Doorgaan naar hoofdcontent

Een straat voor Balthasar Gerards? Dat nooit! Of toch?

Straten noemen we naar helden, en niet naar moordenaars. Maar het is bij historische figuren soms lastig om te bepalen of het helden zijn of niet. Dat hangt bijvoorbeeld af van de omstandigheden, de tijdgeest, aan welke kant je staat, en hoe kwaad het daglicht is. Zo af en toe komt er een verhaal voorbij van iemand die vindt dat bepaalde straten hernoemd zouden moeten worden, omdat een vermeende held eigenlijk een moordenaar was. En we noemen toch geen straten naar moordenaars?

Er zijn bijvoorbeeld op tientallen plekken straten en pleinen genoemd naar Jan Pieterszoon Coen. Het bekendste voorbeeld is de Coentunnel bij Amsterdam. Maar was Coen nou een VOC-held of eigenlijk stiekem gewoon een gewelddadige kolonisator? Toen de Tweede Coentunnel in 2013 werd geopend, stelde iemand voor om de naam maar helemaal te veranderen. Een jaar daarvoor besloot men in Hoorn dat een standbeeld van Coen gewoon mocht blijven staan, maar dat er wel een kritische tekst op de sokkel toegevoegd moest worden over zijn kwade daden. Nog zo eentje: Piet Hein. Naar hem zijn nog veel meer straten genoemd, maar soms hoor je ineens weer van iemand die zich afvraagt of Hein een zeeheld was of dat we hem tegenwoordig gewoon een piraat zouden noemen. Er zijn ook makkelijke gevallen. Neem Balthasar Gerards, de moordenaar van onze vader des vaderlands Willem van Oranje, daar zullen we dus écht nooit een straat naar noemen. Nou, het is grappig dat ik daarover begin, want er is dus wél een straat naar hem genoemd.

Balthasar Gerards werd in 1557 geboren in Vuillafans, in de regio Franche-Comté in Frankrijk. Eigenlijk heette hij - op zijn Frans - Balthasar Gérard. Gerards werd nogal streng katholiek opgevoed, en in de strijd tussen de katholieken en de protestanten stond hij dus vol overtuiging aan de kant van de katholieke kerk en van koning Filips II van Spanje. Willem van Oranje nam het juist op voor de protestanten die zich verzetten tegen de Spaanse overheersing van Nederland. Toen Gerards in 1581 hoorde dat Willem van Oranje door Filips II vogelvrij was verklaard, besloot hij meteen dat hij hem zou gaan vermoorden. Drie jaar later trok Gerards naar Delft waar hij Willem van Oranje in het Prinsenhof neerschoot.

Balthasar Gerards werd stevig gemarteld en vervolgens ter dood veroordeeld. De straf was niet mild: zijn rechterhand werd met een gloeiende tang afgeknepen, ook op andere plekken werd met gloeiende tangen tot op het bot gegaan, hij werd levend gevierendeeld, waarna zijn hart uit zijn lijf werd getrokken en tenslotte werd zijn hoofd afgehakt en op een spies tentoongesteld. En toen werden ook nog zijn bezittingen in beslag genomen. Past er in die opsomming nog een verering met een eigen straatnaam? Je zou zeggen van niet. Niet in Nederland in ieder geval. Maar wel in Frankrijk! In Vuillafans heet de straat waar Balthasar Gerards (als 'Balthasar Gérard') geboren werd tegenwoordig namelijk de Rue Gérard. In de ogen van de Fransen heeft Balthasar Gerards een vijandige prins vermoord, en dat maakt hem een held. En helden vereer je met een straatnaam.

Ik ben benieuwd of de burgemeester van Vuillafans wel eens brieven ontvangt die hem vertellen dat Balthasar Gerards toch ook geen lieverdje was.

Reacties

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

Bijzonder: in heel Bilthoven is werkelijk geen straat te bekennen!

Bilthoven is een dorp met ruim 20.000 inwoners. Zo op het eerste oog is Bilthoven een dorp als vele anderen: het heeft een winkelcentrum, een bedrijventerrein, wat sportclubs, een begraafplaats en een treinstation. Maar als je wat beter kijkt, zie je dat Bilthoven iets heel bijzonders heeft.

Dat bijzondere heeft natuurlijk iets met straatnamen te maken, anders zou ik er hier niet over schrijven. Maar zelfs de straatnamen van Bilthoven zijn op het eerste oog heel gewoon. Bilthoven heeft een schildersbuurt met een Rembrandtlaan en een Jan Steenlaan, een vogelbuurt met een Staartmeeslaan en een Lijsterlaan, een oranjebuurt met een Emmaplein en een Julianalaan, een componistenbuurt met een Mozartlaan en een Beethovenlaan en een bomenbuurt met een Lindelaan en een Eikenlaan. Zo kennen we wel meer plaatsen! Er is in Bilthoven een buurt waar straten zijn genoemd naar architecten zoals Berlage en Dudok, een jachtbuurt met namen zoals Valkenierlaan en Drift, een buurt met ruimtenamen zoals Mel…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…