Doorgaan naar hoofdcontent

Posts

Hoeveel unieke straatnamen heeft Nederland nou eigenlijk? Ik zocht het voor je uit!

Zo af en toe vraagt iemand me hoeveel straatnamen er in Nederland zijn die niet vaker dan één keer voorkomen. Die vraag kreeg ik bijvoorbeeld na mijn artikel over de grote overlap in straatnamen tussen Den Helder en Dordrecht. Of naar aanleiding van de top-10 van meest voorkomende Nederlandse straatnamen. Of het gebeurt als ik wat schrijf over bijzondere straatnamen zoalsBurelhul, Szydlowskipleinof Wroetende Mol, of tweets stuur over opmerkelijke namen zoals Nijdjipstrjitte of Wiebiegenweg. Aan de ene kant zijn er best veel straatnamen die heel vaak voorkomen, en lijkt er dus weinig ruimte voor echt unieke straatnamen. Maar aan de andere kant komen er eigenlijk best vaak vreemde straatnamen voorbij waarvan je je haast niet voor kunt stellen dat er meer straten zijn die zo heten. Ik heb het eindelijk uitgezocht.

Om het antwoord op de vraag te vinden, ben ik weer eens in de BAG-database gedoken. Dat is de database van de Basisregistraties Adressen en Gebouwen, en daarin staan alle straa…
Recente posts

Heeft er werkelijk ooit een koning gepleisterd aan de Koningspleisterplaats?

Net buiten het dorp Goedereede ligt een recreatiecomplex met appartementen. Het complex ligt aan een straat met een bijzondere  naam: de Koningspleisterplaats. Heeft hier werkelijk ooit een koning gepleisterd? En wat betekent 'pleisteren' eigenlijk?

Pleisteren wordt in het Nederlands al eeuwenlang gebruikt in de betekenis 'de reis onderbreken om te rusten'. Het woord is lang geleden afgeleid van peisteren dat 'voeden' betekent, en dat komt weer van het Latijnse pascere. In de tijd dat men nog veel te paard reisde, moest men af en toe stoppen om het paard te laten grazen en rusten. En dat noemde men dus peisteren, ehh... pleisteren.

Dan de Koningspleisterplaats in Goedereede. De streekarchivaris van Goeree-Overflakkee vertelde me dat die naam verwijst naar een historische gebeurtenis. Koning-stadhouder Willem III kwam in 1691 in een open boot terug uit Engeland. Het was een barre reis waarbij men veel last had van de kou, mist, ijsschotsen en zandbanken. Na een …

Struikelen over straatnamen in Flevoland

Straatnamen kunnen leiden tot grote verwarring. Omroep Flevoland besloot het nieuwe jaar goed te beginnen door wat straatnamen uit de provincie te bespreken waar wel eens onduidelijkheid over is.

Bewoners van zo'n onduidelijke straat, laan of weg worden natuurlijk het zwaarst getroffen. Vandaar dat de omroep een aantal ervaringsdeskundigen bezocht. Om de serieuze vraagstukken grondig uit te zoeken, gingen ze ook langs bij de expert op dit gebied. En dat ben ik dus.

Het leverde vijf leuke filmpjes op:
Struikelen over straatnamen: is het nóbel of nobèl?Struikelen over namen: de A-tol of de B-tol?Struikelen over straatnamen: wie was Ali Kruik?Struikelen over straatnamen: hoe schrijf je Grandpree Mooljèrre?Struikelen over straatnamen: liever een mossel of een mytilus?
Kijk vooral ook even naar de diepgaande discussies die als reactie op deze filmpjes werden gevoerd.

Zeg je Cóólsingel of Coolsíngel - over klemtónen in straatnámen

Er is iets raars aan de hand met de klemtonen in sommige straatnamen. Het komt in veel plaatsen voor dat de lokale bevolking bepaalde straatnamen anders uitspreekt dan de buitenstaanders. Dan zeggen ze bijvoorbeeld Eikenláán tegen wat iedereen de Eíkenlaan noemt, of Broekwég tegen de Bróékweg. Rotterdammers hebben het zelf over de Coolsíngel, maar de rest van Nederland spreekt het uit als Cóólsingel. Hagenezen zeggen niet Lange Vóórhout en Válkenbosplein maar Lange Voorhóút en Valkenbospléín. Er zit niet echt een duidelijk systeem achter. Het is bijvoorbeeld niet zo dat men in Rotterdam bij alle singels de klemtoon op sín legt. Maar wat is dan de verklaring?

Laat me eerst even in het algemeen iets uitleggen over klemtonen. Bij woorden die meerdere lettergrepen hebben, krijgt altijd één lettergreep de hoofdklemtoon. Bij Nederlandse samenstellingen ligt in het algemeen de klemtoon op het eerste woorddeel. Zeg maar eens hardop 'ijzerwarenwinkel', 'voetbalwedstrijd' en …

Is het nou Dorpstraat of Dorpsstraat - over de tussen-s in straatnamen

Onlangs stelde iemand me de vraag waarom in Rotterdam de Heemraadssingel en het Heemraadsplein een tussen-s hebben, maar de nabijgelegen Heemraadstraat niet. Komt dat door willekeur van de naamgevers of is er iets anders aan de hand? 

Hoe zit het ook al weer met het gebruik van de tussen-s in de Nederlandse taal? In het Taalportaal wordt uitgelegd wanneer er een tussen-s wordt gebruikt in een samenstelling. Die s komt bijvoorbeeld altijd voor als het eerste deel een verkleinwoord is ('meisjesjurk') of een persoonsaanduiding die in het meervoud een s krijgt ('vissersboot'). En een tussen-s kan ook voorkomen wanneer het eerste deel een meervoud op -en heeft ('dorpsplein') of als het eerste deel helemaal geen meervoud heeft ('eeuwigheidswaarde'). Snap je het nog? Vergeet het dan toch maar weer snel, want er zijn ook nog allemaal uitzonderingen op deze regels. De geleerden weten ook niet precies wat nou de functie van die tussen-s is en in welke gevallen di…

Straten voor Cruijf, Ghandi, Tsjaikowski en Nuyen - maar hoe schrijf je die naam precies?

Als een straat naar een persoon wordt genoemd, kiest men in het algemeen de schrijfwijze van de naam waaronder die persoon het meest bekend is. Op zich een eenvoudige regel. Wordt er een straat naar Johan Cruijff genoemd, dan kun je die het beste de Johan Cruijffstraat noemen. Je kunt overwegen om de naam met een y te schrijven omdat men dat in het buitenland veel deed, maar het zou stom zijn om de naam met een K of maar één f te schrijven.

Zo heeft de waterbouwkundige en meteoroloog Nicolaas Kruik een eenvoudige naam om voor een straatnaam te gebruiken, maar voor alle straten die naar hem genoemd zijn, is toch de gelatiniseerde naam gebruikt waaronder hij bekend werd: Cruquius. Die schrijfwijze is ook gekozen toen in 1849 stoomgemaal De Cruquius naar hem werd genoemd en daar is vervolgens weer de naam van het dorp Cruquius van afgeleid. Er zijn nu een aantal plaatsen met een Cruquiusstraat, terwijl een Kruikstraat natuurlijk veel gemakkelijker was geweest.

Men is het er niet altijd o…

Van Kaatjessteeg tot Padjedijk - een boek over de herkomst van Purmerendse straatnamen

Jan Dekkers verzorgt als gids stadswandelingen door de oude binnenstad van Purmerend. De verhalen die hij in de loop der tijd verzamelde over de herkomst van straatnamen heeft hij nu gebundeld in het boek 'Van Kaatjessteeg tot Padjedijk'.

Vaak staan in dit soort boeken de straatnamen in alfabetische volgorde, zodat je gemakkelijk een naam kunt opzoeken. Het eerste dat me bij 'Van Kaatjessteeg tot Padjedijk' opviel, is dat de 95 behandelde straatnamen niet op alfabet staan. De auteur koos er bewust voor om de straten op volgorde van leeftijd te zetten: hij begint het boek met de oudste straat uit de twaalfde eeuw en eindigt met het Waagplein uit 1990. Omdat het boek alleen de straatnamen uit de oude binnenstad beschrijft, werkt dat prima. Het boek vertelt zo van voor naar achter de geschiedenis van de ontwikkeling van de stad.

Het lijkt erop dat verhalen over de individuele straten los van elkaar zijn geschreven en daardoor zie je dezelfde informatie soms op meerdere pl…
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...