Doorgaan naar hoofdcontent

Is het een vogel? Is het een vliegtuig? Nee, het is... een straatnaam!

Onlangs moest ik naar de Lepelaar in Sassenheim. "Aha, de vogelbuurt", dacht ik meteen. Ik zocht de route op in mijn routeplanner en zag op de kaart dat de omliggende straten Snip, Pelikaan, Buizerd, Uiver en Postduif heetten. "Inderdaad de vogelbuurt", dacht ik zonder nadenken. Vlak voordat ik op de bestemming aankwam, leidde de routeplanner me linksaf de Vliegeniersweg in. En toen ik die straatnaam zag, viel het kwartje pas...

Het is helemaal niet de vogelbuurt, het is de vliegtuigenbuurt! Want Postduif, Pelikaan, Snip, Uiver, Buizerd en Lepelaar zijn allemaal namen van Nederlandse vliegtuigen uit het begin van de twintigste eeuw. Ik had het ook best kunnen weten, want 'postduif' is geen officiële naam van een vogelsoort en het is dus helemaal niet logisch om daar een straat in de vogelbuurt naar te noemen. De Postduif in Sassenheim is ook de enige straat in Nederland die naar de postduif genoemd is. De Uiver is ook een opvallende straatnaam, want 'uiver' is ook niet de officiële naam van een vogel maar een dialectwoord voor de 'ooievaar'. Er zijn echter in Nederland wel meer plaatsen met vogelbuurten waar een straat naar de uiver is genoemd, dus dat is op zich niet verdacht. Aan het eind van de Vliegeniersweg ligt echter ook een buurt waar de straten zijn genoemd naar Nederlandse luchtvaartpioniers zoals Fokker, Plesman, Viruly en Geysendorffer. Als je dat weet, denk je bij de straatnaam Uiver natuurlijk meteen aan een vliegtuig en niet aan een vogel.

De Uiver was een Douglas DC-2-115A die in september 1934 door KLM in gebruik werd genomen met als registratienummer PH-AJU. KLM gaf de vliegtuigen in die tijd de naam van een vogel waarvan de eerste letter gelijk is aan die van de laatste letter van het registratienummer. Zo kreeg het vliegtuig met registratienummer PH-AIS de naam 'Snip' en werd de PH-AIP 'Pelikaan' genoemd. Toen de PH-AJU in gebruik werd genomen, hadden ze al een vliegtuig met de naam Uil en blijkbaar konden ze voor de PH-AJU geen andere vogel bedenken met een U. En dus koos men heel creatief voor het woord voor de ooievaar in Gelders dialect. De Uiver werd in oktober 1934 direct beroemd door de deelname aan een grote vliegrace naar Melbourne over bijna 20.000 kilometer; het Nederlandse vliegtuig arriveerde na 90 uur en 17 minuten als tweede van de twintig deelnemers, en werd winnaar in het handicapklassement. Dat had het begin van een fraaie carriere kunnen zijn, maar twee maanden later verongelukte de Uiver in slecht weer tijdens een vlucht van Amsterdam naar Batavia.

De overwinning in de Melbourne-race maakte de Uiver direct beroemd. De bemanningsleden werden bij terugkomst in Nederland als helden onthaald. Er werden Uiver-festiviteiten georganiseerd, Uiver-memorabilia verkocht en Uiver-liedjes geschreven. En er kwamen Uiver-straten. Er zijn in Nederland op dit moment bijna dertig straatnamen die naar de Uiver genoemd zijn. In enkele gevallen liggen die straten in buurten waar alle straten naar oude vliegtuigen zijn genoemd, zoals de Uiver in Sassenheim en de Uiverweg in Schiphol Zuid. Maar het komt veel vaker voor dat de Uiver-straten gewoon in een vogelbuurt liggen, waar de namen van de andere vogels helemaal niet naar vliegtuigen verwijzen. In die gevallen heeft de populariteit van het vliegtuig ervoor gezorgd dat men de naam Uiver verkoos boven de naam Ooievaar. De ooievaar zelf is trouwens ook populair want daar zijn meer dan zeventig straten naar genoemd. Delft is een bijzonder geval want daar hebben ze in één wijk een Ooievaarstraat en een Uiverstraat, op nog geen vijftig meter van elkaar. Die straten kregen hun naam in 1984, precies vijftig jaar na de vlucht van de Uiver.

De Uiver is Sassenheim is dus niet naar een vogel genoemd maar naar het beroemde vliegtuig dat tachtig jaar geleden vloog. En zo zijn ook die andere straten in deze buurt allemaal naar vliegtuigen genoemd. Met de Postduif (een Fokker F-VII) maakte KLM in 1927 de eerste officiële postvlucht van Amsterdam naar Batavia en weer terug. De Snip en de Pelikaan waren beide Fokker-vliegtuigen van het type F.XVIII; met de Snip maakte KLM in 1934 de eerste trans-Atlantische vlucht. De Buizerd was een Douglas DC-3-194C uit 1937 en de Lepelaar een Lockheed 14WF62 Super Electra uit 1938.

Ik ben wel benieuwd hoeveel inwoners van deze buurt in Sassenheim dit allemaal weten.

Tja, zo gaat dat dan bij mij. Het ene moment ben ik achteloos op weg naar een van de vele vogelbuurten van Nederland, en het volgende moment zit ik met mijn hoofd in de wolken tussen de luchtvaartpioniers, de vliegtuigen en de postvluchten. En dat allemaal door die vermaledijde straatnamen.

Reacties

P. Bandstra zei…
In Badhoevedorp (gem. Haarlemmermeer) is een wijk met 27 "vogel"namen. Vliegtuignamen dus! Maar hoe zit het dan met de Fazantstraat? Ik heb nergens een vliegtuig met die naam kunnen vinden. In 1939 is de naam vastgesteld......
Dinx zei…
Badhoevedorp is - net als Schiphol Zuid - wel een logische plek voor straatnamen die naar vliegtuigen zijn genoemd. De Uiver heeft daar ook een plekje gekregen. Ik heb even gezocht, maar ook geen vliegtuig gevonden dat Fazant heette.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Populaire berichten van deze blog

Bijzonder: in heel Bilthoven is werkelijk geen straat te bekennen!

Bilthoven is een dorp met ruim 20.000 inwoners. Zo op het eerste oog is Bilthoven een dorp als vele anderen: het heeft een winkelcentrum, een bedrijventerrein, wat sportclubs, een begraafplaats en een treinstation. Maar als je wat beter kijkt, zie je dat Bilthoven iets heel bijzonders heeft.

Dat bijzondere heeft natuurlijk iets met straatnamen te maken, anders zou ik er hier niet over schrijven. Maar zelfs de straatnamen van Bilthoven zijn op het eerste oog heel gewoon. Bilthoven heeft een schildersbuurt met een Rembrandtlaan en een Jan Steenlaan, een vogelbuurt met een Staartmeeslaan en een Lijsterlaan, een oranjebuurt met een Emmaplein en een Julianalaan, een componistenbuurt met een Mozartlaan en een Beethovenlaan en een bomenbuurt met een Lindelaan en een Eikenlaan. Zo kennen we wel meer plaatsen! Er is in Bilthoven een buurt waar straten zijn genoemd naar architecten zoals Berlage en Dudok, een jachtbuurt met namen zoals Valkenierlaan en Drift, een buurt met ruimtenamen zoals Mel…

Wat is de echte Monopoly-stad van Nederland? En waar ligt Ons Dorp?

Een tijd geleden heb ik al eens uitgelegd wie de straatnamen heeft gekozen voor het Nederlandse Monopoly-spel. De Nederlandse editie van het spel was de eerste waarin straatnamen uit verschillende steden werden gebruikt. Dus vroeg ik me af: is er misschien toch één stad te vinden die al die straatnamen heeft? Dan zouden ze daar mooi hun geheel eigen editie van het spel kunnen maken. Tijdens die zoektocht diende nog een tweede vraag zich aan: waar ligt Ons Dorp?

Laten we eerst eens even kijken hoe bijzonder die straatnamen uit het Monopoly-spel eigenlijk zijn. In de top-10 met straatnamen die in het Nederland het meest voorkomen, staat één straat uit Monopoly: de Dorpsstraat. Die komt in Nederland 315 keer voor, van Aalsmeer tot Zwolle. De Brink komt 67 keer voor, van Almelo tot Zuidwolde. Op 43 plaatsen ligt een Steenstraat, van Alphen aan den Rijn tot in Zwolle. Dan komen we bij een bijzonder geval: de Houtstraat komt 32 keer voor in Nederland (van Almere tot Wolvega), maar vreemd ge…

Wie heeft de straatnamen van Monopoly gekozen?

De Barteljorisstraat, Neude, A-Kerkhof en de Kalverstraat. Iedereen kent de straatnamen uit het Monopoly-spel. Maar waarom hebben nou juist deze straatnamen een plekje in het spel gekregen? Waarom heeft men uit Rotterdam niet de Weena of de Lijnbaan gekozen, en voor Amsterdam de P.C. Hooftstraat? En waarom zitten Haarlem en Arnhem er wel in, en Maastricht en Eindhoven niet? Wie heeft dat allemaal bedacht?

Voor de geschiedenis van het spel gaan we even helemaal terug naar 1904. Elizabeth Magie vroeg toen patent aan op het bordspel 'The Landlord's Game'. Geïnspireerd door dat spel liet Charles Darrow in 1934 in eigen beheer 5000 exemplaren van het spel 'Monopoly' maken en die waren binnen een jaar verkocht. Toen toonde Parker Brothers interesse om het spel in de Verenigde Staten uit te geven. Zij verkochten binnen een jaar meer dan een miljoen exemplaren. De populariteit van het spel bleef niet onopgemerkt en de Engelse firma Waddington kocht in 1936 de rechten om het…

De langste straatnamen van Nederland

Wat zijn de langste straatnamen van Nederland? Ik zet deze mooie namen graag voor je op een rijtje.

Om de lengte van een straatnaam te bepalen volstaat het niet om op de straatnaamborden te kijken, want soms hangen er in één straat al borden met verschillende schrijfwijzen van dezelfde naam. Het is beter om uit te gaan van de officiële schrijfwijze van de straatnaam zoals die is vastgelegd in de BAG, de Basisregistraties Adressen en Gebouwen. Dat levert de volgende top-10 op:
Ir. Mr. Dr. van Waterschoot van der Grachtstraat in Heerlen (48 tekens in totaal, 38 tekens zonder punten en spaties)Burgemeester Baron van Voerst van Lyndenstraat in Gramsbergen (46/41 tekens)Wethouder Fierman Eduard Meerburg senior kade in Katwijk (45/40 tekens)Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg in Tilburg (43/38 tekens)Burgemeester van Nispen van Sevenaerstraat in Laren (42/38 tekens)Burgemeester van Hövell tot Westerflierpad in Halfweg (42/38 tekens)Burgemeester Hoytema van Konijnenburglaan in Scherpe…