Over straatnamen met name

Bij straatnamen gaat het vaak om het eerste deel. Straten zijn genoemd naar beroemde personen, historische bestemmingen of moderne thema's. Over het tweede deel van de straatnamen - de achtervoegsels - is echter ook veel interessants te vertellen. Ik zet de belangrijkste achtervoegsel eens op een rij. Baan - weg of pad. Een baan is van oorsprong een vrijgemaakte plek of doorgang, een route die open is gemaakt zodat je erdoor kunt rijden of lopen. Vergelijk dit met de uitdrukking 'een weg banen', waarin 'banen' zoiets als 'slaan' betekent. Leuk om te weten: van de oorspronkelijke wortel *ban- zijn in een heleboel talen woorden afgeleid die allemaal met moord en doodslag te maken hebben. (Een baan wordt vaak als sportterm gebruikt. Je hebt bijvoorbeeld wielerbanen, atletiekbanen en ijsbanen. Van schaatsenrijders die vroeger geen lange vermoeiende tocht op natuurijs durfden te maken maar liever op de ijsbaan bleven, werd gezegd dat ze een baantje gingen rij...

Waar zit in de televisie de ionenvalmagneet? Nou, dan begin je bij het elektronenkanon. Linksaf bij de kathodestraalbuis. Dan ga je door de diode en daarna buig je rechtsaf bij de afbuigspoel. Bij het schaduwmasker ga je rechtdoor naar het schaduwmasker. En dan zie je de ionenvalmagneet vanzelf liggen. Kan niet missen. En anders moet je het daar nog maar eens vragen. Een dergelijke instructie kun je vanaf volgend jaar ook krijgen als je in de Eindhovense wijk Strijp R naar de housewarming van familie of vrienden gaat. Strijp R is een voormalig industrieterrein, waar Philips in de tweede helft van de vorige eeuw televisies produceerde. Nu wordt de wijk herontwikkeld tot een woonwijk, waarin een aantal belangrijke beeldbepalende gebouwen behouden blijven. Het leek dus wel een leuk idee om de straatnamen ook de laten verwijzen naar de oude industrie in dit gebied. Het college van B en W heeft onlangs ingestemd met het plan om 18 straatnamen in de wijk te noemen naar onderdelen van de tele...

Het is natuurlijk leuk als er een straatnaam naar je genoemd wordt. Maar laten we eerlijk wezen: de meeste mensen is die eer niet gegeven. En als het al gebeurt dan is dat meestal pas na hun dood. Veel gemeenten in Nederland hanteren de regel dat iemand tien jaar dood moet zijn voordat er een straat naar mag worden genoemd. Dat is gewoon om te voorkomen dat men zich te veel door de waan van de dag laat leiden. Je hebt de meeste kans om tijdens je leven een straat naar je genoemd te krijgen als je lid bent van het koningshuis, of als je een gouden Olympische medaille haalt. Misschien is het makkelijker om het om te keren: je kunt ook op zoek gaan naar straten die toevallig jouw naam dragen. Dat kan bijvoorbeeld met de website Where The Streets Have Your Name . Daar hebben ze een database aangelegd met plaatsen, straten en dingen in de wereld. Je kunt in die database zoeken door je voornaam in te vullen, en dan toont hij alle vondsten op de kaart. Heet je bijvoorbeeld 'Roger' e...

"Dat is zo oud als de weg naar Kralingen" , zo kun je wel eens mensen horen zeggen als ze het over iets hebben dat echt heel oud is. Maar waar ligt die 'weg naar Kralingen' en hoe oud is die dan wel niet? Kralingen is best oud. De eerste heren van Cralingen woonden in Slot Honingen, dat waarschijnlijk in de eerste helft van de dertiende eeuw is gebouwd in opdracht van Hugo van Cralinghen. In 1688 werd het gebied verkocht aan de stad Rotterdam. Het oude Kralingen is helemaal verdwenen. Door de turfwinning kwam het op een smalle strook land tussen de plassen te liggen en in de achttiende eeuw raakte het oorspronkelijke dorp ontvolkt. Een eeuw later werd een groot deel van het gebied weer drooggelegd en ontstond de Prins Alexanderpolder. Van het oorspronkelijke dorp is alleen de begraafplaats 'Oud-Kralingen' nog over. Als Kralingen zo oud is, dan zal er vast ook een hele oude weg naar Kralingen zijn. En dat moet dan wel de spreekwoordelijke 'weg naar Kralinge...

In Ruisbroek - een dorp in de Belgische provincie Antwerpen - heeft men al meer dan twintig jaar een wijk met de vrolijke naam 'Leuk'. Al vanaf het begin hebben de huizen in de wijk ook als straatnaam 'Leuk'. Alle huizen zijn gewoon van 1 tot 94 doorgenummerd. Eind vorig jaar kondigde het gemeentebestuur aan dat delen van de wijk andere straatnamen moesten gaan krijgen. Er zijn in de afgelopen twintig jaar nogal wat huizen bijgebouwd en daardoor staan de huisnummers niet meer in een logische volgorde. Voor de hulpdiensten, de postbode en bezoekers is het daardoor niet altijd gemakkelijk om het juiste huis te vinden. De bewoners wilden hun leuke straatnaam niet graag kwijt en 39 van hen dienden een officieel bezwaar in tegen de straatnaamwijziging. Ze kwamen met allemaal creatieve oplossingen. Waarom wordt er niet toch gewoon gekozen voor een eenvoudige hernummering van de huizen? Waarom wordt er niet een superhandig kleurensysteem gebruikt om de boel wat duidelijker...

De meeste steden hebben als regel dat er pas een straatnaam naar iemand genoemd wordt als die persoon meer dan tien jaar geleden overleden is. Maar het kan ook sneller.  Op 4 januari 2011 overleed voetballer Coen Moulijn. Een dag na het overlijden van de oud-Feyenoorder werd er in Rotterdam al over gesproken dat er een straat of plein naar hem zou moeten worden vernoemd. "Hij is een legende die voor altijd is verbonden aan de Maasstad", aldus burgemeester Aboutaleb, "Hij staat symbool voor de Rotterdamse mentaliteit: geen woorden, maar daden."  RTV Rijnmond zette meteen een poll online waar bezoekers konden stemmen welke bestaande straat ze naar Moulijn zouden willen noemen. Een paar opties: de Coolsingel zou voortaan Coensingel kunnen heten, of de Lijnbaan zou hernoemd kunnen worden naar Coenmoulijnbaan. Iemand stelde ook voor om de Maastunnel om te dopen tot Coentunnel - die hebben ze in Amsterdam immers ook eentje. De gemeente Rotterdam liet echter weten het lie...

Het is soms nog een hele puzzel als een hele nieuwe buurt of wijk van straatnamen voorzien moet worden. Vaak bedenkt men eerst een thema voor de wijk dat de straatnamen verbindt. Maar zo'n thema moet natuurlijk wel genoeg namen bieden. Je kunt wel bedenken dat je een nieuwe buurt met vijf straten naar de windstreken gaat noemen, maar daar zijn er maar vier van: noord, oost, zuid en west. Wat doe je dan met die vijfde straat? Daar kun je vast wel iets voor bedenken, maar dat komt al snel gekunsteld over. Je kunt wel verzinnen dat je de straten in die wijk gaat noemen naar de planeten in ons zonnestelsel, maar welke planeten laat je dan ongebruikt? En als je dan in al je wijsheid een thema kiest waar precies vijf namen bij horen (bijvoorbeeld iets met de Grote Vijf ), dan zul je zien dat er een paar jaar later nog een extra straat wordt aangelegd. Hoe ga je die zesde dan noemen? De gemeente Aalten had ook zo'n probleem. Eind 2010 werd bekend dat B&W van Aalten - ondanks herha...