vrijdag 28 maart 2014

De G7-leiders kwamen bijeen in een huis aan de Adriaan Goekooplaan

Eerder deze week kwamen de regeringsleiders en staatshoofden van de G7-landen bijeen in het Catshuis, aan de Adriaan Goekooplaan in Den Haag. Het is geen toeval dat dat huis dat adres heeft. Een korte geschiedenis van het Catshuis, en van Adriaan Goekoop.

Het Catshuis werd in 1652 op buitenplaats Zorgvliet gebouwd als buitenhuis voor dichter en raadspensionaris Jacob Cats - hij noemde het zelf nog Huis Sorghvliet. Na zijn dood in 1660 kwam het in bezit van zijn dochter Elizabeth, en haar kinderen verkochten het in 1674 aan Hans Willem Bentinck (een vertrouweling van prins Willem III). Hij liet het na aan zijn zoon Willem Bentinck, en hij op zijn beurt weer aan zijn zoon die ook Willem Bentinck heette. Vanwege geldproblemen verkocht hij het in 1819 aan Maria Sophia Wächter-Hagen, een van zijn schuldeisers. Haar erfgenamen verkochten het in 1837 aan kroonprins Willem, de latere koning Willem II. Hij had het plan om op het landgoed een paleis te bouwen, maar dat is er nooit van gekomen en hij heeft zelf ook nooit in het Catshuis gewoond. Na zijn dood ging zijn weduwe Anna Pauwlona er wel wonen, en zij liet het na aan haar dochter groothertogin Sophie. Vijf jaar na het overlijden van Sophie werd het huis in 1902 verkocht aan ene Adriaan Goekoop.

zaterdag 22 maart 2014

Twee verschillende straatnamen - en de kaartenmaker als verrassende link

Wat hebben de Balthasar Floriszstraat in Amsterdam en de Van Berckenrodestraat in Rotterdam met elkaar te maken? Hoewel het twee heel verschillende namen zijn, zijn de straten toch genoemd naar dezelfde persoon!

Balthasar Florisz van Berckenrode (1591-1645) was een belangrijke Nederlandse kaartenmaker. Hij was een begenadigd tekenaar, en werkte ook als landmeter en kopergraveur. Hij leerde het vak in dienst van zijn vader - Floris Balthasars van Berckenrode - die ook cartograaf was. Balthasar Florisz van Berckenrode maakte een aantal bekende kaarten, zoals de nauwkeurig uitgevoerde plattegronden van Amsterdam (uit 1625) en Rotterdam (uit 1626) en kaarten van het beleg van 's-Hertogenbosch (uit 1629) en Sas-van-Gent (uit 1644). In 1629 maakte hij een grote wandkaart van Holland en West-Friesland - dat is de kaart die aan de muur hangt op het schilderij 'De soldaat en het lachende meisje' van Johannes Vermeer. Van Berckenrode verkocht de koperen drukplaten van deze wandkaart aan de beroemde kaartenmaker Willem Jansz Blaeu. In 1641 werd Van Berckenrode - vier jaar voor zijn dood - nog in Den Haag benoemd tot beëdigd landmeter voor de Staten Generaal. Het Rijksmuseum heeft veel van zijn kaarten en prenten in bezit.

vrijdag 7 maart 2014

Bankbiljetten en straatnamen - hoe eren wij onze erflaters?

Onlangs schreef ik hier heel kort wat over Jan Pieterszoon Sweelinck. Hij was componist, maar ik ken hem vooral van het bankbiljet van 25 gulden en van de Sweelincklaan in Arnhem. Vondel, Hals, Sweelinck... als kind was ik gefascineerd door de personen op de bankbiljetten. Wie waren die mannen en waarom hadden ze een plek op een bankbiljet verdiend? Nu vraag ik me wat anders af: als die mannen zo belangrijk waren dat ze toen hun eigen bankbiljet kregen, betekent dat dan automatisch dat er ook veel straatnamen naar ze zijn genoemd?

Het briefje van 25 gulden met het portret van Sweelinck is onderdeel van een serie biljetten die zijn ontworpen door Ootje Oxenaar. Voor die serie had de Nederlandse Bank als thema 'erflaters' gekozen - nationale historische figuren die ons iets belangwekkends hebben nagelaten. Oxenaar gebruikte voor zijn ontwerpen portretten van dichter Joost van de Vondel (5 gulden), schilder Frans Hals (10 gulden), componist Jan Pieterszoon Sweelinck (25 gulden), zeeheld Michiel de Ruyter (100 gulden) en filosoof Baruch Spinoza (1000 gulden). Deze biljetten waren ongeveer van 1970 tot 1990 in gebruik. De serie van Oxenaar borduurde voort op een eerdere serie biljetten die ontworpen waren door Eppo Doeve. Deze biljetten hadden ook al 'erflaters' als thema. Doeve gebruikte voor zijn biljetten portretten van Joost van den Vondel (5 gulden), rechtsgeleerde Hugo de Groot (10 gulden), wetenschapper Christiaan Huygens (25 gulden), humanist Desiderius Erasmus (100 gulden) en schilder Rembrandt van Rijn (1000 gulden). Deze biljetten waren sinds 1950 in omloop, tot ze vervangen werden door de biljetten van Oxenaar.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...