terug naar de straat. Als de IAU ergens een klif op een verre planeet naar de Duyfken noemt, dan zal er toch ook wel minimaal één straat in Nederland naar dat schip zijn genoemd. Inderdaad, ik heb één straat met die naam kunnen vinden. Lelystad is een wijk met straten die naar VOC-schepen zijn genoemd, zoals het Vliegent Hert, Fortuyn, Eendragt, Zeepaert en Saerdam. De wijk ligt mooi aan het water en als je goed kijkt, kun je even verderop de Bataviawerf zien waar de replica van de Batavia ligt - ook zo'n beroemd VOC-schip.
Verrassend genoeg vond ik in Australië meer straten die naar de Duyfken zijn genoemd. Zo is er een Duyfken Street in Bentley Park (Queensland), een Duyfken Road in Jindalee (West-Australië), een Duyfken Place in Red Hill (Australian Capital Territory) en een Duyfken Crescent in Trunding (Queensland).
Meer namen?
De Internationale Astronomische Unie moet namen bedenken voor alle planeten en planetoïden, voor manen en meteoroïden, voor kliffen en kraters. Dan heb je nogal wat namen nodig. Zitten daar nog meer Nederlandse namen tussen? Natuurlijk. Er zijn bijvoorbeeld asteroïdes vernoemd naar de astronauten Wubbo Ockels en Lodewijk van den Berg. Op de Maan is een krater genoemd naar de astronoom Uco van Wijk, en op Mars zijn kraters genoemd naar Amsterdam, Edam en Urk. De astronomen Jan Oort en Gerard Kuiper hebben zelfs respectievelijk een wolk en een gordel, maar die hebben ze dan ook min of meer zelf ontdekt.
De meest bijzondere vernoeming die ik tegenkwam, was die van operazangeres Aaltje Noordewier-Reddingius. Naar haar is de asteroïde 677 Aaltje genoemd. Deze asteroïde werd ontdekt in 1909. In die tijd was Aaltje een beroemd zangeres in binnen- en buitenland. Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog niet eerder van haar gehoord had, maar er blijken straten naar haar genoemd in Den Haag, Bussum, Hengelo, Leiden, Rotterdam en Deurne.
Tegelijk met de Duyfken zijn op Mercurius nog negen andere kliffen naar schepen genoemd. De eer is gegund aan de Alvin, de Belgica, de Calypso, de Carnegie, de Eltanin, de Enterprise, de Nautilus, de Palmer en de Terror. Dat zijn geen VOC-schepen, maar wel allemaal ontdekkings- en onderzoeksschepen. De Calypso is bijvoorbeeld het beroemde schip waarmee Fransman Jacques-Yves Cousteau in de twintigste eeuw zijn oceaanonderzoek deed. De Enterprise is niet het beroemde ruimteschip uit Star Trek en ook niet de spaceshuttle, maar een stoomschip dat de Mississippi en de Amazone verkende. De Belgica is een Belgisch schip - het is het eerste schip dat ooit overwinterde bij Antarctica. De Terror, de Palmer en de Eltanin deden net als de Belgica poolonderzoek. Met deze tien aanwinsten hebben nu in totaal 27 kliffen op Mercurius een naam.
Straten voor de Duyfken
Terug naar de straat. Als de IAU ergens een klif op een verre planeet naar de Duyfken noemt, dan zal er toch ook wel minimaal één straat in Nederland naar dat schip zijn genoemd. Inderdaad, ik heb één straat met die naam kunnen vinden. Lelystad is een wijk met straten die naar VOC-schepen zijn genoemd, zoals het Vliegent Hert, Fortuyn, Eendragt, Zeepaert en Saerdam. De wijk ligt mooi aan het water en als je goed kijkt, kun je even verderop de Bataviawerf zien waar de replica van de Batavia ligt - ook zo'n beroemd VOC-schip.
Verrassend genoeg vond ik in Australië meer straten die naar de Duyfken zijn genoemd. Zo is er een Duyfken Street in Bentley Park (Queensland), een Duyfken Road in Jindalee (West-Australië), een Duyfken Place in Red Hill (Australian Capital Territory) en een Duyfken Crescent in Trunding (Queensland).
Meer namen?
De Internationale Astronomische Unie moet namen bedenken voor alle planeten en planetoïden, voor manen en meteoroïden, voor kliffen en kraters. Dan heb je nogal wat namen nodig. Zitten daar nog meer Nederlandse namen tussen? Natuurlijk. Er zijn bijvoorbeeld asteroïdes vernoemd naar de astronauten Wubbo Ockels en Lodewijk van den Berg. Op de Maan is een krater genoemd naar de astronoom Uco van Wijk, en op Mars zijn kraters genoemd naar Amsterdam, Edam en Urk. De astronomen Jan Oort en Gerard Kuiper hebben zelfs respectievelijk een wolk en een gordel, maar die hebben ze dan ook min of meer zelf ontdekt.
De meest bijzondere vernoeming die ik tegenkwam, was die van operazangeres Aaltje Noordewier-Reddingius. Naar haar is de asteroïde 677 Aaltje genoemd. Deze asteroïde werd ontdekt in 1909. In die tijd was Aaltje een beroemd zangeres in binnen- en buitenland. Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog niet eerder van haar gehoord had, maar er blijken straten naar haar genoemd in Den Haag, Bussum, Hengelo, Leiden, Rotterdam en Deurne.
Reacties